បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកលក្ខខណ្ឌប្រសើរបំផុតសម្រាប់ការផលិតប៉ូលីមែរក្រៅកោសិកា (Exopolymer) ពីបាក់តេរី Azotobacter និងវាយតម្លៃសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការស្រូបយកលោហៈធ្ងន់ពុលពីបរិស្ថាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបំបែកប្រភេទបាក់តេរី Azotobacter ពីដី បណ្តុះក្នុងមជ្ឈដ្ឋានផ្សេងៗដើម្បីទាញយកអេកសូប៉ូលីមែរ និងវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពស្រូបយកលោហៈរបស់វា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Exopolysaccharide (Polymer) Biosorption ការស្រូបយកលោហៈដោយអេកសូប៉ូលីមែរ (Exopolysaccharide) |
មានសមត្ថភាពខ្ពស់ខ្លាំងក្នុងការស្រូបយកលោហៈធ្ងន់ពុល និងអាចប្រើប្រាស់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងបរិស្ថានទឹកកខ្វក់។ | ទាមទារដំណើរការចម្រាញ់យកប៉ូលីមែរពីកោសិកាបាក់តេរីដោយប្រើម៉ាស៊ីនវិលក្បាលវីស (Centrifuge) ល្បឿនលឿន និងសារធាតុរំលាយ ដែលត្រូវចំណាយពេល និងធនធាន។ | ស្រូបយកទង់ដែង (Cu) 15.5 mg/g, ស័ង្កសី (Zn) 20 mg/g, និងដែក (Fe) 25 mg/g នៃប៉ូលីមែរ។ |
| Whole Cell Biomass Biosorption ការស្រូបយកលោហៈដោយជីវម៉ាសកោសិកា (Whole Cell Biomass) |
មានភាពងាយស្រួលនិងចំណាយតិច ព្រោះមិនតម្រូវឱ្យមានការទាញយកអេកសូប៉ូលីមែរចេញពីកោសិកានោះទេ។ | សមត្ថភាពស្រូបយកលោហៈមានកម្រិតទាបជាងបើប្រៀបធៀបទៅនឹងការប្រើប្រាស់អេកសូប៉ូលីមែរសុទ្ធ។ | ស្រូបយកទង់ដែង (Cu) 12.5 mg/g, ស័ង្កសី (Zn) 6.5 mg/g, និងដែក (Fe) 18 mg/g នៃកោសិកាស្ងួត។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រ និងគីមីវិភាគកម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ ជាពិសេសសម្រាប់ការបំបែកប៉ូលីមែរ និងវាស់បរិមាណលោហៈ។
ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ប្រភេទបាក់តេរី Azotobacter (AC1 និង AC2) ដែលត្រូវបានបំបែកចេញពីដីអាស៊ីត និងអាល់កាឡាំងក្នុងទីក្រុង Isfahan ប្រទេសអ៊ីរ៉ង់។ ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីតំបន់ភូមិសាស្ត្រនិងអាកាសធាតុផ្សេង អាចមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីប្រភេទបាក់តេរីដែលមានក្នុងដីប្រទេសកម្ពុជា ហេតុនេះទាមទារឱ្យមានការបំបែកនិងសាកល្បងលើបាក់តេរីក្នុងស្រុកជាមុនសិន។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់បាក់តេរី Azotobacter នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាបំពុលបរិស្ថាន និងការកែច្នៃសំណល់កសិកម្ម។
ការស្រាវជ្រាវនេះផ្តល់នូវដំណោះស្រាយបែបជីវសាស្ត្រ (Bioremediation) ដែលមានតម្លៃថោក និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការកាត់បន្ថយការបំពុលលោហៈធ្ងន់ និងលើកកម្ពស់បរិស្ថាននៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Azotobacter (បាក់តេរី Azotobacter) | ជាប្រភេទបាក់តេរីម្យ៉ាងដែលរស់នៅក្នុងដី មានសមត្ថភាពចាប់យកអាសូតពីបរិយាកាសមកបំប្លែងជាសារធាតុចិញ្ចឹម (Nitrogen Fixation) ហើយក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានយកមកបណ្តុះដើម្បីផលិតប៉ូលីមែរសម្រាប់ស្រូបយកលោហៈធ្ងន់។ | ដូចជារោងចក្រមីក្រូទស្សន៍តូចៗនៅក្នុងដី ដែលចេះផលិតសារធាតុស្អិតម្យ៉ាងដើម្បីចាប់យកជាតិពុល។ |
| exopolymer / extracellular polysaccharide (អេកសូប៉ូលីមែរ / ប៉ូលីសាខារ៉ាយក្រៅកោសិកា) | ជាសារធាតុសរសៃស្អិត (ប៉ូលីមែរ) ដែលកោសិកាបាក់តេរីបញ្ចេញមកខាងក្រៅកោសិការបស់វា ដើម្បីការពារខ្លួនវាពីមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅ ហើយវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការចាប់យកអ៊ីយ៉ុងលោហៈមានជាតិពុល។ | ដូចជាទឹករំអិលដែលសត្វខ្យងបញ្ចេញមកក្រៅដើម្បីការពារខ្លួន ឬដូចជាសំណាញ់ពីងពាងដែលក្រាលព័ទ្ធជុំវិញខ្លួនវា។ |
| biosorption (ការស្រូបយកតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | ជាដំណើរការរូបវន្ត និងគីមី ដែលសារធាតុជីវសាស្ត្រ (ដូចជាកោសិកាបាក់តេរី សារាយ ឬប៉ូលីមែរ) ចាប់ស្រូបយក និងផ្តុំសារធាតុពុល ឬលោហៈធ្ងន់ពីក្នុងទឹក ឬសូលុយស្យុង ដោយមិនប្រើប្រាស់ថាមពលមេតាប៉ូលីសសកម្ម។ | ដូចជាអេប៉ុងស្ងួតដែលបឺតស្រូបយកទឹកជ្រលក់ ឬទឹកកខ្វក់ដែលកំពប់នៅលើតុអញ្ចឹង។ |
| alginate (អាល់ហ្ស៊ីណាត) | ជាប្រភេទប៉ូលីសាខារ៉ាយ (ស្ករស្មុគស្មាញ) មួយប្រភេទដែលផលិតដោយបាក់តេរី (ដូចជា Azotobacter) ឬសារាយសមុទ្រ ដែលជាញឹកញាប់ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីរុំព័ទ្ធកោសិកាការពារអុកស៊ីហ្សែន និងមានមុខងារយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចាប់ចងលោហៈ។ | ដូចជាសារធាតុចាហួយស្អិត ដែលអាចចាប់ និងរក្សាទុករបស់ផ្សេងៗ (ដូចជាភាគល្អិតលោហៈ) នៅជាប់នឹងវាបានយ៉ាងណែនល្អ។ |
| Atomic Absorption Spectrophotometer (ម៉ាស៊ីនវាស់ស្រូបវិសាលគមអាតូម) | ជាឧបករណ៍វិភាគគីមីកម្រិតខ្ពស់ដែលប្រើប្រាស់កាំរស្មីពន្លឺដើម្បីវាស់ស្ទង់បរិមាណកំហាប់នៃធាតុលោហៈជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជា ទង់ដែង ស័ង្កសី ដែក) ដែលរលាយនៅក្នុងសូលុយស្យុង។ | ដូចជាកែវពង្រីកវេទមន្តដែលអាចរាប់ចំនួនភាគល្អិតលោហៈតូចៗបំផុតនៅក្នុងទឹកមួយកែវបាន ដោយសង្កេតមើលរបៀបដែលវាស្រូបយកពន្លឺ។ |
| EDTA (សារធាតុគីមី EDTA) | មានឈ្មោះពេញថា Ethylene Diamine Tetraacetic Acid ជាសមាសធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលមានតួនាទីជាភ្នាក់ងារចាប់ចងអ៊ីយ៉ុងលោហៈ (Chelating agent) ហើយក្នុងបរិបទនេះ គេប្រើវាដើម្បីជួយបំបែកប៉ូលីមែរចេញពីកោសិកាបាក់តេរីកំឡុងពេលវិលក្បាលវីស។ | ដូចជាដង្កាប់គីមីដែលចាំចាប់ទាញយកលោហៈ ឬបំបែកភាពស្អិតជាប់គ្នារវាងកោសិកានិងសារធាតុរំអិលរបស់វា។ |
| centrifugation (ការបង្វិលក្បាលវីស ឬ ការវិលពង្រាត់) | ជាបច្ចេកទេសបំបែកល្បាយ ដោយប្រើម៉ាស៊ីនបង្វិលក្នុងល្បឿនលឿនខ្លាំង (រហូតដល់ 20,000 rpm) ដើម្បីប្រើកម្លាំងចម្រានមជ្ឈិតរុញសារធាតុដែលមានដង់ស៊ីតេធ្ងន់ (ដូចជាកោសិកា) ឱ្យធ្លាក់ទៅបាត និងញែកយកទឹកថ្លាខាងលើ (ដែលផ្ទុកប៉ូលីមែរ)។ | ដូចជាដំណើរការរបស់ម៉ាស៊ីនបោកខោអាវពេលកំពុងពូតទឹក ដែលបង្វិលយ៉ាងលឿនដើម្បីរុញទឹកឱ្យខ្ទាតចេញពីសាច់ក្រណាត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
