បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការខ្វះខាតទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រលម្អិតសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យទេសចរណ៍បែបសិក្សានិងអភិរក្សនៅខេត្តចាន់ថាបុរី ប្រទេសថៃ។ វាមានគោលបំណងកំណត់ និងរៀបចំផែនទីលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ ដី និងថ្ម ដើម្បីជួយដល់ការយល់ដឹងអំពីបរិស្ថានធម្មជាតិ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរួមបញ្ចូលគ្នានូវបច្ចេកវិទ្យាប្រព័ន្ធព័ត៌មានភូមិសាស្ត្រ (GIS) និងការប្រមូលទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីទីតាំងផ្ទាល់ ដើម្បីធ្វើការវិភាគ និងចំណាត់ថ្នាក់ធនធានធម្មជាតិ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Geographic Information System (GIS) Spatial Analysis ការវិភាគទិន្នន័យលំហដោយប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធ GIS |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការវិភាគទិន្នន័យលើផ្ទៃដីធំទូលាយ និងអាចបង្ហាញទំនាក់ទំនងទិន្នន័យផ្សេងៗរួមគ្នាជាផែនទីដែលងាយស្រួលយល់។ | ទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកកម្មវិធីកុំព្យូទ័រ និងពឹងផ្អែកខ្លាំងលើភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យ (Shapefiles) ដែលមានស្រាប់ពីស្ថាប័នរដ្ឋ។ | បានបង្កើតផែនទីចំណាត់ថ្នាក់ទម្រង់ដី ចំណាត់ថ្នាក់ថ្ម និងប្រភេទដីយ៉ាងលម្អិតសម្រាប់តំបន់ទេសចរណ៍នានា។ |
| Field Survey and Ground Truthing ការចុះស្ទង់មតិ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យនៅទីតាំងផ្ទាល់ |
ផ្តល់ទិន្នន័យពិតប្រាកដ និងច្បាស់លាស់ពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃប្រភេទថ្ម និងដីនៅតាមតំបន់ទេសចរណ៍នីមួយៗដែលអាចជឿទុកចិត្តបាន។ | ចំណាយពេលយូរ ត្រូវការកម្លាំងពលកម្ម និងការធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីតាំងផ្ទាល់ ដែលអាចជួបការលំបាកនៅតំបន់ភ្នំដាច់ស្រយាល។ | បានផ្ទៀងផ្ទាត់ និងប្រមូលព័ត៌មានលម្អិតពីស្ថានភាពរូបវន្តនៃតំបន់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិជាក់លាក់ចំនួន ៣៧ កន្លែង។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះតម្រូវឱ្យមានការប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័ររួមជាមួយនឹងកម្មវិធី GIS ក៏ដូចជាទិន្នន័យផែនទីគោលពីស្ថាប័នរដ្ឋពាក់ព័ន្ធផងដែរ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតជាក់លាក់តែលើតំបន់ទេសចរណ៍ក្នុងខេត្តចាន់ថាបុរី ប្រទេសថៃ ដែលមានទម្រង់ដីបែបឆ្នេរសមុទ្រ កោះ ភ្នំ និងទឹកធ្លាក់។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លក្ខណៈភូមិសាស្ត្រទាំងនេះមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងខេត្តតំបន់ឆ្នេរនិងជួរភ្នំក្រវាញរបស់កម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យវិធីសាស្ត្រនេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងបរិបទប្រទេសកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ GIS សម្រាប់ការរៀបចំផែនទីទេសចរណ៍ធម្មជាតិនេះ គឺពិតជាមានសក្តានុពល និងអត្ថប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យអេកូទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យា GIS ដើម្បីចងក្រងទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រទេសចរណ៍ នឹងជួយកម្ពុជាក្នុងការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងជំរុញទេសចរណ៍បែបសិក្សាស្រាវជ្រាវបានយ៉ាងល្អប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Geographic Information System (GIS) | ប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រដែលប្រើសម្រាប់ប្រមូល ផ្ទុក វិភាគ និងបង្ហាញទិន្នន័យភូមិសាស្ត្រ ឬទិន្នន័យទីតាំងផ្សេងៗនៅលើផែនទី ដើម្បីជួយក្នុងការគ្រប់គ្រង តាមដាន និងសម្រេចចិត្តរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍តំបន់ផ្សេងៗ។ | ដូចជាការយកផែនទីក្រដាសមកដាក់បញ្ចូលក្នុងកុំព្យូទ័រ រួចបន្ថែមស្រទាប់ព័ត៌មានផ្សេងៗ (ដូចជាផ្លូវ ទីតាំងដីព្រៃ តំបន់ទេសចរណ៍) ត្រួតស៊ីគ្នាដើម្បីងាយស្រួលមើលបម្រែបម្រួលរបស់វា។ |
| Spatial Data | ទិន្នន័យលំហដែលមានភ្ជាប់ជាមួយនឹងកូអរដោណេទីតាំងពិតប្រាកដនៅលើផែនដី ដែលប្រព័ន្ធ GIS ប្រើប្រាស់ដើម្បីតំណាងឱ្យទីតាំងភូមិសាស្ត្រជាទម្រង់ចំណុច (Points) ខ្សែបន្ទាត់ (Lines) ឬផ្ទៃពហុកោណ (Polygons)។ | ដូចជាការដៅទីតាំង (Pin) ហាងកាហ្វេ ឬការគូសខ្សែផ្លូវក្នុងកម្មវិធី Google Maps ដើម្បីប្រាប់ថាកន្លែងនោះនៅទីណាឱ្យប្រាកដ។ |
| Landforms | ទម្រង់រូបរាងនៃផ្ទៃផែនដីដែលកើតឡើងដោយធម្មជាតិ ដូចជា ភ្នំ ជ្រលងភ្នំ ឆ្នេរសមុទ្រ ឬខ្ពង់រាប ដែលប្រែប្រួលដោយសារសកម្មភាពភូមិសាស្ត្រ (ខ្យល់ ទឹកហូរ ឬបន្ទុះភ្នំភ្លើង) អស់រយៈពេលរាប់លានឆ្នាំ។ | ដូចជាស្នាមជ្រួញ ឬទម្រង់មុខរបស់មនុស្ស ដែលមានតំបន់ខ្លះលេចឡើងខ្ពស់ (ច្រមុះ=ភ្នំ) និងតំបន់ខ្លះទាប (ថ្ពាល់=វាលរាប)។ |
| Karst Topography | ទម្រង់ដីពិសេសមួយប្រភេទដែលកើតឡើងពីការរលាយនៃថ្មកំបោរដោយសារជាតិអាស៊ីតខ្សោយនៅក្នុងទឹកភ្លៀងនិងទឹកក្រោមដី បង្កើតបានជារូងភ្នំ ឬរណ្ដៅស្រុត (Sinkholes) ដែលងាយរងការសឹករេចរឹល។ | ដូចជាដុំស្ករដែលត្រូវទឹកស្រក់ចុះបន្តិចម្ដងៗ រហូតដល់រលាយក្លាយជារន្ធ ឬជារូងប្រហោងៗនៅខាងក្នុងអញ្ចឹងដែរ។ |
| Shapefile | ទម្រង់ឯកសារឌីជីថល (File format) ជាស្តង់ដារមួយសម្រាប់រក្សាទុកទិន្នន័យលំហទាក់ទងនឹងទីតាំង រូបរាង និងលក្ខណៈព័ត៌មានផ្សេងៗ ដើម្បីយកទៅបើក និងដោះស្រាយនៅក្នុងកម្មវិធីផែនទី GIS។ | វាគឺជាប្រភេទ File កុំព្យូទ័រសម្រាប់ផ្ទុកគំនូសផែនទី ដូចដែល File ប្រភេទ .docx ប្រើសម្រាប់ផ្ទុកអត្ថបទនៅក្នុង Microsoft Word ដែរ។ |
| Overlays | បច្ចេកទេសវិភាគទិន្នន័យក្នុងប្រព័ន្ធ GIS ដែលយកស្រទាប់ផែនទីច្រើនផ្ទាំង (ឧ. ផែនទីប្រភេទដី ផែនទីរចនាសម្ព័ន្ធថ្ម និងទីតាំងទេសចរណ៍) មកត្រួតស៊ីគ្នា ដើម្បីរកមើលទំនាក់ទំនង ឬតំបន់ដែលមានលក្ខណៈគ្រប់តាមលក្ខខណ្ឌ។ | ដូចជាការយកសន្លឹកប្លាស្ទិកថ្លាៗដែលមានគូសរូបផ្សេងគ្នាមកដាក់ត្រួតលើគ្នា ដើម្បីមើលទៅឃើញជារូបភាពរួមតែមួយដែលមានព័ត៌មានគ្រប់សព្វ។ |
| Vector Structure | ទម្រង់នៃការរក្សាទុកទិន្នន័យផែនទីដោយប្រើប្រាស់កូអរដោណេគណិតវិទ្យាដើម្បីគូសចេញជាចំណុច ខ្សែបន្ទាត់ និងពហុកោណ ដែលរក្សាភាពច្បាស់លាស់នៃព្រំប្រទល់ទោះបីជាយើងពង្រីក (Zoom) វាក៏ដោយ។ | ដូចជាគំនូរដែលគូសដោយកម្មវិធី Graphic ដែលទោះបីជាយើងពង្រីកធំប៉ុណ្ណាក៏ខ្សែបន្ទាត់វានៅតែច្បាស់ មិនបែកព្រិល។ |
| Raster Structure | ទម្រង់នៃការផ្ទុកទិន្នន័យផែនទីជាទម្រង់ក្រឡាចត្រង្គ (Grid Cells ឬ Pixels) ដែលក្រឡានីមួយៗមានផ្ទុកតម្លៃទិន្នន័យជាក់លាក់ ប្រើច្រើនសម្រាប់ការងាររូបភាពផ្កាយរណប ឬផែនទីបង្ហាញពីកម្ពស់ដី។ | ដូចជារូបថតឌីជីថលទូទៅ ដែលនៅពេលយើងពង្រីក (Zoom) កាន់តែធំ វានឹងចេញជាក្រឡាការ៉េតូចៗ (Pixels) ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
