បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាវិបត្តិថាមពលដោយស្វែងរកវិធីសាស្រ្តបង្កើនការផលិតប្រេងជីវម៉ាស (Biodiesel) តាមរយៈការបង្កើនការសន្សំលីពីត (Lipid accumulation) នៅក្នុងកោសិការបស់សារាយ Chlorella sp. TISTR 8990។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ការបណ្តុះដោយប្រើពន្លឺព្រះអាទិត្យ (Photoautotrophic cultivation) នៅខាងក្រៅក្នុងដបចំណុះ ៦លីត្រ ដោយប្រែប្រួលកំហាប់អាសូតនិងផូស្វ័រដើម្បីរកលក្ខខណ្ឌប្រសើរបំផុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Nitrogen-Minimal Medium Cultivation ការបណ្តុះសារាយក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលមានអាសូតតិចតួច (Nitrogen-Minimal Medium) |
ជំរុញឱ្យកោសិកាសារាយផលិតនិងសន្សំលីពីតបានខ្ពស់ ព្រមទាំងផ្តល់នូវអាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែតច្រើន ដែលធ្វើឱ្យប្រេងជីវម៉ាសមានគុណភាពល្អ និងមានសន្ទស្សន៍សេតាន (Cetane Number) ខ្ពស់។ | អត្រាកំណើនកោសិកាអាចមានការថយចុះបន្តិចបើប្រៀបធៀបនឹងមជ្ឈដ្ឋានដែលមានសារធាតុចិញ្ចឹមពេញលេញ ឬមជ្ឈដ្ឋានដែលមានផូស្វ័រតិច។ | ផ្តល់កំហាប់កោសិកាអតិបរមា ៤៧៣,៧ មីលីក្រាម/លីត្រ និងបរិមាណលីពីតខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ៣១% ព្រមទាំងសន្ទស្សន៍សេតានចន្លោះ ៥០-៥៥។ |
| Phosphorus-Minimal Medium Cultivation ការបណ្តុះសារាយក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលមានផូស្វ័រតិចតួច (Phosphorus-Minimal Medium) |
រក្សាបាននូវកំណើនកោសិកាសារាយបានល្អប្រសើរជាងការខ្វះអាសូត ដោយសារមានប្រភពអាសូតគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទ្រទ្រង់ការលូតលាស់។ | បរិមាណលីពីតដែលទទួលបានមានកម្រិតទាប និងមានអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតច្រើន ដែលធ្វើឱ្យប្រេងជីវម៉ាសងាយនឹងអុកស៊ីតកម្ម និងខូចគុណភាពនៅពេលរក្សាទុកយូរ។ | ផ្តល់កំហាប់កោសិកាអតិបរមា ៤៥៥,០ មីលីក្រាម/លីត្រ ប៉ុន្តែបរិមាណលីពីតបានត្រឹម ២២% ព្រមទាំងសន្ទស្សន៍សេតានទាបចន្លោះ ៤២-៤៩។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់សម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍និងបរិក្ខារបណ្តុះសារាយខ្នាតតូចដែលមានតម្លៃសមរម្យ ប៉ុន្តែទាមទារឧបករណ៍វិភាគកម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវស៊ីជម្រៅ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដោយពឹងផ្អែកលើពន្លឺព្រះអាទិត្យនិងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុជាក់ស្តែងនៅទីនោះ។ ដោយសារកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អ ប៉ុន្តែទិន្នផលជាក់ស្តែងអាចប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចទៅតាមកម្រិតកម្តៅថ្ងៃនិងរដូវកាលនៅតាមតំបន់។
បច្ចេកទេសបណ្តុះសារាយដោយបន្ថយបរិមាណអាសូតនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញ និងកាត់បន្ថយការនាំចូលប្រេងឥន្ធនៈនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រកាត់បន្ថយសារធាតុចិញ្ចឹម (Nutrient Starvation) ជាវិធីសាស្ត្រចំណាយតិចនិងមានប្រសិទ្ធភាព ដែលអាចជួយជំរុញការផលិតប្រេងជីវម៉ាសប្រកបដោយចីរភាពនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Photoautotrophic Cultivation (ការបណ្តុះដោយប្រើពន្លឺព្រះអាទិត្យ) | ដំណើរការដែលសារាយលូតលាស់ដោយប្រើប្រាស់ពន្លឺព្រះអាទិត្យជាប្រភពថាមពល និងស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ជាប្រភពកាបូន ដើម្បីធ្វើរស្មីសំយោគបង្កើតជាសមាសធាតុសរីរាង្គសម្រាប់ការលូតលាស់។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលត្រូវការតែពន្លឺថ្ងៃ និងខ្យល់ដង្ហើម (CO2) ដើម្បីធំធាត់ ដោយមិនបាច់ត្រូវការចំណីអាហារផ្សេងទៀតនោះទេ។ |
| Lipid accumulation (ការសន្សំលីពីត) | ដំណើរការដែលកោសិកាសារាយផលិត និងស្តុកទុកបរិមាណខ្លាញ់ (Lipid) យ៉ាងច្រើននៅក្នុងកោសិការបស់វា ដែលជាទូទៅកើតឡើងនៅពេលវាជួបប្រទះនូវស្ថានភាពតានតឹង ឬខ្វះខាតសារធាតុចិញ្ចឹម (ដូចជាអាសូត ឬផូស្វ័រ)។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំដែលស៊ីចំណីបំប៉នខ្លួនឱ្យធាត់មានខ្លាញ់ច្រើន មុនពេលចូលរដូវរងា ដើម្បីសន្សំថាមពលទុកប្រើប្រាស់។ |
| Triacylglycerols / TAGs (ទ្រីអាស៊ីលគ្លីសេរ៉ុល) | ប្រភេទចម្បងនៃលីពីតអព្យាក្រឹត (Neutral lipids) ដែលកោសិកាសារាយស្តុកទុក ដែលវាជាវត្ថុធាតុដើមដ៏សំខាន់ និងល្អបំផុតសម្រាប់យកទៅធ្វើប្រតិកម្មគីមីបង្កើតជាប្រេងជីវម៉ាស (Biodiesel)។ | គឺជាខ្លាញ់សុទ្ធដែលគេចម្រាញ់ចេញពីសារាយ ស្រដៀងទៅនឹងប្រេងឆាដែលយើងប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ដែលអាចយកទៅកែច្នៃជាសាំងបាន។ |
| Transesterification (ប្រតិកម្មត្រង់អេស្តែកម្ម) | ប្រតិកម្មគីមីដែលបំប្លែងខ្លាញ់ (TAGs) ដែលចម្រាញ់ចេញពីសារាយ ឱ្យទៅជាអេស្ទែរនៃអាស៊ីតខ្លាញ់ (FAME) ដោយមានវត្តមានរបស់អាល់កុលនិងកាតាលីករ ដែលលទ្ធផលចុងក្រោយគឺបានជាប្រេងជីវម៉ាស។ | ដូចជាការយកប្រេងឆាទៅចម្អិនលាយជាមួយសារធាតុគីមី ដើម្បីបំបែកវាឱ្យក្លាយជាប្រេងឥន្ធនៈរាវ ដែលអាចចាក់ម៉ាស៊ីនឡានបាន។ |
| Fatty acid methyl ester / FAME (អេស្ទែរមេទីលអាស៊ីតខ្លាញ់) | សមាសធាតុគីមីដែលទទួលបានពីការធ្វើប្រតិកម្ម Transesterification លើលីពីត ដែលសមាសធាតុទាំងនេះគឺជាធាតុផ្សំសំខាន់នៃប្រេងជីវម៉ាស ហើយទម្រង់គីមីរបស់វាជាអ្នកកំណត់គុណភាពរបស់ប្រេង។ | គឺជាទម្រង់សម្រេចនៃប្រេងជីវម៉ាស (Biodiesel) ដែលត្រៀមរួចរាល់សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ជំនួសប្រេងម៉ាស៊ូតធម្មតា។ |
| Cetane number / CN (សន្ទស្សន៍សេតាន) | សន្ទស្សន៍សម្រាប់វាស់ស្ទង់គុណភាព និងភាពងាយឆេះរបស់ប្រេងម៉ាស៊ូត ឬប្រេងជីវម៉ាស។ សន្ទស្សន៍កាន់តែខ្ពស់ បញ្ជាក់ថាប្រេងនោះកាន់តែងាយឆេះបានល្អ និងរលូននៅក្នុងម៉ាស៊ីន។ | ដូចជាពិន្ទុបញ្ជាក់ពីកម្លាំងរបស់សាំង ថាតើវាឆេះបានរលូន និងឆាប់រហ័សប៉ុណ្ណានៅក្នុងម៉ាស៊ីនរថយន្ត។ |
| Nitrogen starvation (ការខ្វះខាតអាសូត) | លក្ខខណ្ឌបរិស្ថាន ឬមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះដែលគេកាត់បន្ថយ ឬផ្តាច់ប្រភពអាសូត ដើម្បីបង្ខំឱ្យសារាយបញ្ឈប់ការបែងចែកកោសិកា ហើយងាកមកផលិត និងសន្សំខ្លាញ់ (TAGs) ទុកក្នុងខ្លួនវិញ។ | ដូចជាការបង្អត់អាហារសត្វបន្តិចបន្តួច ដើម្បីឱ្យរាងកាយវាមានប្រតិកម្មបំលែងសារធាតុចិញ្ចឹមដែលសេសសល់ទៅជាខ្លាញ់សម្រាប់ផ្ទុកក្នុងខ្លួន ដើម្បីរស់រានមានជីវិត។ |
| Saponification number / SN (សន្ទស្សន៍សាប៊ូកម្ម) | តម្លៃដែលបង្ហាញពីប្រវែងជាមធ្យមនៃខ្សែសង្វាក់កាបូនរបស់អាស៊ីតខ្លាញ់នៅក្នុងប្រេង។ វាត្រូវបានប្រើដើម្បីគណនា និងប៉ាន់ស្មានគុណភាពរបស់ប្រេងជីវម៉ាស ថាតើវាស័ក្តិសមសម្រាប់ការប្រើប្រាស់កម្រិតណា។ | ជារង្វាស់មួយដែលប្រាប់យើងពីទំហំ និងប្រវែងម៉ូលេគុលរបស់ខ្លាញ់ ថាតើវាស័ក្តិសមសម្រាប់យកទៅធ្វើជាប្រេងឥន្ធនៈ ឬអត់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
