បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកលក្ខខណ្ឌប្រសើរបំផុត ជាពិសេសអត្រានៃការកូរ (Agitation rate) និងសមាមាត្រស្ករ សម្រាប់ការផលិតអេតាណុលពីល្បាយស្ករដោយប្រើប្រាស់មេដំបែពីរប្រភេទរួមគ្នា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបណ្តុះមេដំបែពីរប្រភេទរួមគ្នាក្នុងឧបករណ៍កាច់មេដោយសាកល្បងសមាមាត្រស្ករខុសៗគ្នា និងល្បឿននៃការកូរពី ០ ទៅ ២០០ ជុំក្នុងមួយនាទី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| No Agitation (0 rpm) ការកាច់មេដោយមិនមានការកូរ (0 rpm) |
មិនត្រូវការថាមពលអគ្គិសនីសម្រាប់ដំណើរការម៉ូទ័រកូរក្នុងឧបករណ៍កាច់មេ (Bioreactor)។ | កង្វះអុកស៊ីសែនរលាយ (Dissolved oxygen) និងការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាមិនសូវបានល្អ ដែលធ្វើឱ្យការផ្ទេរម៉ាស (Mass transfer) មានកម្រិតទាប។ | ទទួលបានកំហាប់អេតាណុលត្រឹមតែ ៧,០៥ ក្រាម/លីត្រ និងទិន្នផលកោសិការុក្ខជាតិ (Cell mass) ទាប។ |
| Low Agitation (50 rpm) ការកាច់មេក្នុងល្បឿនកូរទាប (50 rpm) |
ផ្តល់កម្រិតអុកស៊ីសែនរលាយដ៏ល្អបំផុត និងកាត់បន្ថយការខូចខាតកោសិការុក្ខជាតិដោយសារកម្លាំងកាត់ (Shear forces) ជំរុញការផលិតអេតាណុលបានអតិបរមា។ | ទាមទារការត្រួតពិនិត្យ និងគ្រប់គ្រងល្បឿនម៉ូទ័រឱ្យបានថេរក្នុងកម្រិតទាប។ | ទទួលបានកំហាប់អេតាណុលខ្ពស់បំផុត ៨,០២ ក្រាម/លីត្រ និងផលិតភាពអេតាណុល ១,០២ ក្រាម/លីត្រ/ម៉ោង។ |
| High Agitation (200 rpm) ការកាច់មេក្នុងល្បឿនកូរលឿន (200 rpm) |
ជំរុញការលូតលាស់នៃកោសិការុក្ខជាតិ (Biomass) បានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយសារការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែនរលាយមានកម្រិតខ្ពស់។ | អុកស៊ីសែនរលាយខ្ពស់ធ្វើឱ្យអតិសុខុមប្រាណប្តូរពីការផលិតអេតាណុលទៅជាការបង្កើតកោសិការុក្ខជាតិជំនួសវិញ និងបណ្តាលឱ្យមានកម្លាំងកាត់ប៉ះពាល់ដល់កោសិកា។ | កោសិការុក្ខជាតិមានកម្រិតខ្ពស់បំផុត ២,៩៤ ក្រាម/លីត្រ ប៉ុន្តែកំហាប់អេតាណុលធ្លាក់ចុះមកត្រឹម ៦,៤៧ ក្រាម/លីត្រ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវបច្ចេកវិទ្យាស្តង់ដារ និងអ្នកជំនាញដែលមានចំណេះដឹងផ្នែកមីក្រូជីវសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាកាច់មេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ King Mongkut's University of Technology Thonburi ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់មជ្ឈដ្ឋានសំយោគ (Synthetic medium) និងល្បាយស្ករគ្លុយកូស-ស៊ីឡូសបរិសុទ្ធ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះជារបកគំហើញដ៏ល្អ ប៉ុន្តែលទ្ធផលអាចនឹងមានភាពខុសគ្នាប្រសិនបើអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មពិតប្រាកដ (ដូចជាកាកអំពៅ ឬចំបើង) ដែលមានផ្ទុកសារធាតុរារាំងផ្សេងៗ។
វិធីសាស្ត្រនៃការបណ្តុះមេដំបែរួមគ្នានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងការទាញយកប្រយោជន៍ពីកាកសំណល់កសិកម្មដើម្បីផលិតថាមពលកកើតឡើងវិញ។
ការអនុវត្តកម្រិតល្បឿនកូរដ៏ត្រឹមត្រូវ រួមផ្សំជាមួយការប្រើប្រាស់មេដំបែចម្រុះ (Coculture) នឹងជួយកម្ពុជាកែលម្អការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មឱ្យមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ និងគាំទ្រដល់ចក្ខុវិស័យថាមពលបៃតង។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Coculture (ការបណ្តុះរួមគ្នា) | ការបណ្តុះអតិសុខុមប្រាណពីរ ឬច្រើនប្រភេទបញ្ចូលគ្នានៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានតែមួយ ដើម្បីឱ្យពួកវាធ្វើការរួមគ្នា ឬបំពេញបន្ថែមមុខងារឱ្យគ្នាទៅវិញទៅមក (ឧទាហរណ៍៖ ការប្រើមេដំបែមួយប្រភេទសម្រាប់ស៊ីស្ករគ្លុយកូស និងមួយប្រភេទទៀតសម្រាប់ស៊ីស្ករស៊ីឡូសក្នុងពេលតែមួយ)។ | ដូចជាការជួលជាងឈើ និងជាងដែកឱ្យធ្វើការក្នុងរោងជាងតែមួយ ដើម្បីសង់ផ្ទះមួយឱ្យបានលឿននិងមានប្រសិទ្ធភាព។ |
| Agitation rate (អត្រានៃការកូរ) | ល្បឿននៃការកូរល្បាយនៅក្នុងឧបករណ៍កាច់មេ ដែលវាស់ជាចំនួនជុំក្នុងមួយនាទី (rpm) ក្នុងគោលបំណងជួយឱ្យសារធាតុចិញ្ចឹម អុកស៊ីសែនរលាយ និងកំដៅ សាយភាយបានសព្វល្អដល់គ្រប់កោសិកាអតិសុខុមប្រាណ។ | ដូចជាការកូរកាហ្វេនិងស្ករក្នុងកែវ ដើម្បីឱ្យស្កររលាយសព្វរហ័ស និងមានរសជាតិផ្អែមស្មើគ្នា។ |
| Batch fermentation (ការកាច់មេជាវគ្គ) | ដំណើរការកាច់មេដែលវត្ថុធាតុដើម (សារធាតុចិញ្ចឹម និងមេដំបែ) ត្រូវបានដាក់ចូលក្នុងឧបករណ៍កាច់មេតែម្តងតាំងពីដើមទី ហើយបិទជិតមិនបន្ថែមអ្វីទៀតឡើយរហូតដល់ដំណើរការចប់ ទើបយកផលិតផលចុងក្រោយចេញ។ | ដូចជាការដាំបាយក្នុងឆ្នាំងអគ្គិសនី ដោយដាក់អង្ករនិងទឹកចូលម្តង ហើយរង់ចាំរហូតដល់បាយឆ្អិន ទើបបើកគម្របដួសញ៉ាំ។ |
| Dissolved oxygen (អុកស៊ីសែនរលាយ) | បរិមាណឧស្ម័នអុកស៊ីសែនដែលបានរលាយចូលទៅក្នុងវត្ថុរាវ (ទឹកមេ) ដែលអតិសុខុមប្រាណត្រូវការសម្រាប់ការលូតលាស់និងបង្កើតកោសិការុក្ខជាតិ (Biomass)។ បើវាមានកម្រិតខ្ពស់ពេក អតិសុខុមប្រាណនឹងមិនសូវផលិតអេតាណុលទេ។ | ដូចជាខ្យល់អុកស៊ីសែនដែលរលាយក្នុងទឹកនៃអាងចិញ្ចឹមត្រី ដែលជួយឱ្យត្រីដកដង្ហើម និងរស់រានមានជីវិតបាន។ |
| Synthetic medium (មជ្ឈដ្ឋានសំយោគ) | ល្បាយសារធាតុចិញ្ចឹមរាវដែលត្រូវបានលាយបញ្ចូលគ្នាដោយប្រើសារធាតុគីមីសុទ្ធ និងមានកម្រិតកំណត់ច្បាស់លាស់ (ដូចជា ស្ករគ្លុយកូស ស៊ុលផាត អំបិលខនិជ) សម្រាប់ចិញ្ចឹមអតិសុខុមប្រាណក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងការពិសោធន៍។ | ដូចជាការឆុងទឹកដោះគោម្សៅឱ្យទារក ដែលយើងដឹងច្បាស់ពីបរិមាណវីតាមីន និងកាល់ស្យូមនៅក្នុងនោះជារង្វាស់ជាក់លាក់។ |
| Cell mass / Biomass (ម៉ាសកោសិកា / កោសិការុក្ខជាតិ) | ទម្ងន់សរុបនៃកោសិកាអតិសុខុមប្រាណ (មេដំបែ) ដែលបានលូតលាស់និងកើនចំនួននៅក្នុងដំណើរការកាច់មេ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ កាលណាការកូរខ្លាំងពេក មេដំបែបង្កើតកោសិកាខ្លួនឯងច្រើនជាជាងការផលិតអេតាណុល។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សត្វជ្រូកទាំងអស់នៅក្នុងកសិដ្ឋាន ដើម្បីដឹងថាពួកវាស៊ីចំណីហើយធំធាត់បានកម្រិតណា។ |
| Specific growth rate (អត្រាកំណើនជាក់លាក់) | ល្បឿននៃការកើនឡើងចំនួនកោសិកាអតិសុខុមប្រាណក្នុងមួយឯកតាពេលវេលា ធៀបទៅនឹងចំនួនកោសិកាដែលមានស្រាប់ដើមឡើយ។ វាជារង្វាស់បង្ហាញពីភាពសកម្ម និងសុខភាពនៃការលូតលាស់របស់មេដំបែក្នុងបរិស្ថាននោះ។ | ដូចជាអត្រាការប្រាក់សមាសនៅធនាគារ ដែលការប្រាក់កើនឡើងកាន់តែលឿនផ្អែកលើប្រាក់ដើមសរុបដែលចេះតែកើនឡើងជារៀងរាល់ខែ។ |
| Gas Chromatography (ឧស្ម័នក្រូម៉ាតូក្រាហ្វី) | បច្ចេកទេស និងឧបករណ៍ម៉ាស៊ីនក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើសម្រាប់បំបែក និងវាស់វែងបរិមាណសមាសធាតុគីមីនីមួយៗ (ដូចជាអេតាណុល) នៅក្នុងល្បាយ ដោយពឹងផ្អែកលើការហួតជាឧស្ម័ន និងការសាយភាយកាត់បំពង់វិភាគ។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់លុយដែលអាចបែងចែក និងរាប់ចំនួនក្រដាសប្រាក់ ១០០ដុល្លារ ៥០ដុល្លារ និង ១០ដុល្លារ ដែលលាយឡំគ្នាឱ្យចេញជាតួលេខដាច់ដោយឡែកពីគ្នាយ៉ាងសុក្រឹត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
