បញ្ហា (The Problem)៖ ការផលិតអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកក្នុងកម្រិតឧស្សាហកម្មជារឿយៗជួបប្រទះបញ្ហាទិន្នផលទាប ដែលទាមទារឱ្យមានការធ្វើឲ្យប្រសើរឡើងនូវដំណើរការមេ (Fermentation) និងសមាសធាតុចំណី។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងបង្កើនទិន្នផល Rifamycin B ដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបន្ថែមចំណីជាបន្តបន្ទាប់ និងការកែប្រែមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិសោធន៍ដោយអនុវត្តបច្ចេកទេសបន្ថែមចំណីជាបន្តបន្ទាប់ (Fed-batch) ទៅលើបាក់តេរី Amycolatopsis mediterranei នៅក្នុងដបក្រឡុក ដោយសាកល្បងជាមួយនឹងមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមផ្សេងៗគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Batch Fermentation (F2 Medium control) ការបំប្លែងមេជាក្រុម (មជ្ឈដ្ឋាន F2 - វត្ថុបញ្ជា) |
ងាយស្រួលអនុវត្ត និងមិនត្រូវការការបន្ថែមសារធាតុចិញ្ចឹមស្មុគស្មាញក្នុងអំឡុងពេលដំណើរការ។ | ទិន្នផលផលិត Rifamycin B ទាប ដោយសារការខ្វះខាតសារធាតុចិញ្ចឹម (ជាពិសេសកាបូន) នៅដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ | ទិន្នផលទទួលបានត្រឹមតែ ៧,៨៥ ក្រាម/លីត្រ (សម្រាប់វ៉ារ្យ៉ង់ NCH)។ |
| Fed-batch with 12% Glucose on F2m2 Medium ការបំប្លែងមេ Fed-batch ដោយបន្ថែមគ្លុយកូស ១២% លើមជ្ឈដ្ឋាន F2m2 |
បង្កើនទិន្នផលបានយ៉ាងច្រើនដោយផ្តល់ប្រភពកាបូននៅពេលបាក់តេរីត្រូវការបំផុត ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ KNO3 ដែលជាប្រភពអាសូតល្អជាងមុន។ | ត្រូវការការតាមដានពេលវេលាជាក់លាក់ (បន្ថែមនៅថ្ងៃទី ៤) បើមិនដូច្នោះទេកំហាប់គ្លុយកូសខ្ពស់ពេកពីដំបូងអាចប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ដោយសារសម្ពាធអូស្មូស។ | ទិន្នផលកើនឡើងដល់ ១៧,១៧ ក្រាម/លីត្រ (កើនឡើង ១១៩% ធៀបនឹង F2)។ |
| Fed-batch with 0.1% Yeast Extract on F2m2 Medium ការបំប្លែងមេ Fed-batch ដោយបន្ថែមសារធាតុចម្រាញ់ពីមេដំបែ ០,១% លើមជ្ឈដ្ឋាន F2m2 |
ផ្តល់កត្តាជំរុញ (B-factor) សម្រាប់ការផលិតអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក ដែលជួយបង្កើនទិន្នផលបានយ៉ាងលឿននៅថ្ងៃទី ២។ | ការកើនឡើងនៃទិន្នផលមិនខ្ពស់ស្មើនឹងការបន្ថែមគ្លុយកូសនោះទេ ហើយការផ្សំបញ្ចូលគ្នាជាមួយគ្លុយកូសអាចធ្វើឱ្យ pH ធ្លាក់ចុះខ្លាំង។ | ទិន្នផលកើនឡើងដល់ ១២,១៧ ក្រាម/លីត្រ (កើនឡើង ៥៥% ធៀបនឹង F2)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានមន្ទីរពិសោធន៍មីក្រូជីវសាស្ត្រស្តង់ដារដែលមានបំពាក់ឧបករណ៍ត្រួតពិនិត្យសីតុណ្ហភាព និងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការចិញ្ចឹមបាក់តេរី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យគែរ (Cairo University) ប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដោយប្រើប្រាស់ពូជបាក់តេរីដែលត្រូវបានពង្រីកហ្សែនផ្ទាល់ខ្លួន (NCH) និងពូជស្តង់ដារជាក់លាក់។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការអនុវត្តជាក់ស្តែងទាមទារឱ្យមានការគ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាពបន្ទប់ពិសោធន៍ឱ្យបានល្អិតល្អន់ ដោយសារអាកាសធាតុខុសគ្នា ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អត្រាលូតលាស់របស់មីក្រូសារពាង្គ ប្រសិនបើមិនមានម៉ាស៊ីនاضាบคุมសីតុណ្ហភាពត្រឹមត្រូវ។
បច្ចេកទេសនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ខ្ពស់សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍វិស័យបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្រ្ត (Biotechnology) នៅកម្ពុជា ដោយប្រើប្រាស់ធនធានតិចតួច។
ជារួម វិធីសាស្រ្ត Fed-batch នេះគឺជាយុទ្ធសាស្រ្តចំណាយទាបតែមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់មន្ទីរពិសោធន៍នៅកម្ពុជាក្នុងការបង្កើនទិន្នផលផលិតផលជីវសាស្រ្ត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Fed-batch regime (ទម្រង់បំប្លែងមេដោយបន្ថែមចំណីជាបន្តបន្ទាប់) | គឺជាបច្ចេកទេសក្នុងដំណើរការបំប្លែងមេ (Fermentation) ដែលសារធាតុចិញ្ចឹម (ដូចជាគ្លុយកូស) ត្រូវបានបន្ថែមជាបន្តបន្ទាប់ទៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមនៅពេលជាក់លាក់ ដើម្បីចៀសវាងការប្រមូលផ្តុំសារធាតុចិញ្ចឹមច្រើនពេកនៅដើមទីដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់ និងដើម្បីពន្យារពេលផលិតកម្មអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក។ | ដូចជាការបញ្ចុកអាហារក្មេងម្តងបន្តិចៗពេញមួយថ្ងៃ ជាជាងឱ្យគេញ៉ាំច្រើនជូរមាត់ក្នុងពេលតែមួយ ដើម្បីឱ្យគេមានកម្លាំងលូតលាស់រហូតមិនដាច់។ |
| Rifamycin B (រីហ្វាមីស៊ីន បេ) | គឺជាប្រភេទថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក (Antibiotic) ផលិតដោយបាក់តេរី Amycolatopsis mediterranei ដែលគេប្រើប្រាស់ជាសារធាតុដើមដ៏សំខាន់សម្រាប់ផលិតថ្នាំព្យាបាលជំងឺរបេង និងជំងឺឆ្លងផ្សេងៗទៀត។ | ដូចជាវត្ថុធាតុដើមដំបូង (ឈើ) ដែលគេត្រូវយកទៅច្នៃបន្តដើម្បីបង្កើតជាគ្រឿងសង្ហារិម (ថ្នាំព្យាបាលជំងឺរបេង)។ |
| Amycolatopsis mediterranei (បាក់តេរី Amycolatopsis mediterranei) | គឺជាប្រភេទបាក់តេរីក្នុងក្រុម Actinomycetes ដែលមានសមត្ថភាពពិសេសតាមធម្មជាតិក្នុងការផលិតសារធាតុគីមី Rifamycin B តាមរយៈដំណើរការមេតាប៉ូលីស (Metabolism) របស់វា។ | ដូចជារោងចក្រជីវសាស្រ្តតូចៗ ដែលមានតួនាទីផលិតថ្នាំសម្លាប់មេរោគដោយស្វ័យប្រវត្តិនៅពេលយើងផ្តល់ចំណីឱ្យវាគ្រប់គ្រាន់។ |
| Idiophase (ដំណាក់កាលផលិតផល) | គឺជាដំណាក់កាលទីពីរនិងចុងក្រោយនៃការលូតលាស់របស់មីក្រូសារពាង្គក្នុងមជ្ឈដ្ឋាន ដែលការបំបែកកោសិកាថយចុះ ប៉ុន្តែវាចាប់ផ្តើមផលិតសារធាតុបន្ទាប់បន្សំ (Secondary metabolites) ដូចជាអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកយ៉ាងសកម្ម។ | ដូចជាមនុស្សពេញវ័យដែលឈប់លូតលាស់កម្ពស់រាងកាយទៀតហើយ ប៉ុន្តែចាប់ផ្តើមធ្វើការរកលុយ (ផលិតសារធាតុ) យ៉ាងសកម្ម។ |
| Trophophase (ដំណាក់កាលលូតលាស់) | គឺជាដំណាក់កាលដំបូងនៃការលូតលាស់របស់មីក្រូសារពាង្គ ដែលពួកវាប្រើប្រាស់សារធាតុចិញ្ចឹមដើម្បីបំបែកកោសិកា និងបង្កើនចំនួនយ៉ាងលឿន ប៉ុន្តែមិនទាន់ផ្តោតលើការផលិតអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកនោះទេ។ | ដូចជាកុមារភាពដែលក្មេងញ៉ាំអាហារដើម្បីតែការលូតលាស់រាងកាយ តែមិនទាន់អាចធ្វើការរកចំណូលបាន។ |
| Gene amplified variant (វ៉ារ្យ៉ង់ពង្រីកហ្សែន) | គឺជាពូជបាក់តេរី (ដូចជាពូជ NCH ក្នុងការសិក្សានេះ) ដែលត្រូវបានកែច្នៃហ្សែនឱ្យមានចំនួនច្បាប់ចម្លងនៃហ្សែនជាក់លាក់ច្រើនជាងធម្មតា ដើម្បីបង្កើនសមត្ថភាពផលិតសារធាតុគោលដៅឱ្យបានកាន់តែច្រើនលើសលុប។ | ដូចជាការដំឡើងម៉ាស៊ីនបូមទឹកពីរឬបីបន្ថែមក្នុងចម្ការតែមួយ ដើម្បីឱ្យបូមទឹកបានច្រើន និងលឿនជាងមុនទ្វេដង។ |
| B-factor (កត្តាជំរុញ B) | គឺជាសារធាតុសកម្ម (ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងសារធាតុចម្រាញ់ពីមេដំបែ Yeast extract) ដែលដើរតួជាកត្តាជំរុញ (Inducer) ដល់ប្រព័ន្ធអង់ស៊ីមរបស់បាក់តេរីឱ្យចាប់ផ្តើមដំណើរការផលិត Rifamycin B។ | ដូចជាកូនសោរថយន្ត ដែលនៅពេលយើងមួល វាចាប់ផ្តើមបញ្ឆេះប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនឱ្យដំណើរការ។ |
| Biomass (ជីវម៉ាស) | នៅក្នុងបរិបទនៃការបំប្លែងមេ វាសំដៅទៅលើទម្ងន់ឬម៉ាសសរុបនៃកោសិកាបាក់តេរីដែលបានលូតលាស់ក្នុងមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹម ដែលអនុញ្ញាតឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវវាយតម្លៃពីអត្រាកំណើនរបស់វា។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់សរុបនៃត្រីទាំងអស់នៅក្នុងស្រះ ដើម្បីដឹងថាពួកវាធំធាត់និងមានចំនួនប៉ុណ្ណា។ |
| Precursor (សារធាតុបុរេគីមី) | គឺជាសមាសធាតុគីមីមូលដ្ឋានដែលបាក់តេរីស្រូបយក និងប្រើប្រាស់ជាវត្ថុធាតុដើមផ្ទាល់ដើម្បីផ្គុំបង្កើតជាម៉ូលេគុលដែលស្មុគស្មាញជាង ដូចជាអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក ជាដើម។ | ដូចជាដុំឥដ្ឋដែលជាងសំណង់ត្រូវការចាំបាច់ដើម្បីយកទៅរៀបផ្គុំជាជញ្ជាំងផ្ទះ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
