បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការផ្គត់ផ្គង់ឧស្ម័នកាបូនិច (CO2) លើសលប់ដែលធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធបណ្តុះសារាយមានជាតិអាស៊ីត ដោយស្វែងរកប្រភេទសារាយដែលអាចធន់នឹងលក្ខខណ្ឌដ៏លំបាកនេះ និងផ្តល់ទិន្នផលកាបូអ៊ីដ្រាតខ្ពស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបំបែក និងជ្រើសរើសប្រភេទសារាយដែលធន់នឹងអាស៊ីតពីតំបន់អណ្តូងរ៉ែចាស់ រួចយកទៅបណ្តុះសាកល្បងក្រោមលក្ខខណ្ឌផ្សេងៗគ្នាទាំងក្នុងបន្ទប់ និងក្រៅបន្ទប់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Indoor Cultivation (20 L Photobioreactor) ការបណ្តុះក្នុងបន្ទប់ដោយប្រើប្រាស់រ៉េអាក់ទ័រជីវសាស្ត្រចំណុះ 20 L |
ងាយស្រួលគ្រប់គ្រងកត្តាបរិស្ថានដូចជាសីតុណ្ហភាព និងពន្លឺ ដែលធ្វើឱ្យការលូតលាស់មានស្ថិរភាព។ | ទាមទារការចំណាយខ្ពស់លើថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ភ្លើងបំភ្លឺ ហើយផ្តល់ទិន្នផលទាបជាងការបណ្តុះខាងក្រៅ។ | ផលិតបានជីវម៉ាស 1.289 g/L អត្រាកាបូអ៊ីដ្រាត 28.48% និងអត្រាចាប់យក CO2 ចំនួន 0.153 g/L.d។ |
| Outdoor Cultivation (20 L Photobioreactor) ការបណ្តុះនៅខាងក្រៅដោយប្រើប្រាស់រ៉េអាក់ទ័រជីវសាស្ត្រចំណុះ 20 L |
អាចទាញយកអត្ថប្រយោជន៍ពីពន្លឺព្រះអាទិត្យធម្មជាតិ និងផ្តល់ទិន្នផលជីវម៉ាស ក៏ដូចជាកាបូអ៊ីដ្រាតខ្ពស់ជាងយ៉ាងច្បាស់។ | ងាយរងឥទ្ធិពលពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលអាចធ្វើឱ្យសារាយមានស្ត្រេស (Stress) ពេលសីតុណ្ហភាពឡើងខ្ពស់ពេក។ | ផលិតបានជីវម៉ាស 1.620 g/L អត្រាកាបូអ៊ីដ្រាត 48.74% និងអត្រាចាប់យក CO2 ខ្ពស់ដល់ 0.181 g/L.d។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមធ្យមទៅខ្ពស់ និងការរៀបចំប្រព័ន្ធរ៉េអាក់ទ័រជីវសាស្ត្រ (Photobioreactor) សម្រាប់ការបណ្តុះខ្នាតធំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់សំណាកទឹកពីតំបន់អណ្តូងរ៉ែចាស់ (Frog Hill) ក្នុងទីក្រុងប៉េណាំង ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី។ ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងម៉ាឡេស៊ី (អាកាសធាតុត្រូពិចក្តៅសើម) ទិន្នន័យពីការបណ្តុះនៅខាងក្រៅ (Outdoor) នេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានដោយផ្ទាល់នៅក្នុងបរិបទស្រុកយើង។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការរួមបញ្ចូលបច្ចេកវិទ្យាកាត់បន្ថយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ជាមួយនឹងការផលិតវត្ថុធាតុដើមសម្រាប់ជីវឥន្ធនៈ។
សរុបមក ការចិញ្ចឹមសារាយប្រភេទនេះនៅក្រៅបន្ទប់ (Outdoor Cultivation) គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលផ្តល់ផលចំណេញទាំងផ្នែកបរិស្ថាន (ចាប់យក CO2) និងសេដ្ឋកិច្ច (បង្កើតជីវផលិតផល) សម្រាប់កម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| CO2 biofixation (ការចាប់យកជីវសាស្ត្រឧស្ម័នកាបូនិច) | ជាដំណើរការដែលសារពាង្គកាយរស់នៅ (ដូចជាសារាយ) ស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិច (CO2) ពីបរិយាកាស ឬឧស្ម័នបញ្ចេញចោល រួចបំប្លែងវាទៅជាសមាសធាតុសរីរាង្គតាមរយៈរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាដើមឈើដកដង្ហើមស្រូបយកផ្សែងពុលពីខ្យល់ ហើយបញ្ចេញមកវិញនូវខ្យល់បរិសុទ្ធ ព្រមទាំងយកជាតិពុលនោះមកសាងសង់ជារូបរាងរបស់វា។ |
| Acidophilic microalgae (មីក្រូសារាយធន់នឹងអាស៊ីត) | គឺជាប្រភេទសារាយតូចៗដែលអាចលូតលាស់ និងរស់រានមានជីវិតបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងបរិស្ថានដែលមានកម្រិត pH ទាបខ្លាំង (មានជាតិអាស៊ីតខ្ពស់) ដែលសារពាង្គកាយផ្សេងទៀតភាគច្រើនមិនអាចរស់បាន។ | ដូចជាត្រីដែលអាចរស់ និងហែលបានយ៉ាងសប្បាយនៅក្នុងទឹកខ្មេះ ដោយមិនរងផលប៉ះពាល់អ្វីឡើយ។ |
| Photobioreactor (រ៉េអាក់ទ័រជីវសាស្ត្រប្រើពន្លឺ) | ជាប្រព័ន្ធឧបករណ៍បិទជិត ឬពាក់កណ្តាលបិទជិត ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបណ្តុះសារពាង្គកាយរស្មីសំយោគ (ដូចជាសារាយ) ដោយផ្តល់នូវបរិស្ថានដែលអាចគ្រប់គ្រងបានល្អ ដូចជាការបញ្ចេញពន្លឺ ការផ្គត់ផ្គង់ឧស្ម័ន និងសីតុណ្ហភាព។ | ដូចជាអាងកញ្ចក់ដ៏ទំនើបមួយដែលគេបង្កើតឡើងពិសេសដើម្បីចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិតូចៗ ដោយអាចបញ្ជាកម្រិតពន្លឺ និងចំណីឲ្យវាលូតលាស់បានលឿនបំផុត។ |
| Carbohydrate biosynthesis (ជីវសំយោគកាបូអ៊ីដ្រាត) | គឺជាដំណើរការមេតាប៉ូលីសនៅក្នុងកោសិកាសារាយ ដែលប្រើប្រាស់ថាមពលពន្លឺ និងកាបូន (ពី CO2) ដើម្បីផលិតម៉ូលេគុលស្ករ (កាបូអ៊ីដ្រាត) សម្រាប់ស្តុកទុកជាថាមពល និងសាងសង់ជញ្ជាំងកោសិកា។ | ដូចជារោងចក្រនៅក្នុងខ្លួនរុក្ខជាតិ ដែលយកពន្លឺថ្ងៃ និងខ្យល់ មកចម្អិនបង្កើតជាស្ករ ឬម្សៅសម្រាប់ទុកធ្វើជាស្បៀង។ |
| Biorefinery (រោងចក្រចម្រាញ់ជីវសាស្ត្រ) | ជារោងចក្រ ឬប្រព័ន្ធដែលបំប្លែងវត្ថុធាតុដើមជីវម៉ាស (ដូចជាសារាយ ឬកាកសំណល់កសិកម្ម) ទៅជាផលិតផលមានតម្លៃផ្សេងៗ ដូចជាជីវឥន្ធនៈ ថាមពល អគ្គិសនី និងសារធាតុគីមីប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ។ | ដូចជារោងចក្រចម្រាញ់ប្រេងកាតដែរ ប៉ុន្តែជំនួសឱ្យការប្រើប្រេងកាត វាប្រើរុក្ខជាតិ ឬសារាយដើម្បីចម្រាញ់យកប្រេងឥន្ធនៈ និងផលិតផលប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ។ |
| Monomer sugars (ស្ករម៉ូណូមែរ / ស្ករទោល) | ជាទម្រង់ស្ករដ៏សាមញ្ញបំផុត (ដូចជា គ្លុយកូស ហ្គាឡាក់តូស ឬ L-arabinose) ដែលមិនអាចបំបែកដោយទឹកទៅជាស្ករតូចជាងនេះបានទៀតទេ ហើយពួកវាជាប្លុកមូលដ្ឋានសម្រាប់សាងសង់កាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគស្មាញ។ | ដូចជាដុំឥដ្ឋមួយដុំៗ ដែលគេយកមកតម្រៀបផ្គុំគ្នាដើម្បីសាងសង់ជាជញ្ជាំងផ្ទះ (កាបូអ៊ីដ្រាតស្មុគស្មាញ) ទាំងមូល។ |
| Cell dry weight (ទម្ងន់ស្ងួតនៃកោសិកា) | ជារង្វាស់នៃបរិមាណជីវម៉ាសរបស់សារពាង្គកាយបន្ទាប់ពីជាតិទឹកទាំងអស់ត្រូវបានដកចេញទាំងស្រុង ដែលគេប្រើដើម្បីវាយតម្លៃអត្រានៃការលូតលាស់និងផលិតភាពពិតប្រាកដរបស់កោសិកា។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ត្រីងៀតបន្ទាប់ពីហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួតទឹកអស់ ដើម្បីដឹងពីបរិមាណសាច់ពិតប្រាកដរបស់វាដោយមិនគិតពីទម្ងន់ទឹក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
