បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះវិភាគពីការវិវត្តនៃរបបកម្មសិទ្ធិដីធ្លីនៅប្រទេសវៀតណាម (Land Ownership Regime in Vietnam) ដោយប្រៀបធៀបរវាងសម័យមុនឆ្នាំ១៩៤៥ និងសម័យកាលក្រោយឆ្នាំ១៩៤៥ រហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ គោលបំណងគឺដើម្បីស្វែងយល់ពីតួនាទីរបស់រដ្ឋ និងសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋទាក់ទងនឹងដីធ្លីឆ្លងកាត់របបនយោបាយផ្សេងៗ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគប្រវត្តិសាស្ត្រ និងការស្រាវជ្រាវឯកសារច្បាប់ (Historical and Legal Document Analysis) ដើម្បីតាមដានការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយដីធ្លី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Feudal & Colonial Land Regime (Pre-1945) របបដីធ្លីសម័យសក្តិភូមិ និងអាណានិគម (មុនឆ្នាំ១៩៤៥) |
រក្សាបាននូវការគ្រប់គ្រងរដ្ឋបាលកណ្តាលយ៉ាងរឹងមាំ និងមានដីសាធារណៈសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់យោធា ព្រមទាំងបែងចែកខ្លះដល់កសិករ។ | ការយកពន្ធដារ និងថ្លៃឈ្នួលខ្ពស់ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការប្រមូលផ្តុំដីធ្លីទៅក្នុងដៃម្ចាស់ដី និងធ្វើឱ្យកសិករធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | ដីធ្លីស្ថិតក្រោមកម្មសិទ្ធិរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ឬរដ្ឋ ដោយមានការរួមរស់រវាងដីសាធារណៈ និងដីឯកជន។ |
| Strict Socialist Collectivization (1980 Constitution) របបកម្មសិទ្ធិរដ្ឋតឹងរ៉ឹង និងសមូហកម្ម (រដ្ឋធម្មនុញ្ញឆ្នាំ១៩៨០) |
លុបបំបាត់ការកេងប្រវ័ញ្ចពីសំណាក់ម្ចាស់ដីសក្តិភូមិ និងបង្កើតសមធម៌សង្គមតាមបែបសង្គមនិយម។ | បាត់បង់ការលើកទឹកចិត្តក្នុងការផលិត បង្កើតភាពខ្ជះខ្ជាយ ធ្វើឱ្យអសកម្ម និងកាត់បន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ដីធ្លី។ | លុបបំបាត់ទាំងស្រុងនូវកម្មសិទ្ធិឯកជន ដោយបង្កើត 'កម្មសិទ្ធិរបស់ប្រជាជនទាំងមូល' (Entire-people ownership)។ |
| Market-Oriented Land Use Framework (2013 Land Law) ក្របខ័ណ្ឌសិទ្ធិប្រើប្រាស់ដីធ្លីតាមបែបទីផ្សារ (ច្បាប់ភូមិបាលឆ្នាំ២០១៣) |
ផ្តល់សិទ្ធិទូលំទូលាយដល់ពលរដ្ឋ (លក់ ជួល បញ្ចាំ ទទួលមរតក) ដែលជួយជំរុញទីផ្សារអចលនទ្រព្យ និងអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច។ | រដ្ឋនៅតែរក្សាសិទ្ធិផ្តាច់មុខក្នុងការដកហូតដីធ្លី និងកំណត់តម្លៃ ដែលនៅតែអាចបង្កឱ្យមានការតវ៉ា ឬជម្លោះរវាងរដ្ឋ និងប្រជាពលរដ្ឋ។ | ទទួលស្គាល់ដីធ្លីជា 'ទំនិញពិសេស' ដែលអាចជួញដូរបាន ទោះបីជារដ្ឋនៅតែជាតំណាងម្ចាស់កម្មសិទ្ធិផ្តាច់មុខក៏ដោយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តរបបគ្រប់គ្រងដីធ្លីកម្រិតជាតិ ទាមទារនូវយន្តការរដ្ឋបាល ប្រព័ន្ធច្បាប់ច្បាស់លាស់ និងការធ្វើវិមជ្ឈការអំណាច។
ការសិក្សានេះផ្អែកទាំងស្រុងលើបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ ច្បាប់ភូមិបាល និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ប្រទេសវៀតណាម។ ទោះបីជានយោបាយសេដ្ឋកិច្ចរបស់វៀតណាម (កម្មសិទ្ធិប្រជាជនទាំងមូល) មានភាពខុសគ្នាពីកម្ពុជា (កម្មសិទ្ធិឯកជន) ក៏ដោយ ក៏បទពិសោធន៍នៃការវិវត្តច្បាប់ពីរបបសមូហកម្មមកជាសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារនេះ មានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវប្រៀបធៀបផ្នែកច្បាប់។
ការសិក្សាពីការវិវត្តនៃការគ្រប់គ្រងដីធ្លីនៅវៀតណាម ផ្តល់នូវមេរៀនប្រៀបធៀបដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកតាក់តែងច្បាប់ និងស្ថាប័ននៅកម្ពុជា។
ការស្វែងយល់ពីរបៀបដែលវៀតណាមប្រែក្លាយដីធ្លីទៅជាប្រភពទុនអភិវឌ្ឍន៍ជាតិ ជួយឱ្យកម្ពុជាអាចរៀបចំយន្តការច្បាប់គ្រប់គ្រងអចលនទ្រព្យរបស់ខ្លួនកាន់តែមានភាពប្រកួតប្រជែង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Entire-people ownership (Sở hữu toàn dân) | ជាទ្រឹស្តីច្បាប់នៃរបបសង្គមនិយម ដែលកំណត់ថាដីធ្លីទាំងអស់នៅក្នុងប្រទេសមិនមែនជារបស់ឯកជនណាម្នាក់ឡើយ ប៉ុន្តែជារបស់ប្រជាជនទាំងមូល ដោយមានរដ្ឋជាតំណាងម្ចាស់កម្មសិទ្ធិក្នុងការគ្រប់គ្រង បែងចែក និងចាត់ចែង។ | ដូចជាក្រុមហ៊ុនសាធារណៈមួយ ដែលប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ជាម្ចាស់ភាគហ៊ុន រីឯរដ្ឋាភិបាលជាក្រុមប្រឹក្សាភិបាលដែលមានសិទ្ធិចាត់ចែងទ្រព្យសម្បត្តិនោះ។ |
| Land Use Rights (Quyền sử dụng đất) | ទោះបីជារដ្ឋជាម្ចាស់ដីធ្លី ប៉ុន្តែរដ្ឋបានប្រគល់សិទ្ធិស្របច្បាប់នេះឱ្យប្រជាពលរដ្ឋ ឬស្ថាប័ន ដើម្បីកាន់កាប់ ប្រើប្រាស់ ទាញយកផលប្រយោជន៍ ព្រមទាំងអាចផ្ទេរ លក់ ជួល ធ្វើអំណោយ និងបញ្ចាំសិទ្ធិនេះនៅក្នុងទីផ្សារបាន។ | ដូចជាការជួលផ្ទះរយៈពេលវែងខ្លាំង (ឧ. ៩៩ឆ្នាំ) ដែលអ្នកមានសិទ្ធិរស់នៅ តុបតែង ឬជួលបន្តទៅឱ្យអ្នកផ្សេងបាន តែអ្នកមិនមែនជាម្ចាស់កម្មសិទ្ធិដីនោះទេ។ |
| Public Land / Communal Land (Công điền) | របបគ្រប់គ្រងដីធ្លីនាសម័យសក្តិភូមិ ដែលដីត្រូវបានចាត់ទុកជាទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ ឬរបស់ភូមិ-ឃុំ ដើម្បីបែងចែកឱ្យទាហាន ឬអ្នកភូមិធ្វើកសិកម្មវិលជុំ ដោយហាមឃាត់ដាច់ខាតនូវការទិញលក់។ | ដូចជាទ្រព្យសម្បត្តិរួម ឬដីកេរដូនតាក្នុងគ្រួសារ ដែលកូនៗម្នាក់ៗអាចយកទៅបង្កបង្កើនផលបាន តែមិនមានសិទ្ធិលក់ផ្តាច់ទៅឱ្យអ្នកក្រៅឡើយ។ |
| State Representative of Ownership (Đại diện chủ sở hữu) | អំណាចផ្តាច់មុខរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋ (ដូចជារដ្ឋសភា និងរដ្ឋាភិបាល) ក្នុងការអនុវត្តសិទ្ធិជំនួសប្រជាជន ដោយមានភារកិច្ចរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដី កំណត់គោលដៅដី កំណត់តម្លៃដី និងធ្វើការដកហូតដីសម្រាប់ផលប្រយោជន៍ជាតិ។ | ដូចជាអ្នកគ្រប់គ្រងមរតក ដែលមានសិទ្ធិស្របច្បាប់ក្នុងការសម្រេចចិត្តថានរណាគួរទទួលបានដីចំណែកណា ស្របតាមបំណងប្រាថ្នារបស់ម្ចាស់ដើម។ |
| Special Commodity (Hàng hóa đặc biệt) | នៅក្នុងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ ដីធ្លី (តាមរយៈសិទ្ធិប្រើប្រាស់) ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាទំនិញដែលអាចជួញដូរ និងបង្កើតតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចបាន ប៉ុន្តែវាត្រូវបានចាត់ទុកជាទំនិញពិសេស ព្រោះវាត្រូវស្ថិតក្រោមការរឹតត្បិតគោលបំណងប្រើប្រាស់ និងការគ្រប់គ្រងតម្លៃយ៉ាងតឹងរ៉ឹងពីរដ្ឋ។ | ដូចជាការទិញលក់អាជ្ញាប័ណ្ណធ្វើអាជីវកម្ម ដែលអ្នកអាចលក់វាបន្តដើម្បីចំណេញ ប៉ុន្តែត្រូវគោរពតាមលក្ខខណ្ឌដ៏តឹងរ៉ឹងរបស់រដ្ឋាភិបាល មិនដូចការទិញលក់ទូរស័ព្ទនោះទេ។ |
| Peasant-soldier Policy (Ngụ binh ư nông) | គោលនយោបាយយោធា និងកសិកម្មក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម ដែលរដ្ឋបែងចែកដីសាធារណៈឱ្យកងទ័ព ដើម្បីពួកគេអាចឆ្លាស់វេនគ្នាត្រឡប់ទៅធ្វើស្រែចម្ការនៅពេលសន្តិភាព (ផ្គត់ផ្គង់ស្បៀងខ្លួនឯង) និងត្រៀមខ្លួនជាស្រេចពេលមានសង្គ្រាម។ | ដូចជាកងទ័ពបម្រុង ដែលនៅពេលធម្មតាធ្វើការជាកសិករដើម្បីចិញ្ចឹមក្រពះ តែពេលមានអាសន្ន ពួកគេអាចរៀបចំខ្លួនជាទាហានចេញប្រយុទ្ធភ្លាមៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
