បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះស្វែងយល់អំពីទំនាក់ទំនងរវាងនវានុវត្តន៍នៃបច្ចេកទេសគំនូរជញ្ជាំង និងការអភិវឌ្ឍរចនាបថសិល្បៈដ៏អស្ចារ្យរបស់សិល្បករ Raphael និង Michelangelo នៅទីក្រុងរ៉ូមនាសតវត្សទី១៦។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកនិពន្ធប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តវិភាគប្រវត្តិសិល្បៈ ដោយផ្អែកលើការពិនិត្យផ្ទាល់លើផ្ទាំងគំនូរ គំនូរព្រាងដែលនៅសេសសល់ និងទិន្នន័យពីការជួសជុលអភិរក្សថ្មីៗ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional Small Cartoons & Spolveri ការប្រើគំនូរព្រាងតូចៗ និងបច្ចេកទេសចោះត្រាប់ (Spolveri) |
ងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រង កែតម្រូវទីតាំង និងស័ក្តិសមសម្រាប់គំនូរខ្នាតតូច ឬការគូររូបភាពនីមួយៗដាច់ដោយឡែក។ | ពិបាកក្នុងការគ្រប់គ្រងពន្លឺ និងស្រមោល (Chiaroscuro) ឱ្យមានភាពស៊ីសង្វាក់គ្នាសម្រាប់ផ្ទាំងគំនូរជញ្ជាំងខ្នាតធំ។ | សិល្បករកាលពីមុនអាចគូររូបភាពបានល្អិតល្អន់ តែមិនសូវមានភាពរស់រវើកនិងពន្លឺស្រមោលរួមគ្នាច្បាស់លាស់ឡើយ។ |
| Monumental Cartoons & Ersatz (Duplicate) Cartoons ការប្រើគំនូរព្រាងខ្នាតធំប៉ុនជញ្ជាំង និងការថតចម្លងជាផ្នែកៗ |
អនុញ្ញាតឱ្យសិល្បករមើលឃើញប្លង់រួមនៃគំនូរទាំងមូល និងអាចផ្ទេរគំនូរព្រាងទៅជញ្ជាំងបានដោយមិនធ្វើឱ្យខូចគំនូរព្រាងដើម។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់ក្រដាសខ្នាតធំមហិមា ត្រូវការទីធ្លាធំទូលាយ និងការរៀបចំរន្ទាស្មុគស្មាញ។ | Raphael អាចបង្កើតផ្ទាំងគំនូរ School of Athens យ៉ាងជោគជ័យ ជាមួយនឹងការបែងចែកពន្លឺនិងស្រមោលយ៉ាងល្អឥតខ្ចោះ។ |
| Broad Ungradated Ground-Colour Layout (Direct Fresco) ការចាក់ពណ៌បាតជាផ្ទាំងធំៗដោយមិនប្រើគំនូរព្រាង |
ជួយឱ្យការគូរមានភាពរហ័សទាន់ចិត្ត ស័ក្តិសមសម្រាប់បច្ចេកទេសគូរលើជញ្ជាំងសើម (True Fresco) និងបង្កើតបានទម្រង់សិល្បៈយ៉ាងរស់រវើក។ | ទាមទារនូវភាពប៉ិនប្រសប់កម្រិតខ្ពស់បំផុត ភាពច្បាស់លាស់ និងមិនសូវមានឱកាសកែតម្រូវកំហុសឡើយ។ | Michelangelo អាចគូរដំបូល និងផ្ទាំង Sistine lunettes បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស និងមានអំណាចសិល្បៈគួរឱ្យស្ញប់ស្ញែង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងទៅលើការសង្កេតផ្ទាល់លើស្នាដៃសិល្បៈ និងទិន្នន័យពីប្រតិបត្តិការជួសជុលអភិរក្ស។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើសិល្បៈសម័យ High Renaissance នៅប្រទេសអ៊ីតាលីនាសតវត្សទី១៦។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាបរិបទវប្បធម៌ និងប្រវត្តិសាស្ត្រខុសគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងការវិភាគបច្ចេកទេសនេះមានតម្លៃណាស់សម្រាប់ការសិក្សាផ្ទាំងគំនូរជញ្ជាំង។
បច្ចេកទេសគំនូរជញ្ជាំង និងវិធីសាស្ត្រអភិរក្សដែលបានរៀបរាប់ក្នុងឯកសារនេះ អាចផ្តល់ជាមេរៀនដ៏មានប្រយោជន៍សម្រាប់វិស័យសិល្បៈទស្សនីយភាព និងការអភិរក្សនៅកម្ពុជា។
ជារួម ឯកសារនេះមិនត្រឹមតែលាតត្រដាងពីប្រវត្តិសិល្បៈអឺរ៉ុបប៉ុណ្ណោះទេ តែថែមទាំងផ្តល់នូវគន្លឹះបច្ចេកទេស និងវិធីសាស្ត្រវិភាគ ដែលអាចយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការថែរក្សា និងអភិវឌ្ឍន៍សិល្បៈគំនូរនៅកម្ពុជាផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Monumental Cartoons | គំនូរព្រាងខ្នាតធំដែលមានទំហំប៉ុនផ្ទាំងគំនូរពិតប្រាកដនៅលើជញ្ជាំង ដែលសិល្បករប្រើសម្រាប់កំណត់ប្លង់រួម និងបែងចែកពន្លឺស្រមោល មុនពេលធ្វើការផ្ទេរគំនូរទៅលើជញ្ជាំង។ | ដូចជាប្លង់មេ (Blueprint) ទំហំប៉ុនផ្ទះពិតៗ ដែលវិស្វករយកមកផ្ទាំងមើលមុននឹងចាប់ផ្តើមសាងសង់ ដើម្បីធានាថាមិនមានកំហុស។ |
| Spolveri | បច្ចេកទេសផ្ទេរគំនូរព្រាងទៅលើផ្ទៃជញ្ជាំង ដោយចោះរន្ធតូចៗតាមខ្សែបន្ទាត់នៃគំនូរព្រាង រួចយកម្សៅធ្យូងពណ៌ខ្មៅមកបោកទះពីលើ ដើម្បីឱ្យម្សៅនោះធ្លាក់ចូលតាមរន្ធ បង្កើតជាស្នាមចំណុចៗនៅលើជញ្ជាំង។ | ដូចជាការប្រើក្រដាសកាបូន (Carbon paper) ដើម្បីផ្តិតចម្លងរូបភាពពីក្រដាសមួយទៅក្រដាសមួយទៀតដោយបន្សល់ទុកជាស្នាមដាមចំណុចៗ។ |
| Giornate | ផ្ទៃក្រឡានៃកំបោរបាយអរសើមដែលជាងលាបលើជញ្ជាំងសម្រាប់គូរក្នុងរយៈពេលមួយថ្ងៃ (A day's work)។ សិល្បករត្រូវគូរឱ្យហើយនៅតំបន់នោះ មុនពេលកំបោរស្ងួតទើបពណ៌អាចជ្រាបចូលជញ្ជាំងបានល្អ។ | ដូចជាការបែងចែកកិច្ចការផ្ទះជាចំណែកតូចៗដើម្បីធ្វើឱ្យហើយក្នុងមួយថ្ងៃៗ ដោយមិនទុកឱ្យកកកុញ ឬខូចគុណភាពនៅថ្ងៃបន្ទាប់។ |
| Chiaroscuro | បច្ចេកទេសសិល្បៈនៃការប្រើប្រាស់ពន្លឺនិងស្រមោលដែលមានកម្រិតពណ៌ខុសគ្នាខ្លាំង (Contrast) ដើម្បីបង្កើតឱ្យរូបភាពមើលទៅមានជម្រៅ លេចធ្លោរ និងមានលក្ខណៈជារូបរាងត្រីមាត្រ (3D)។ | ដូចជាការបញ្ចាំងពិលទៅលើមុខមនុស្សក្នុងបន្ទប់ងងឹត ដែលធ្វើឱ្យទម្រង់មុខលេចចេញជារាងច្បាស់លាស់ដោយសារពន្លឺនិងស្រមោលកាត់គ្នា។ |
| Grisaille | គំនូរដែលគូរឡើងដោយប្រើតែពណ៌មួយប្រភេទ (ជាទូទៅពណ៌ស ខ្មៅ ឬប្រផេះ) ដើម្បីសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើទម្រង់ និងការរៀបចំប្រព័ន្ធពន្លឺស្រមោល ជាជាងការប្រើពណ៌ចម្រុះ។ | ដូចជាការថតរូបសខ្មៅ (Black and White Photography) ដែលបង្ហាញតែពន្លឺនិងស្រមោលប៉ុណ្ណោះ តែមើលទៅមានអត្ថន័យជ្រាលជ្រៅ។ |
| Sinopia | គំនូរព្រាងដំបូងបង្អស់ដែលគូរផ្ទាល់នៅលើជញ្ជាំងកំបោរជាន់ទីមួយ (Arriccio) ដោយប្រើពណ៌ដីក្រហម មុននឹងគេលាបកំបោរជាន់ទីពីរពីលើដើម្បីចាប់ផ្តើមគូរយកជាការ។ វាជួយឱ្យសិល្បករប៉ាន់ស្មានទីតាំងបានត្រឹមត្រូវ។ | ដូចជាការគូសវាសគ្រោងឆ្អឹងដោយខ្មៅដៃលើក្រដាសព្រាង មុននឹងគូរផាត់ពណ៌ពិតប្រាកដពីលើ។ |
| Ersatz cartoons | គំនូរព្រាងថតចម្លង (Duplicate cartoons) ដែលសិល្បករបង្កើតឡើងដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងការផ្ទេររូបភាពទៅជញ្ជាំង ក្នុងគោលបំណងរក្សាគំនូរព្រាងដើម (Master cartoon) កុំឱ្យរហែកឬខូចខាតអំឡុងពេលធ្វើការ។ | ដូចជាការកូពីឯកសារសំខាន់ទុកមួយច្បាប់សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីកុំឱ្យឯកសារដើមរហែក ឬប្រឡាក់។ |
| Strappo | បច្ចេកទេសអភិរក្សគំនូរជញ្ជាំងដ៏ស្មុគស្មាញមួយ ដែលគេរបើកយកតែស្រទាប់ពណ៌ខាងលើបំផុតចេញពីផ្ទៃជញ្ជាំងផ្ទាល់ ដោយប្រើកាវនិងក្រណាត់ ដើម្បីផ្លាស់ទីគំនូរទៅរក្សាទុកកន្លែងផ្សេងឱ្យមានសុវត្ថិភាព។ | ដូចជាការបកស្ទីកគ័រ (Sticker) ចេញពីជញ្ជាំងដោយប្រុងប្រយ័ត្នបំផុត ដើម្បីយកទៅបិទនៅកន្លែងផ្សេងដោយមិនឱ្យខូចរូប។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
