បញ្ហា (The Problem)៖ ផ្នែកសត្វល្អិតវិទ្យានៅសាកលវិទ្យាល័យកាសេតសាត (Kasetsart University) ធ្លាប់ជួបប្រទះការលំបាកដោយសារកង្វះខាតការប្រមូលផ្ដុំសំណាកសត្វល្អិតស្តង់ដារ សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងការបង្រៀននិស្សិត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ គម្រោងនេះត្រូវបានរៀបចំឡើងនាចុងឆ្នាំ១៩៦២ ក្រោមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងសាកលវិទ្យាល័យកាសេតសាត និងសាកលវិទ្យាល័យហាវ៉ៃ (University of Hawaii) ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រប្រមូល និងថែរក្សាសំណាកតាមស្តង់ដារសារមន្ទីរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Dry Pinned Specimens ការរក្សាទុកជាសំណាកស្ងួតដោយដោតម្ជុល |
ងាយស្រួលសម្រាប់ការរក្សាទុកសត្វល្អិតដែលមានទំហំធំ និងងាយស្រួលក្នុងការយកមកសិក្សាផ្ទាល់នៅក្រោមមីក្រូទស្សន៍។ | ងាយរងការវាយប្រហារពីផ្សិត និងសត្វល្អិតស៊ីសំណាក ក្នុងអាកាសធាតុសើម និងទាមទារការប្រើម្ជុលអ៊ីណុក (Stainless steel pins) ដើម្បកុំឱ្យច្រេះ។ | ប្រើប្រាស់ទូធំៗចំនួន ២៤ ដែលមានថតចំនួន ៤០ ក្នុងមួយទូ សម្រាប់ផ្ទុកសំណាកភាគច្រើនក្នុងចំណោមសំណាកសរុបជាង ៥០,០០០ ក្បាល។ |
| Liquid Collection ការរក្សាទុកជាសំណាកក្នុងសារធាតុរាវ |
ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់សត្វល្អិតដែលមានដងខ្លួនទន់ដោយរក្សាទម្រង់ដើមបានល្អ និងមិនងាយរងការវាយប្រហារពីផ្សិតភ្លាមៗ។ | ទាមទារការប្រើប្រាស់សូលុយស្យុង KAAD និងអាល់កុលអេទីល ៧០% ព្រមទាំងងាយហួត ឬបែកដបកែវបើមិនមានការប្រុងប្រយ័ត្ន។ | មានទូរក្សាទុកចំនួន ១ ដែលមានសមត្ថភាពអាចផ្ទុកដបសំណាករាវ (Vials) បានរហូតដល់ ៤,៤០០ ដប។ |
| Slide Specimens ការរក្សាទុកជាសំណាកលើកញ្ចក់ស្លាយ |
ល្អបំផុតសម្រាប់ការសិក្សាសត្វល្អិតដែលមានទំហំតូចល្អិត (Minute insects) និងការសិក្សាលម្អិតពីកាយវិភាគវិទ្យា។ | ទាមទារពេលវេលាយូរ និងបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់ក្នុងការរៀបចំសំណាកជាមួយ Canada balsam ព្រមទាំងងាយបែកបាក់។ | មានទូរក្សាទុកស្លាយចំនួន ៤ ដែលអាចផ្ទុកសំណាកស្លាយសរុបបានចំនួន ៤,៨០០ ស្លាយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការរៀបចំការប្រមូលផ្ដុំសត្វល្អិតខ្នាតធំនេះ ទាមទារការវិនិយោគច្រើនលើសម្ភារៈរក្សាទុក ឧបករណ៍វិភាគ និងសារធាតុគីមី ដើម្បីទប់ទល់នឹងអាកាសធាតុក្ដៅសើម។
ការសិក្សានិងការប្រមូលសំណាកនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅប្រទេសថៃ ដោយគ្របដណ្ដប់លើតំបន់អេកូឡូស៊ីផ្សេងៗក្នុងប្រទេស។ ដោយសារប្រទេសកម្ពុជាមានអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសថៃ (ក្ដៅ និងសើមខ្ពស់) បញ្ហាប្រឈមដូចជាការកើតផ្សិតលើសំណាក និងច្រេះម្ជុល ដែលបានលើកឡើងក្នុងឯកសារនេះ គឺជាបញ្ហាដែលកម្ពុជាជួបប្រទះដូចគ្នា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការរៀបចំ និងថែរក្សាសារមន្ទីរសំណាកសត្វល្អិតនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងវិស័យកសិកម្ម និងការអប់រំជាន់ខ្ពស់។
ជារួម ការកសាងការប្រមូលផ្ដុំសត្វល្អិតថ្នាក់ជាតិ ឬថ្នាក់សាកលវិទ្យាល័យតាមស្តង់ដារនេះ គឺជាស្ពានដ៏សំខាន់ឆ្ពោះទៅរកការគ្រប់គ្រងវិស័យកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងការចងក្រងឯកសារជីវចម្រុះនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Entomological collection (ការប្រមូលផ្ដុំសត្វល្អិតវិទ្យា) | ជាបណ្ដុំនៃសំណាកសត្វល្អិតដែលត្រូវបានរៀបចំ និងរក្សាទុកយ៉ាងត្រឹមត្រូវតាមស្តង់ដារវិទ្យាសាស្ត្រ (ទាំងស្ងួត ក្នុងរាវ និងលើស្លាយ) ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាឯកសារយោងសម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ការកំណត់អត្តសញ្ញាណ និងការបង្រៀន។ | ដូចជាបណ្ណាល័យដែលផ្ទុកសៀវភៅ ប៉ុន្តែប្ដូរមកជាការរក្សាទុកសត្វល្អិតពិតៗ ដើម្បីឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចយកមកប្រៀបធៀប និងសិក្សាបានគ្រប់ពេល។ |
| Berlese funnels (កោណប៊ឺលីស / ឧបករណ៍បំបែកសត្វល្អិតពីដី) | ជាឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើកម្ដៅ និងពន្លឺពីអំពូលភ្លើង ដើម្បីរុញច្រានសត្វល្អិតតូចៗឱ្យរត់ចេញពីគំរូដី ឬស្លឹកឈើងាប់ រួចធ្លាក់ចូលទៅក្នុងដបកែវដែលមានផ្ទុកអាល់កុលនៅខាងក្រោមទូកោណ។ | ដូចជាការដុតភ្លើងដេញសត្វចេញពីរន្ធរបស់វា ដើម្បីឱ្យវាធ្លាក់ចូលទៅក្នុងអន្ទាក់ទឹកដែលយើងបានរៀបចំទុកនៅខាងក្រោម។ |
| KAAD solution (សូលុយស្យុង KAAD) | ជាល្បាយសារធាតុគីមីរាវ (ផ្សំពី Kerosene, Alcohol, Acetic acid, និង Dioxane) ដែលប្រើសម្រាប់សម្លាប់ និងរក្សាទុកទម្រង់រូបរាងសត្វល្អិតវ័យក្មេង (ដង្កូវ) ឱ្យនៅត្រង់ល្អ និងមិនប្រែពណ៌ ឬរួញកន្ត្រាក់ មុននឹងប្ដូរទៅត្រាំក្នុងអាល់កុល។ | ដូចជាថ្នាំស្ពឹកនិងថ្នាំរក្សាសាកសព ដែលជួយឱ្យដងខ្លួនដង្កូវទន់ៗនៅរក្សារូបរាងដើមបានល្អ មិនរលួយ ឬរួញចូលគ្នា។ |
| Paradichlorobenzene (សារធាតុគីមី Paradichlorobenzene) | ជាសារធាតុគីមីដែលងាយហួតជាឧស្ម័ន ត្រូវបានដាក់ក្នុងថតទូរក្សាទុកសំណាក ដើម្បីសម្លាប់ ឬបណ្ដេញសត្វល្អិតចង្រៃផ្សេងៗ (ដូចជាសត្វកន្លាត ឬសត្វល្អិតស៊ីសំណាក) កុំឱ្យមកបំផ្លាញសំណាកសត្វល្អិតស្ងួត។ | ដូចជាគ្រាប់ប្រឆាំងក្លិនអាក្រក់ និងដេញកន្លាតដែលគេដាក់ក្នុងទូខោអាវ ប៉ុន្តែនេះប្រើសម្រាប់ការពារសត្វល្អិតកុំឱ្យមកស៊ីសាកសពសត្វល្អិតគ្នាឯង។ |
| Thymol crystals (ក្រីស្តាល់ទីម៉ូល) | ជាសារធាតុគីមីទម្រង់ជាក្រីស្តាល់ដែលបញ្ចេញក្លិន និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ផ្សិត (Fungus growth) ដែលជាសត្រូវចម្បងក្នុងការបំផ្លាញសំណាកសត្វល្អិត ជាពិសេសក្នុងតំបន់ដែលមានអាកាសធាតុក្ដៅសើម។ | ដូចជាថ្នាំការពារផ្សិតដែលគេលាបលើឈើ ឬជញ្ជាំង ដើម្បីការពារកុំឱ្យដុះផ្សិតពណ៌ខ្មៅនៅពេលរដូវវស្សា។ |
| Canada balsam (ជ័រឈើ Canada balsam) | ជាប្រភេទជ័រឈើម្យ៉ាងដែលមានលក្ខណៈថ្លាឆ្វេងដូចកញ្ចក់ និងមិនងាយខូចគុណភាព ប្រើសម្រាប់បិទភ្ជាប់សំណាកសត្វល្អិតល្អិតៗទៅលើកញ្ចក់ស្លាយ (Slide) ដើម្បីអាចមើលក្រោមមីក្រូទស្សន៍បានច្បាស់។ | ដូចជាកាវបិទកញ្ចក់ការពារអេក្រង់ទូរស័ព្ទ ដែលស្ងួតទៅថ្លាឆ្វេង និងជួយការពារវត្ថុដែលនៅខាងក្នុងមិនឱ្យខូចគុណភាព។ |
| Glass dessicators for relaxing (ឧបករណ៍កែវសម្រាប់ធ្វើឱ្យសំណាកទន់) | ក្នុងបរិបទនៃការប្រមូលសំណាក ឧបករណ៍នេះត្រូវបានប្រើជាថតសម្រាប់ផ្ដល់សំណើមបញ្ច្រាសចូលទៅវិញ ដើម្បីធ្វើឱ្យសំណាកសត្វល្អិតដែលស្ងួតក្រៀម ត្រឡប់មកជាទន់ងាយស្រួលក្នុងការទាញសន្ធឹងស្លាប ឬជើងដោយមិនបាក់បែក។ | ដូចជាការយកនំប៉័ងដែលស្ងួតរឹង ទៅឆ្ពុងចំហាយទឹកបន្តិច ដើម្បីឱ្យវាទន់ងាយស្រួលហែកបរិភោគឡើងវិញ។ |
| Taxa / Taxonomy (តាក់សា / វត្តិករសាស្ត្រ) | ជាពាក្យបច្ចេកទេសប្រើសម្រាប់ហៅក្រុមនៃភាវៈរស់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ លំដាប់ Order, អំបូរ Family, ឬ ប្រភេទ Species) ដែលត្រូវបានរៀបចំចាត់ថ្នាក់តាមលក្ខណៈរូបសាស្ត្រ និងពន្ធុវិទ្យារបស់ពួកវា ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការសិក្សា។ | ដូចជាការបែងចែកថ្នាក់រៀនទៅតាមកម្រិត ថ្នាក់ទី១ ទី២ ទី៣ ដើម្បីងាយស្រួលគ្រប់គ្រង និងសម្គាល់សិស្ស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
