បញ្ហា (The Problem)៖ វិស័យចិញ្ចឹមសត្វនៅប្រទេសវៀតណាមកំពុងរីកចម្រើន ប៉ុន្តែបានបង្កើតកាកសំណល់រឹងប្រមាណ ៦០,៦ លានតោនជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការបំពុលបរិស្ថានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដោយសារកសិដ្ឋានខ្នាតតូចភាគច្រើនមិនមានការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់បានត្រឹមត្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវិភាគលើទ្រឹស្តីទូទៅ និងវាយតម្លៃលើគំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ (Circular Economy Models) ជាក់ស្តែងដែលកំពុងអនុវត្តប្រកបដោយជោគជ័យក្នុងវិស័យចិញ្ចឹមសត្វ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Traditional/Linear Livestock Farming ការចិញ្ចឹមសត្វតាមបែបប្រពៃណី (សេដ្ឋកិច្ចខ្សែត្រង់) |
ងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់កសិករខ្នាតតូច និងមិនត្រូវការចំណេះដឹងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រស្មុគស្មាញ។ | បង្កើតកាកសំណល់យ៉ាងច្រើន បំពុលបរិស្ថាន បញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ខ្ពស់ និងប្រើប្រាស់ធនធានទឹកព្រមទាំងកម្លាំងពលកម្មច្រើន។ | បង្កើតកាកសំណល់រឹងជាង ៦០,៦ លានតោនក្នុងមួយឆ្នាំនៅវៀតណាម ដែល ៣៨% នៃកាកសំណល់ពីកសិដ្ឋានតូចៗមិនត្រូវបានកែច្នៃ។ |
| Circular Economy using Bio-bedding and Probiotics សេដ្ឋកិច្ចវិលជុំដោយប្រើកម្រាលជីវសាស្ត្រ និងប្រូបាយអូទិក |
កាត់បន្ថយក្លិនស្អុយ បង្ការជំងឺសត្វ សន្សំសំចៃទឹក និងកម្លាំងពលកម្ម ព្រមទាំងបំប្លែងកាកសំណល់ទាំងស្រុងទៅជាជីសរីរាង្គ។ | ទាមទារការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិត ការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់ និងតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគទិញផលិតផលប្រូបាយអូទិក។ | សន្សំសំចៃទឹកបាន ៨០% កម្លាំងពលកម្ម ៥០% គោឡើងទម្ងន់ ៨៥២ក្រាម/ថ្ងៃ និងសាច់ជ្រូកលក់បានតម្លៃខ្ពស់ជាងមុន ៣០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំនេះតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ ចំណេះដឹងបច្ចេកទេស និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសមស្រប ដើម្បីទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ក្នុងរយៈពេលវែង។
ការសិក្សានេះផ្អែកលើទិន្នន័យ និងគំរូសាកល្បងនៅប្រទេសវៀតណាម (ដូចជាខេត្ត Thua Thien Hue និង Hoa Binh) ក្នុងបរិបទកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមជ្រូក និងគោខ្នាតមធ្យម។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងទម្លាប់នៃការចិញ្ចឹមសត្វជាលក្ខណៈគ្រួសារ (Smallholder farming) ស្រដៀងគ្នា។
គំរូសេដ្ឋកិច្ចវិលជុំក្នុងវិស័យចិញ្ចឹមសត្វនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ការផ្លាស់ប្តូរពីការចិញ្ចឹមសត្វបែបប្រពៃណីទៅកាន់សេដ្ឋកិច្ចវិលជុំ នឹងជួយកាត់បន្ថយការបំពុលបរិស្ថាន និងលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករកម្ពុជាប្រកបដោយចីរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Circular economy | ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តោតលើការលុបបំបាត់កាកសំណល់ដោយការរៀបចំប្រព័ន្ធផលិតកម្មឡើងវិញ ដើម្បីឱ្យធនធាន ឬកាកសំណល់ពីដំណាក់កាលមួយ ក្លាយជាវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ដំណាក់កាលមួយទៀត (ឧទាហរណ៍៖ យកលាមកសត្វធ្វើជី)។ | ដូចជាការយកដបប្លាស្ទិកចាស់ៗទៅកែច្នៃធ្វើជាសរសៃអំបោះសម្រាប់ដេរខោអាវ ជំនួសឱ្យការបោះវាចោលក្នុងធុងសំរាម។ |
| Probiotics / Biological products | ពពួកអតិសុខុមប្រាណ ឬបាក់តេរីល្អៗដែលត្រូវបានគេបណ្តុះ និងលាយបញ្ចូលក្នុងចំណី ទឹក ឬកម្រាលទ្រុង ដើម្បីជួយដល់ប្រព័ន្ធរំលាយអាហាររបស់សត្វ កាត់បន្ថយក្លិនស្អុយ និងទប់ស្កាត់ការលូតលាស់នៃមេរោគបង្កជំងឺ។ | ដូចជាការញ៉ាំយ៉ាអួ (Yogurt) ឬប្រូបាយអូទិក ដែលមានបាក់តេរីល្អជួយសម្រួលក្រពះពោះវៀនរបស់យើង និងធ្វើឱ្យរាងកាយរឹងមាំអញ្ចឹងដែរ។ |
| Biological bedding | ការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមសរីរាង្គ (ដូចជាអង្កាម អាចម៍រណារ) លាយជាមួយមេអតិសុខុមប្រាណ សម្រាប់ក្រាលបាតទ្រុងសត្វ ដើម្បីឱ្យបាក់តេរីល្អជួយបំប្លែងលាមក និងទឹកនោមសត្វទៅជាជីកំប៉ុសដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាការធ្វើកម្រាលព្រំពិសេសដែលអាចស្រូបយកទឹកនោម និងលាមកសត្វ រួចកែច្នៃវាទៅជាជីកសិកម្មដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបន្សល់ក្លិនស្អុយ។ |
| Methane / Greenhouse gas | ឧស្ម័ន (ដូចជាមេតាន) ដែលបញ្ចេញពីសកម្មភាពរំលាយអាហាររបស់សត្វ (ពិសេសគោក្របីដែលទំពារអៀង) និងការរលួយនៃកាកសំណល់សត្វ ដែលឧស្ម័ននេះស្រូបកម្តៅ និងធ្វើឱ្យសីតុណ្ហភាពផែនដីកើនឡើង។ | ដូចជាការពាក់អាវភ្លៀងជ័រជិតឈឹងនៅក្រោមពន្លឺថ្ងៃ ដែលធ្វើឱ្យកម្តៅមិនអាចភាយចេញក្រៅបាន ធ្វើឱ្យផែនដីកាន់តែក្តៅអាប់អួរ។ |
| Organic farming | វិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមសត្វ ឬដាំដុះដែលមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក (ថ្នាំផ្សះ) សារធាតុគីមី ឬអ័រម៉ូនជំរុញការលូតលាស់ ដោយពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើចំណីធម្មជាតិ និងការថែទាំបរិស្ថានឱ្យបានស្អាតល្អ។ | ដូចជាការដាំបន្លែ ឬចិញ្ចឹមមាន់នៅផ្ទះដោយខ្លួនឯង ដោយមិនបាញ់ថ្នាំពុលគីមី គឺប្រើតែចំណីធម្មជាតិ និងជីលាមកគោប៉ុណ្ណោះ។ |
| Biosecurity | វិធានការ ឬការអនុវត្តយ៉ាងតឹងរ៉ឹងនៅក្នុងកសិដ្ឋាន ដើម្បីការពារមិនឱ្យមានការឆ្លងមេរោគ វីរុស ឬជំងឺរាតត្បាតចូលទៅក្នុងហ្វូងសត្វចិញ្ចឹម ឬរីករាលដាលចេញទៅក្រៅកសិដ្ឋាន។ | ដូចជាការតម្រូវឱ្យភ្ញៀវពាក់ម៉ាស់ បាញ់អាល់កុលលាងដៃ និងផ្លាស់ប្តូរស្បែកជើងមុនពេលចូលមើលទារកទើបកើតនៅក្នុងបន្ទប់សង្គ្រោះនៃមន្ទីរពេទ្យអញ្ចឹងដែរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
