បញ្ហា (The Problem)៖ តើគំនូរព្រាងរបស់សិល្បករ មីកែលអង់ជេឡូ (Michelangelo) និងសិល្បករដទៃទៀតក្នុងសម័យរេណេសង់ មានតួនាទី និងតម្លៃសិល្បៈយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈអឺរ៉ុប?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ឯកសារនេះធ្វើការវិភាគលើកម្រងគំនូរព្រាងដែលដាក់តាំងបង្ហាញនៅសារមន្ទីរ Albertina ទីក្រុងវីយែន ដោយផ្តោតលើបច្ចេកទេស ការរៀបចំលំហ និងតម្លៃទស្សនវិជ្ជានៃគំនូរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Ancient Vase Painting Graphic Techniques បច្ចេកទេសក្រាហ្វិកលើគំនូរថូកុលាលភាជន៍បុរាណ |
ជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគំនូរនាពេលអនាគត ដែលមានវិន័យតឹងរ៉ឹងលើការប្រើប្រាស់បន្ទាត់ និងការរួមបញ្ចូលគ្នានៃសម្លេងពណ៌ដើម្បីបង្កើតលំហបញ្ឆោតភ្នែក។ | មានកម្រិតត្រឹមតែការបង្កើតលំហបញ្ឆោតភ្នែកលើប្លង់ពីរវិមាត្រ (Two-dimensional plane) តែប៉ុណ្ណោះ។ | បង្កើតបាននូវគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋាននៃគំនូរឯកពណ៌ (Monochrome) គំនូរបន្ទាត់ (Linear drawing) និងការប្រើប្រាស់ពន្លឺ (Highlight)។ |
| Renaissance Spatial & Anatomical Drawing (Michelangelo) គំនូរលំហ និងកាយវិភាគវិទ្យាសម័យរេណេសង់ (បច្ចេកទេសរបស់ មីកែលអង់ជេឡូ) |
បង្ហាញពីការយល់ដឹងយ៉ាងជ្រាលជ្រៅអំពីមេកានិចនៃរាងកាយមនុស្ស និងបង្កើតនូវអារម្មណ៍នៃលំហ (Sense of space) ដ៏រស់រវើក និងអស្ចារ្យ។ | ទាមទារនូវទេពកោសល្យ និងការសិក្សាស៊ីជម្រៅខ្ពស់លើកាយវិភាគវិទ្យា ដែលសិល្បករធម្មតាមិនងាយនឹងសម្រេចបាន។ | បានប្រែក្លាយគំនូរព្រាងពីឧបករណ៍ជំនួយធម្មតា ទៅជាស្នូលនៃដំណើរការច្នៃប្រឌិត និងជាទម្រង់សិល្បៈឯករាជ្យដ៏មានតម្លៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់ពីការចំណាយលើធនធានរឹង ឬទន់សម្រាប់ធ្វើការពិសោធន៍នោះទេ ដោយសារវាជាការសិក្សាផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈ ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវបែបនេះទាមទារធនធានជាក់លាក់។
ការសិក្សានេះផ្តោតទាំងស្រុងលើគំនូរព្រាងរបស់វិចិត្រករអឺរ៉ុបនាសម័យរេណេសង់ ជាពិសេសនៅប្រទេសអ៊ីតាលី ដែលដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរ Albertina ទីក្រុងវីយែន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះមានសារៈសំខាន់ក្នុងការស្វែងយល់ពីទស្សនៈលោកខាងលិចស្តីពីការរៀបចំលំហ និងកាយវិភាគវិទ្យា ដើម្បីយកមកប្រៀបធៀប ឬបន្សំជាមួយក្បួនខ្នាតនៃសិល្បៈ និងចម្លាក់បុរាណខ្មែរ។
ទស្សនវិជ្ជា និងបច្ចេកទេសនៃគំនូរព្រាងក្នុងឯកសារនេះ ពិតជាមានប្រយោជន៍សម្រាប់វិស័យអប់រំសិល្បៈ និងការអភិរក្សនៅកម្ពុជា។
ការយល់ដឹងពីការវិវត្តនៃគំនូរព្រាងពីគ្រាន់តែជាឧបករណ៍ ទៅជាស្នាដៃសិល្បៈពេញលេញ អាចជួយលើកកម្ពស់តម្លៃនៃស្នាដៃព្រាងរបស់សិល្បករកម្ពុជានៅលើទីផ្សារសិល្បៈទាំងក្នុង និងក្រៅស្រុក។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| chiaroscuro | បច្ចេកទេសសិល្បៈក្នុងការប្រើប្រាស់កម្រិតពន្លឺ និងស្រមោលកាត់គ្នាខ្លាំង ដើម្បីបង្កើតជាទម្រង់រាងកាយ ឬវត្ថុឱ្យមើលទៅមានជម្រៅ និងរស់រវើក (3D) លើផ្ទៃរាបស្មើ។ | ដូចជាការយកភ្លើងពិលបញ្ចាំងចំមុខមនុស្សក្នុងបន្ទប់ងងឹត ដែលធ្វើឱ្យទម្រង់មុខលេចចេញមកយ៉ាងច្បាស់ដោយសារពន្លឺ និងស្រមោល។ |
| sfumato | បច្ចេកទេសលាបពណ៌ ឬគូរស្រមោលព្រាលៗ បញ្ចូលគ្នាដោយគ្មានបន្ទាត់ព្រំដែនច្បាស់លាស់ ដើម្បីបង្កើតភាពទន់ភ្លន់ និងភាពប្រាកដនិយម ដូចជាមានផ្សែងរុំព័ទ្ធ ដែលល្បីល្បាញដោយសារផ្ទាំងគំនូររបស់ Leonardo da Vinci។ | ដូចជាការថតរូបដោយប្រើមុខងារ Portrait Mode ដែលធ្វើឱ្យផ្ទៃខាងក្រោយព្រាលចូលគ្នាដោយរលូនជាមួយរូបភាពខាងមុខ។ |
| Monochrome | ការបង្កើតស្នាដៃសិល្បៈដោយប្រើប្រាស់សម្លេងពណ៌តែមួយ (ឧទាហរណ៍៖ សខ្មៅ ឬពណ៌ត្នោតចាស់សម្លេងតែមួយ) ដោយពឹងផ្អែកលើកម្រិតពន្លឺនិងស្រមោលដើម្បីបង្ហាញទម្រង់ និងរូបរាង។ | ដូចជាការថតរូបសខ្មៅ (Black and White Photography) ដែលពឹងផ្អែកលើកម្រិតភាពភ្លឺនិងងងឹត ជំនួសឱ្យការប្រើពណ៌ចម្រុះ។ |
| spatial expression | សមត្ថភាពរបស់វិចិត្រករក្នុងការរៀបចំទម្រង់ កាយវិភាគវិទ្យា និងគំនូសនៅលើប្លង់ពីរវិមាត្រ ដើម្បីបញ្ឆោតភ្នែកអ្នកមើលឱ្យមានអារម្មណ៍ថាវត្ថុនោះមានជម្រៅ និងស្ថិតនៅក្នុងលំហពិតប្រាកដ។ | ដូចជាការគូររូបផ្លូវថ្នល់ដែលរួញតូចទៅៗនៅចុងម្ខាង ដើម្បីធ្វើឱ្យយើងមើលឃើញថាផ្លូវនោះលាតសន្ធឹងទៅឆ្ងាយ។ |
| Sackbut | ជាឧបករណ៍តន្ត្រីផ្លុំប្រភេទលង្ហិននាសម័យកាល Renaissance និង Baroque ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាទូទៅក្នុងពិធីផ្សេងៗ ហើយវាជាបុព្វបុរសនៃឧបករណ៍ត្រុំបោន (Trombone) នាសម័យបច្ចុប្បន្ន។ | ដូចជាត្រែផ្លុំដ៏វែងមួយដែលមានបំពង់អាចរុញចេញចូលបាន ដើម្បីប្តូរសម្លេង ដែលគេនិយមប្រើក្នុងវង់ភ្លេងព្រះបរមរាជវាំងសម័យបុរាណ។ |
| Cornett | ឧបករណ៍តន្ត្រីផ្លុំនាសម័យកាលដើម (Renaissance/Baroque) ធ្វើពីឈើ ហើយមានរន្ធសម្រាប់ចុចដោយម្រាមដៃ តែប្រើប្រាស់បំពង់ផ្លុំ (Mouthpiece) ស្រដៀងនឹងត្រែ។ | ឧបករណ៍នេះមានរូបរាងស្រដៀងខ្លុយ តែមានក្បាលផ្លុំដូចត្រែ ដែលបង្កើតសម្លេងលាយឡំគ្នារវាងត្រែ និងខ្លុយ។ |
| High Renaissance | ជាដំណាក់កាលកំពូលនៃយុគសម័យសិល្បៈរេណេសង់នៅប្រទេសអ៊ីតាលី (ចុងសតវត្សទី១៥ ដល់ដើមសតវត្សទី១៦) ដែលសិល្បករមានភាពស្ទាត់ជំនាញខ្ពស់បំផុតក្នុងការគូររូបកាយវិភាគវិទ្យា និងការរៀបចំលំហប្រកបដោយភាពល្អឥតខ្ចោះ។ | ជាយុគសម័យមាសនៃសិល្បៈអឺរ៉ុប ដែលសិល្បករកំពូលៗដូចជា ឡេអូណាដូ ដាវីនស៊ី និង មីកែលអង់ជេឡូ បានបង្កើតស្នាដៃល្បីៗបំផុតរបស់ពួកគេ។ |
| Restoration era | សម័យកាលប្រវត្តិសាស្ត្រនៅប្រទេសអង់គ្លេសដែលចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៦៦០ នៅពេលដែលរបបរាជាធិបតេយ្យត្រូវបានស្តារឡើងវិញក្រោមរជ្ជកាលព្រះបាទ Charles II ដែលនាំឱ្យមានការរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងខាងសិល្បៈ វប្បធម៌ និងតន្ត្រីក្នុងព្រះបរមរាជវាំង។ | ដូចជាពេលវេលាដែលប្រទេសមួយបានរៀបចំស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រឡើងវិញ ហើយចាប់ផ្តើមប្រារព្ធពិធីបុណ្យជាតិប្រកបដោយភាពអធិកអធម និងមានភ្លេងកំដរយ៉ាងពិរោះរណ្តំឡើងវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
