បញ្ហា (The Problem)៖ ក្នុងដំណើរការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីធ្លីនៅតំបន់ខ្ពង់រាប អ្នករៀបចំក្រុងត្រូវការព័ត៌មានជាមូលដ្ឋានដូចជា ភូមិសាស្ត្រ សណ្ឋានដី និងតំបន់ដែលងាយរងគ្រោះ ដើម្បីបញ្ចៀសបញ្ហាគ្រោះថ្នាក់ភូមិសាស្ត្រផ្សេងៗដូចជាការបាក់ដី និងការហូរច្រោះជាដើម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) ដើម្បីវិភាគទិន្នន័យលើលក្ខណៈសម្បត្តិសំខាន់ៗចំនួនបួនរបស់សណ្ឋានដី និងបង្កើតជាផែនទីប្រធានបទសម្រាប់ការវាយតម្លៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Macro-scale landslide hazard assessment ការវាយតម្លៃហានិភ័យគ្រោះថ្នាក់បាក់ដីកម្រិតម៉ាក្រូ (Macro-scale) |
ផ្តល់ព័ត៌មានទូទៅលើផ្ទៃដីធំទូលាយ និងមានលក្ខណៈងាយស្រួលក្នុងការសិក្សាជារួម។ | មានដែនកំណត់ខ្ពស់ និងខ្វះព័ត៌មានលម្អិតសម្រាប់ការរៀបចំផែនការប្រើប្រាស់ដីក្នុងតំបន់ជាក់លាក់។ | ផ្តល់ត្រឹមតែផែនទីហានិភ័យទូទៅដោយមិនមានភាពជាក់លាក់សម្រាប់គម្រោងអភិវឌ្ឍន៍តូចៗ។ |
| Micro-scale comprehensive site investigation ការអង្កេតទីតាំងលម្អិតកម្រិតមីក្រូ (Micro-scale) |
ផ្តល់ការវិភាគស៊ីជម្រៅដោយពិចារណាលើកត្តាភូមិសាស្ត្រ និងបច្ចេកទេសវិស្វកម្មសម្រាប់ទីតាំងតូចៗ ឬចំណុចកាត់ជម្រាលជាក់លាក់។ | ទាមទារការអង្កេតលម្អិត តម្លៃខ្ពស់ និងចំណាយពេលវេលាយូរ ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការគ្រោងប្លង់មេលើផ្ទៃដីធំ។ | កំណត់តំបន់ដែលត្រូវការវិធានការទប់ស្កាត់ការបាក់ដី និងការវាយតម្លៃលម្អិតបន្ថែម។ |
| Meso-scale geological terrain mapping (Proposed method) ការគូសផែនទីសណ្ឋានដីកម្រិតមធ្យម (Meso-scale) ដោយប្រើប្រព័ន្ធ GIS |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការរៀបចំផែនការនគរូបនីយកម្ម ដោយបែងចែកដីជាតំបន់ៗផ្អែកលើទិន្នន័យកម្រិតជម្រាល រូបសណ្ឋាន និងការហូរច្រោះ។ | ត្រូវការទិន្នន័យមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ (ផែនទីឋានលេខាខ្នាត ១:១០,០០០) និងរូបថតពីលើអាកាសសម្រាប់តំបន់ពិបាកចូលដល់។ | បង្កើតផែនទីភាពស័ក្តិសមសម្រាប់ការសាងសង់ ដែលបែងចែកជា ៤ ចំណាត់ថ្នាក់ ដើម្បីជាមគ្គុទ្ទេសក៍ដល់អ្នកអភិវឌ្ឍន៍។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារនូវទិន្នន័យផែនទីឌីជីថលជាក់លាក់ កម្មវិធីកុំព្យូទ័រ GIS ព្រមទាំងអ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រដើម្បីវិភាគទិន្នន័យសណ្ឋានដី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ Cameron Highlands នៃប្រទេសម៉ាឡេស៊ី ដែលជាតំបន់ខ្ពង់រាប និងជួរភ្នំមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង (ជាង២០០០មម/ឆ្នាំ) និងមានភូមិសាស្ត្រជាប្រភេទថ្មក្រានីត។ ស្ថានភាពនេះមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងតំបន់ខ្ពង់រាប និងតំបន់ជួរភ្នំក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលទាមទារការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់នៅពេលមានការអភិវឌ្ឍនគរូបនីយកម្ម និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។
វិធីសាស្ត្រនៃការគូសផែនទីចំណាត់ថ្នាក់សណ្ឋានដីនេះ មានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការរៀបចំគោលនយោបាយប្រើប្រាស់ដីធ្លី និងគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍នានានៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តប្រព័ន្ធចំណាត់ថ្នាក់សណ្ឋានដីនេះនៅកម្ពុជា នឹងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃគ្រោះមហន្តរាយបាក់ដី និងជួយសន្សំសំចៃការចំណាយលើការសាងសង់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Geographic Information System (GIS) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលប្រើប្រាស់កម្មវិធី (ដូចជា Arc Info ឬ Arc View) សម្រាប់ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យដែលមានទំនាក់ទំនងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ ដើម្បីបង្កើតជាផែនទីវិភាគផ្សេងៗ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់កម្មវិធី Google Maps ដែលមានស្រទាប់ព័ត៌មានច្រើនជាន់ (ផ្លូវ អគារ សណ្ឋានដី) ត្រួតស៊ីគ្នាដើម្បីងាយស្រួលមើល និងវិភាគស្ថានភាពដី។ |
| Terrain Classification Map | ផែនទីដែលបែងចែកផ្ទៃដីជាតំបន់ផ្សេងៗគ្នា ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈសម្បត្តិចំនួនបួនសំខាន់ៗគឺ កម្រិតជម្រាល ទម្រង់សណ្ឋានដី សកម្មភាពលើដី និងកម្រិតនៃការហូរច្រោះ។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សក្នុងថ្នាក់តាមកម្រិតពិន្ទុ ដើម្បីងាយស្រួលដឹងថាកន្លែងណាមានសុវត្ថិភាព និងកន្លែងណាមានហានិភ័យខ្ពស់។ |
| Geotechnical limitations | កម្រិតនៃការលំបាក ឬឧបសគ្គផ្នែកវិស្វកម្មភូមិសាស្ត្រ (ដូចជាដីទន់ពេក ជម្រាលចោតពេក ឬងាយបាក់ស្រុត) ដែលធ្វើឱ្យការសាងសង់ជួបប្រទះការលំបាក និងត្រូវការការស៊ើបអង្កេតទីតាំងស៊ីជម្រៅ។ | ដូចជាការព្យាយាមសង់ផ្ទះលើដីភក់ ដែលទាមទារឱ្យយើងត្រូវបោះគ្រឹះជ្រៅ និងរឹងមាំជាងការសង់នៅលើដីរឹងធម្មតា។ |
| Construction Suitability Map | ផែនទីដែលបង្ហាញពីភាពស័ក្តិសមនៃផ្ទៃដីសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍ ដោយបែងចែកជា ៤ ចំណាត់ថ្នាក់ (ពីងាយស្រួលបំផុត ដល់មិនអាចសាងសង់បាន) ផ្អែកលើកម្រិតនៃហានិភ័យភូមិសាស្ត្រ។ | ដូចជាភ្លើងស្តុបចរាចរណ៍ ដែលប្រាប់យើងថាតំបន់ណាពណ៌បៃតង (អាចសាងសង់បានដោយសុវត្ថិភាព) និងតំបន់ណាពណ៌ក្រហម (គ្រោះថ្នាក់ ហាមសង់)។ |
| Meso-scale terrain mapping | ការគូសផែនទីសណ្ឋានដីក្នុងទំហំខ្នាតមធ្យម (ឧទាហរណ៍ ខ្នាត ១:១០,០០០) ដែលផ្តល់ព័ត៌មានលម្អិតល្មមគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍តំបន់នគរូបនីយកម្ម កម្រិតភូមិឃុំ។ | ដូចជាការប្រើកែវយឹតឆ្លុះមើលទិដ្ឋភាពភូមិមួយ ដែលយើងអាចមើលឃើញផ្ទះនីមួយៗច្បាស់ល្មម តែមិនដល់កម្រិតឃើញសត្វល្អិតវារលើដីនោះទេ។ |
| TIN Software | កម្មវិធីកុំព្យូទ័រដែលប្រើប្រព័ន្ធបណ្តាញត្រីកោណមិនស្មើគ្នា (Triangulated Irregular Network) សម្រាប់បង្កើត និងគណនាកម្រិតភាពចោតនៃជម្រាលពីទិន្នន័យឆៅជាលក្ខណៈឌីជីថល (3D)។ | ដូចជាការយកចំណុចអុចៗនៅលើក្រដាសមកគូសខ្សែភ្ជាប់គ្នាជាទម្រង់ត្រីកោណតូចៗ ដើម្បីបង្កើតជារូបរាងសណ្ឋានភ្នំសិប្បនិម្មិតមួយ។ |
| Landslide hazard assessment | ដំណើរការនៃការវាយតម្លៃ និងកំណត់តំបន់ដែលអាចមានហានិភ័យនៃការរអិលបាក់ដី ដោយផ្អែកលើកត្តាភូមិសាស្ត្រ កម្រិតជម្រាល គម្របព្រៃឈើ និងការជ្រាបទឹកក្រោមដី។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលសំបកកង់ឡានចាស់ៗ និងស្ថានភាពផ្លូវរអិល ដើម្បីទស្សន៍ទាយថាតើឡានអាចនឹងរអិលក្រឡាប់នៅកន្លែងណា ដើម្បីងាយស្រួលការពារមុន។ |
| Colluvium | កំណកដី ឬកម្ទេចថ្មដែលបានរមៀលធ្លាក់ពីលើទីខ្ពស់មកកកកុញនៅបាតជម្រាលភ្នំដោយសារទំនាញផែនដី ដែលជាទូទៅមានសភាពមិនហាប់ណែន និងងាយរងការបាក់ស្រុតបំផុតនៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់។ | ដូចជាគំនរដីខ្សាច់ដែលរអិលហូរធ្លាក់មកគរគ្នានៅគែមខាងក្រោម ពេលដែលយើងចាក់ដីខ្សាច់ពីលើកំពូលគំនរ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
