បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាតម្រូវការក្នុងការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវការផលិតលីពីតពីមីក្រូសារាយសម្រាប់ផលិតប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈគុណភាពខ្ពស់ ដោយស្រាវជ្រាវពីឥទ្ធិពលនៃកំហាប់អាសូតទៅលើការលូតលាស់ និងការស្តុកទុកលីពីតរបស់សារាយសមុទ្រ Phaeodactylum tricornutum។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបណ្តុះសារាយនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានដែលមានកំហាប់អាសូត (NaNO3) ផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីវាស់ស្ទង់ការលូតលាស់ ការផលិតលីពីត និងទម្រង់អាស៊ីតខ្លាញ់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Nitrogen-deficient cultivation (0 mg/L NaNO3) ការបណ្តុះក្នុងលក្ខខណ្ឌខ្វះអាសូត (0 mg/L NaNO3) |
ជំរុញឱ្យមានការស្តុកទុកលីពីតខ្ពស់បំផុត និងផលិតបានអាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែតគុណភាពខ្ពស់ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ផលិតប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈ (Biodiesel)។ | អត្រានៃការលូតលាស់កោសិកា និងផលិតភាពជីវម៉ាស (Biomass productivity) មានកម្រិតទាបបំផុត។ | បរិមាណលីពីតអតិបរមាទទួលបានរហូតដល់ ៥៣,០៤% នៃទម្ងន់កោសិកាស្ងួត។ |
| Nitrogen-sufficient cultivation (32.09 mg/L NaNO3) ការបណ្តុះក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រាន់អាសូត (32.09 mg/L NaNO3) |
ជួយបង្កើនអត្រាលូតលាស់ជីវម៉ាសខ្ពស់បំផុត និងផលិតបានអាស៊ីតខ្លាញ់អូមេហ្គា៣ (EPA) ក្នុងបរិមាណច្រើន។ | បរិមាណស្តុកទុកលីពីតធ្លាក់ចុះទាប ហើយគុណភាពសម្រាប់ធ្វើប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈធ្លាក់ចុះដោយសារមានវត្តមានអាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតច្រើនពេក។ | អត្រាលូតលាស់កោសិកាអតិបរមាទទួលបាន ២,៤៧ × ១០^-២ /h ប៉ុន្តែបរិមាណលីពីតមានត្រឹមតែ ៩,៦១% ប៉ុណ្ណោះ។ |
| Two-stage cultivation approach វិធីសាស្ត្របណ្តុះជាពីរដំណាក់កាល |
រួមបញ្ចូលនូវគុណសម្បត្តិនៃការលូតលាស់ជីវម៉ាសខ្ពស់នៅដំណាក់កាលដំបូង និងជំរុញការផលិតលីពីតកម្រិតខ្ពស់នៅដំណាក់កាលបន្ទាប់។ | ទាមទារការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមស្មុគស្មាញ និងចំណាយពេលយូរជាងមុនដើម្បីផ្លាស់ប្តូរមជ្ឈដ្ឋានបណ្តុះ។ | មានសក្តានុពលទ្រឹស្តីក្នុងការផលិតទាំងជីវម៉ាសខ្ពស់ និងប្រេងគុណភាពខ្ពស់ក្នុងពេលតែមួយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការបណ្តុះសារាយ ការស្រង់យកលីពីត និងការវិភាគសមាសធាតុគីមីយ៉ាងជាក់លាក់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងលក្ខខណ្ឌមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព (២០°C) និងពន្លឺយ៉ាងតឹងរ៉ឹង ដោយប្រើប្រាស់ពូជសារាយពីប្រទេសជប៉ុន។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុជាក់ស្តែងដែលមានសីតុណ្ហភាពក្ដៅ និងពន្លឺថ្ងៃខ្លាំង អាចធ្វើឱ្យអត្រាលូតលាស់ និងការផលិតលីពីតរបស់សារាយមានការប្រែប្រួលខុសពីលទ្ធផលនេះ ដែលតម្រូវឱ្យមានការសិក្សាសាកល្បងបន្ថែមនៅខាងក្រៅមន្ទីរពិសោធន៍។
បច្ចេកទេស និងលទ្ធផលពីការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់អភិវឌ្ឍវិស័យថាមពលកកើតឡើងវិញ និងការផលិតអាហារបំប៉ននៅប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការយកបច្ចេកទេសបណ្តុះជាពីរដំណាក់កាលមកអនុវត្ត អាចផ្តល់ផលចំណេញទាំងផ្នែកបរិស្ថាន ថាមពល និងសេដ្ឋកិច្ចដល់កម្ពុជា ប៉ុន្តែទាមទារការបន្សាំបច្ចេកទេសបណ្តុះទៅនឹងអាកាសធាតុក្នុងស្រុកជាមុនសិន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Phaeodactylum tricornutum (សារាយសមុទ្រ Phaeodactylum tricornutum) | ជាប្រភេទមីក្រូសារាយសមុទ្រកោសិកាតែមួយ ដែលមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការស្រូបយកកាបូនឌីអុកស៊ីត និងពន្លឺព្រះអាទិត្យដើម្បីលូតលាស់ ហើយវាអាចស្តុកទុកជាតិខ្លាញ់ (លីពីត) ក្នុងបរិមាណច្រើននៅពេលជួបស្ថានភាពខ្វះខាតជីវជាតិ។ | ដូចជារោងចក្រជីវសាស្រ្តតូចមួយនៅក្នុងទឹកសមុទ្រ ដែលស៊ីពន្លឺថ្ងៃនិងឧស្ម័នកាបូនិក ដើម្បីផលិតជាប្រេងខាប់ៗកម្រិតខ្ពស់។ |
| Lipid accumulation (ការស្តុកទុកលីពីត / ជាតិខ្លាញ់) | ជាដំណើរការដែលកោសិកាសារាយបំប្លែងថាមពលដែលនៅសល់ទៅជាទម្រង់ជាតិខ្លាញ់អព្យាក្រឹត្យ (Triacylglycerol) ទុកនៅក្នុងខ្លួន ជាពិសេសនៅពេលដែលវាជួបប្រទះនឹងកង្វះខាតសារធាតុចិញ្ចឹមដូចជាអាសូត ដែលធ្វើឱ្យវាមិនអាចលូតលាស់បំបែកកោសិកាបាន។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំស៊ីអាហារបំប៉នរាងកាយឱ្យធាត់សំបូរខ្លាញ់ ដើម្បីត្រៀមខ្លួនពេលខ្វះខាតចំណីក្នុងរដូវរងាអញ្ចឹងដែរ។ |
| Nitrogen-deficient cultivation (ការបណ្តុះក្នុងលក្ខខណ្ឌខ្វះអាសូត) | ជាបរិយាកាសបណ្តុះដែលត្រូវបានគេកាត់បន្ថយ ឬដកចេញនូវសារធាតុអាសូត។ កង្វះអាសូតនេះធ្វើឱ្យសារាយបញ្ឈប់ការផលិតប្រូតេអ៊ីនសម្រាប់ការលូតលាស់ ហើយងាកមកផលិត និងស្តុកទុកជាតិខ្លាញ់ជំនួសវិញ។ | ដូចជាការផ្តាច់អាហារសាច់ (ប្រូតេអ៊ីន) ពីកោសិកា ធ្វើឱ្យវាឈប់លូតលាស់កើនចំនួន តែបែរជាផ្តុំថាមពលទៅជាខ្លាញ់តាមកោសិកាវិញ។ |
| Fatty acid methyl ester / FAME (មេទីលអេស្ទែរនៃអាស៊ីតខ្លាញ់) | ជាសមាសធាតុគីមីដែលទទួលបានពីការធ្វើប្រតិកម្មគីមី (Transesterification) រវាងលីពីត (ខ្លាញ់សារាយ) ជាមួយអាល់កុល។ សមាសធាតុ FAME នេះគឺជាទម្រង់ស្តង់ដារនៃប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈ (Biodiesel) ដែលអាចយកទៅចាក់ម៉ាស៊ីនបាន។ | ដូចជាការយកខ្លាញ់ខាប់ៗ ទៅលាយជាមួយនឹងសារធាតុគីមីដើម្បីបំប្លែងវាឱ្យទៅជាប្រេងរាវស្តើង ដែលអាចឆេះក្នុងម៉ាស៊ីនឡានបានដោយរលូន។ |
| Two-stage cultivation (ការបណ្តុះជាពីរដំណាក់កាល) | ជាយុទ្ធសាស្ត្រចិញ្ចឹមសារាយដោយបែងចែកជាពីរវគ្គ៖ វគ្គទី១ ផ្តល់អាសូតគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឱ្យសារាយបំបែកកោសិកាបានច្រើនបំផុត និងវគ្គទី២ បង្អត់អាសូតដើម្បីបង្ខំឱ្យកោសិកាដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ទាំងនោះផលិតជាតិខ្លាញ់ក្នុងពេលតែមួយ។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមសត្វ ដែលដំណាក់កាលដំបូងគេឱ្យចំណីឆ្អឹងលូតលាស់ធំធាត់សិន រួចទើបដំណាក់កាលចុងក្រោយគេឱ្យចំណីបំប៉នសាច់និងខ្លាញ់មុនពេលចាប់លក់។ |
| Cetane number / CN (លេខសេតាន) | ជាសូចនាករសម្រាប់វាស់ស្ទង់គុណភាព និងល្បឿននៃការឆាបឆេះរបស់ប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈនៅក្នុងម៉ាស៊ីន។ ប្រេងដែលមានលេខសេតានខ្ពស់ (សម្បូរអាស៊ីតខ្លាញ់ឆ្អែត) គឺឆេះបានល្អនិងជួយការពារម៉ាស៊ីន។ | ស្រដៀងនឹងកម្រិតអុកតាន (Octane) នៅក្នុងសាំងដែរ បើលេខសេតានកាន់តែខ្ពស់ ម៉ាស៊ីនម៉ាស៊ូតឆេះកាន់តែស្រួល និងមិនសូវលាន់សំឡេងក្អុកៗ។ |
| Polyunsaturated fatty acids / PUFAs (អាស៊ីតខ្លាញ់មិនឆ្អែតច្រើនជាន់) | ជាប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់ដែលមានចំណងទ្វេ (double bonds) ចាប់ពីពីរឡើងទៅក្នុងម៉ូលេគុលរបស់វា ដូចជាអូមេហ្គា៣ (EPA) ជាដើម។ វាមានប្រយោជន៍ខ្លាំងសម្រាប់សុខភាពមនុស្ស ប៉ុន្តែមិនសូវល្អសម្រាប់ធ្វើប្រេងម៉ាស៊ូតទេព្រោះវាងាយកត់អុកស៊ីតកម្មនិងឆាប់ខូចគុណភាព។ | ជាប្រភេទប្រេងរាវៗដូចជាប្រេងត្រី ដែលល្អសម្រាប់ជំនួយខួរក្បាល តែបើទុកចោលយូរនៅក្រៅវាងាយនឹងខូចគុណភាពនិងធុំក្លិនស្អុយ។ |
| Saponification number / SN (លេខសាប៊ូកម្ម) | ជារង្វាស់ដែលបង្ហាញពីបរិមាណនៃអាស៊ីតខ្លាញ់ដែលមានខ្សែច្រវាក់ខ្លីៗនៅក្នុងប្រេង។ នៅក្នុងការផលិតប្រេងម៉ាស៊ូតជីវៈ តម្លៃ SN ត្រូវបានប្រើប្រាស់ដើម្បីគណនា និងព្យាករណ៍ពីគុណភាពរបស់ប្រេង។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់ថាតើប្រេងនេះងាយនឹងប្រែក្លាយជាសាប៊ូកម្រិតណា នៅពេលដែលគេយកវាទៅលាយជាមួយទឹកក្បុង (បាសខ្លាំង)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
