បញ្ហា (The Problem)៖ បញ្ហាមេឡាណូស៊ីស (Melanosis) ឬការឡើងពណ៌ខ្មៅលើបង្កងថ្មភាគខាងលិច (Panulirus cygnus) ក្រោយពេលប្រមូលផល បានបណ្តាលឱ្យមានការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដោយសារការធ្លាក់ចុះនៃការទទួលយកពីអ្នកប្រើប្រាស់ ដែលទាមទារឱ្យមានវិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃកម្រិតដែលអាចទទួលយកបាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រើប្រាស់ការវាយតម្លៃអារម្មណ៍តាមរយៈការមើលឃើញដោយអ្នកស្ម័គ្រចិត្តចំនួន ៦៩ នាក់ ទៅលើរូបថតបង្កងចំនួន ២០សន្លឹក ដែលមានកម្រិតមេឡាណូស៊ីសខុសៗគ្នា ដោយប្រៀបធៀបជាមួយការវាស់ពណ៌ដោយប្រើឧបករណ៍។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Visual Sensory Evaluation ការវាយតម្លៃអារម្មណ៍តាមរយៈការមើលឃើញដោយអ្នកប្រើប្រាស់ |
ឆ្លុះបញ្ចាំងដោយផ្ទាល់ពីចំណូលចិត្ត និងការយល់ឃើញរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ពិតប្រាកដក្នុងការជ្រើសរើសទិញផលិតផល។ | ចំណាយពេលវេលាច្រើន ត្រូវការអ្នកចូលរួមច្រើន ព្រមទាំងអាចមានភាពលម្អៀងផ្លូវចិត្តអាស្រ័យលើបុគ្គលម្នាក់ៗ។ | បង្ហាញថាអ្នកប្រើប្រាស់អាចទទួលយកបាននូវចំណុចខ្មៅតូចៗទោះបីជាមានពណ៌ដិតខ្លាំងក៏ដោយ ជាជាងផ្ទៃខ្មៅធំៗដែលមានពណ៌ស្រាល។ |
| Instrumental Colour Measurement (Spectrophotometer) ការវាស់កម្រិតពណ៌ដោយឧបករណ៍ (Spectrophotometer) |
ផ្តល់ទិន្នន័យច្បាស់លាស់ អាចធ្វើឡើងវិញបានច្រើនដង និងមិនមានភាពលម្អៀងក្នុងការវាស់វែងកម្រិតពន្លឺ (L* Value)។ | ត្រូវការឧបករណ៍ដែលមានតម្លៃថ្លៃ និងមិនអាចប្រាប់ពីចំណូលចិត្ត ឬការសម្រេចចិត្តផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដោយផ្ទាល់បានទេ។ | មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយការវាយតម្លៃដោយមនុស្ស (r=0.71) ដែលអាចប្រើប្រាស់ដើម្បីទស្សន៍ទាយការទទួលយករបស់អ្នកប្រើប្រាស់បាន។ |
| Digital Image Analysis ការវិភាគរូបភាពឌីជីថល (កម្មវិធី Scion Image) |
ងាយស្រួល ចំណាយតិច និងអាចប្រើកម្មវិធីកុំព្យូទ័រដើម្បីគណនាទំហំផ្ទៃប្រែពណ៌ និងបំប្លែងកម្រិតពណ៌ (RGB) ទៅជាតម្លៃពន្លឺ (L*) បានយ៉ាងរហ័ស។ | ទាមទាររូបភាពដែលមានគុណភាពខ្ពស់ និងការរៀបចំពន្លឺថតរូបឱ្យមានស្តង់ដាររួមមួយដើម្បីបញ្ៀសការភាន់ច្រឡំ។ | ទំហំផ្ទៃប្រែពណ៌ (r=-0.92) និងកម្រិតពណ៌ (r=-0.79) មានទំនាក់ទំនងអវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំងជាមួយពិន្ទុនៃការទទួលយកសរុប។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការរួមបញ្ចូលគ្នានូវឧបករណ៍វាស់ស្ទង់វិទ្យាសាស្ត្រ ការថតរូបភាព កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ និងធនធានមនុស្សសម្រាប់ការវាយតម្លៃ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Curtin ប្រទេសអូស្ត្រាលី ដោយប្រើប្រាស់អ្នកស្ម័គ្រចិត្តចំនួន ៦៩ នាក់ នៅក្នុងសហគមន៍ដែលចូលចិត្តទទួលទានបង្កងប្រភេទនេះ។ ដោយសារចំណូលចិត្តផ្នែកអាហារ ស្តង់ដារទីផ្សារ និងវប្បធម៌អាចខុសគ្នា ការយកទិន្នន័យនេះមកអនុវត្តផ្ទាល់នៅកម្ពុជាអាចនឹងមានការប្រែប្រួល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ គោលការណ៍នៃការវាស់វែងដោយឧបករណ៍ និងទំនោរនៃការមិនចូលចិត្តអាហារសមុទ្រដែលឡើងពណ៌ខ្មៅ គឺជារឿងទូទៅដែលអតិថិជនកម្ពុជា និងអន្តរជាតិមានប្រតិកម្មស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ការវិភាគរូបភាព និងឧបករណ៍វាស់ពណ៌ដើម្បីទស្សន៍ទាយពីការទទួលយករបស់អ្នកប្រើប្រាស់ មានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ពង្រឹងគុណភាពឧស្សាហកម្មកែច្នៃអាហារសមុទ្រនៅកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការវាយតម្លៃដោយកុំព្យូទ័រ និងចំណូលចិត្តរបស់មនុស្ស នឹងជួយលើកកម្ពស់ស្តង់ដារគុណភាព និងតម្លៃនៃការនាំចេញផលិតផលជលផលរបស់កម្ពុជាឱ្យស្របតាមស្តង់ដារអន្តរជាតិ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Melanosis (មេឡាណូស៊ីស ឬការឡើងពណ៌ខ្មៅ) | ជាដំណើរការជីវគីមីដែលធ្វើឱ្យសំបក ឬសាច់របស់សត្វសមុទ្រ (ដូចជាបង្កង និងបង្គា) ប្រែទៅជាពណ៌ខ្មៅ ឬត្នោតចាស់បន្ទាប់ពីប្រមូលផល ដែលបង្កឡើងដោយប្រតិកម្មអង់ស៊ីមជាមួយអុកស៊ីហ្សែន។ វាប៉ះពាល់ដល់សោភ័ណភាព និងតម្លៃទីផ្សារ តែមិនមែនជាការស្អុយរលួយ ឬប៉ះពាល់ដល់សុខភាពនោះទេ។ | ដូចជាសាច់ផ្លែប៉ោម ឬដំឡូងដែលប្រែជាពណ៌ត្នោតបន្ទាប់ពីយើងចិតសំបកទុកចោលឱ្យត្រូវខ្យល់មួយសន្ទុះអញ្ចឹងដែរ។ |
| Polyphenoloxidase / PPO (អង់ស៊ីម Polyphenoloxidase) | ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលមាននៅក្នុងសត្វសមុទ្រ រុក្ខជាតិ និងផ្សិតមួយចំនួន ដែលដើរតួជាអ្នកជម្រុញឱ្យមានប្រតិកម្មអុកស៊ីតកម្មនៅពេលប៉ះនឹងអុកស៊ីហ្សែនក្នុងបរិយាកាស ដោយបំប្លែងសារធាតុ Phenols ទៅជាសារធាតុពណ៌ខ្មៅដែលហៅថាមេឡានីន (Melanin)។ | ប្រៀបដូចជា "មេបញ្ជាការ" ដែលនៅពេលត្រូវខ្យល់ វាបញ្ជាឱ្យសាច់បង្កងចាប់ផ្តើមផលិតសារធាតុពណ៌ខ្មៅ។ |
| Spectrophotometer (ឧបករណ៍វាស់កម្រិតពណ៌ Spectrophotometer) | ជាឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រសម្រាប់វាស់កម្រិតនៃការស្រូប និងជះពន្លឺរបស់វត្ថុណាមួយ ដើម្បីកំណត់តម្លៃពណ៌របស់វាឱ្យបានច្បាស់លាស់ជាតួលេខ ជៀសវាងការវាយតម្លៃដោយភ្នែកមនុស្សដែលអាចមានភាពលម្អៀង ឬមើលឃើញខុសៗគ្នា។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនស្កេនពណ៌ ដែលអាចប្រាប់យើងយ៉ាងច្បាស់ថាតើពណ៌នេះងងឹត ឬភ្លឺកម្រិតណាជាតួលេខច្បាស់លាស់ មិនអាចប្រកែកបាន។ |
| Hedonic rating scale (មាត្រដ្ឋានវាយតម្លៃចំណូលចិត្ត) | ជាវិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់អារម្មណ៍នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវចំណីអាហារ និងចិត្តសាស្ត្រ ដែលប្រើសម្រាប់ឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់វាយតម្លៃកម្រិតនៃការចូលចិត្ត ឬមិនចូលចិត្តរបស់ពួកគេទៅលើផលិតផលណាមួយ ដោយសម្គាល់លើបន្ទាត់ ឬតួលេខ។ | ដូចជាការឱ្យផ្កាយទៅលើហាងកាហ្វេពី ១ (មិនចូលចិត្តបំផុត) ដល់ ៥ (ចូលចិត្តបំផុត) ដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើមនុស្សទូទៅពេញចិត្តកម្រិតណា។ |
| Kruskal-Wallis test (តេស្តស្ថិតិ Kruskal-Wallis) | ជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិប្រភេទមិនប៉ារ៉ាម៉ែត្រ (Non-parametric) ដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបទិន្នន័យលើសពីពីរក្រុម ដើម្បីមើលថាមានភាពខុសគ្នាជារួមដែរឬទេ ជាពិសេសនៅពេលដែលទិន្នន័យនោះបានមកពីការដាក់ពិន្ទុចំណូលចិត្ត ដែលមិនមានរបាយជាទម្រង់ស្តង់ដារ (Normal distribution)។ | ដូចជាការប្រកួតប្រជែងអ្នករត់ប្រណាំង៣ក្រុម ដោយយើងគ្រាន់តែរៀបចំណាត់ថ្នាក់ពីលេខ១ ដល់ចុងក្រោយ (Rank) ជាជាងការវាស់វិនាទីពិតប្រាកដដែលពួកគេរត់។ |
| L* value (តម្លៃពន្លឺ L*) | ជាផ្នែកមួយនៃប្រព័ន្ធវាស់ពណ៌ស្តង់ដារអន្តរជាតិ (CIE Lab*) ដែលតំណាងឱ្យកម្រិតពន្លឺនៃពណ៌របស់វត្ថុ ដោយមានតម្លៃចាប់ពី ០ (ពណ៌ខ្មៅងងឹតបំផុត) ទៅដល់ ១០០ (ពណ៌សភ្លឺបំផុត)។ ការសិក្សានេះប្រើវាដើម្បីវាស់កម្រិតពណ៌ខ្មៅរបស់មេឡាណូស៊ីស។ | ដូចជាការកំណត់ពន្លឺ (Brightness) នៅលើអេក្រង់ទូរស័ព្ទដៃ ដែលលេខ ០ គឺងងឹតឈឹង ហើយលេខ ១០០ គឺភ្លឺច្បាស់ពណ៌ស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
