បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយតម្រូវការក្នុងការបង្កើនទិន្នផល និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មនៃថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច rifamycin B ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយប្រឆាំងនឹងជំងឺរបេង និងជំងឺឃ្លង់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនបំប្លែងជីវសាស្ត្រ (Fermentor) ចំណុះ ៦.៦ លីត្រ ដើម្បីធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប៉ារ៉ាម៉ែត្ររូបវន្ត និងសរីរវិទ្យានៃការរំលាយដោយប្រើប្រាស់បម្រែបម្រួលហ្សែននៃ Amycolatopsis mediterranei ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Batch Fermentation (Baseline) ការរំលាយតាមបែបបាច់ (Batch Fermentation) ជាមូលដ្ឋាន |
មានភាពសាមញ្ញក្នុងការរៀបចំ មិនតម្រូវឱ្យមានការបន្ថែមសារធាតុចិញ្ចឹមបន្តបន្ទាប់ស្មុគស្មាញ។ | ទិន្នផលទាប ដោយសារកង្វះអុកស៊ីសែនរលាយ (DO) និងការធ្លាក់ចុះកម្រិត pH ក្នុងអំឡុងពេលរំលាយ។ | ផ្តល់ទិន្នផល Rifamycin B ត្រឹមតែ ៩.៧៧ ក្រាម/លីត្រ។ |
| Batch Fermentation with DO & pH Control ការរំលាយដោយគ្រប់គ្រងកម្រិតអុកស៊ីសែនរលាយ (DO) និង pH |
ជួយរក្សាបរិស្ថានឱ្យមានស្ថិរភាព និងអំណោយផលបំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់និងការផលិតថ្នាំរបស់បាក់តេរី។ | ទាមទារឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្វ័យប្រវត្តិដែលមានតម្លៃថ្លៃ និងបច្ចេកទេសខ្ពស់។ | បង្កើនទិន្នផលដល់ ១៣.៣៩ ក្រាម/លីត្រ (នៅពេលគ្រប់គ្រង DO) និង ១១.៩៦ ក្រាម/លីត្រ (នៅពេលគ្រប់គ្រង pH)។ |
| Fed-batch Fermentation with optimized media ការរំលាយបែបបន្ថែមចំណីបន្តបន្ទាប់ (Fed-batch) ជាមួយវត្ថុធាតុដើមតម្លៃថោក |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត និងកាត់បន្ថយថ្លៃដើមដោយការប្រើប្រាស់សុីរ៉ូគ្លុយកូស (Glucose syrup) ជំនួសគ្លុយកូសសុទ្ធ។ | តម្រូវឱ្យមានការតាមដានយ៉ាងដិតដល់ និងពេលវេលាច្បាស់លាស់ក្នុងការបន្ថែមសារធាតុចិញ្ចឹម (ថ្ងៃទី២, ៣, និង ៤)។ | ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់រហូតដល់ ១៩.៤ ក្រាម/លីត្រ ក្នុងរយៈពេលរំលាយ ១០ ថ្ងៃ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការរំលាយជីវសាស្ត្រ និងការតាមដានប៉ារ៉ាម៉ែត្រនានាជាប្រចាំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Cairo University ប្រទេសអេហ្ស៊ីប ដោយប្រើប្រាស់មេបាក់តេរីបំប្លែងហ្សែនជាក់លាក់ (NCH) និងប្រភពសុីរ៉ូគ្លុយកូសក្នុងស្រុករបស់គេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនេះអាចប្រែប្រួលប្រសិនបើប្រើប្រាស់ប្រភពស្ករ ឬវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុក (ដូចជាសុីរ៉ូពីដំឡូងមី ឬពោត) ដែលតម្រូវឱ្យមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងឡើងវិញ ដើម្បីបញ្ជាក់ពីកម្រិតប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដ។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រ (Biotechnology) នៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការស្រាវជ្រាវផលិតឱសថតម្លៃថោក។
ការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសបំប្លែងជីវសាស្ត្រទំនើប រួមផ្សំជាមួយវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មតម្លៃថោក គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយសម្រាប់ពង្រឹងឯករាជ្យភាពផ្នែកឱសថ និងសុខាភិបាលនៅកម្ពុជានាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Rifamycin B (រីហ្វាមីស៊ីន ប៊ី) | គឺជាប្រភេទថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចម្យ៉ាងដែលផលិតដោយបាក់តេរី ហើយត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ជាចម្បងនៅក្នុងវិស័យសុខាភិបាលដើម្បីផលិតជាថ្នាំព្យាបាលជំងឺរបេង (Tuberculosis) និងជំងឺឃ្លង់។ | ដូចជាទាហានឈុតខ្មៅពិសេសដែលគ្រូពេទ្យបញ្ជូនទៅកម្ចាត់មេរោគរបេងដ៏រឹងរូសនៅក្នុងរាងកាយមនុស្ស។ |
| Amycolatopsis mediterranei (បាក់តេរី Amycolatopsis mediterranei) | ជាប្រភេទបាក់តេរី (Actinomycete) ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងឧស្សាហកម្មដើម្បីផលិតថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិចត្រកូល Rifamycin តាមរយៈការបំប្លែងជីវសាស្ត្រ។ | ដូចជារោងចក្រតូចៗដែលមានជីវិត ដែលចេះផលិតថ្នាំសម្លាប់មេរោគនៅពេលដែលយើងផ្តល់ចំណី និងបរិស្ថានរស់នៅត្រឹមត្រូវដល់វា។ |
| Fermentor / Bioreactor (ម៉ាស៊ីនបំប្លែងជីវសាស្ត្រ) | ជាធុងបិទជិតដែលមានបំពាក់ប្រព័ន្ធឧបករណ៍សម្រាប់ត្រួតពិនិត្យសីតុណ្ហភាព អុកស៊ីសែន និងកម្រិត pH សម្រាប់ចិញ្ចឹមមីក្រូសរីរាង្គក្នុងបរិមាណច្រើនដើម្បីផលិតសារធាតុណាមួយប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាឆ្នាំងដាំបាយអគ្គិសនីដ៏ឆ្លាតវៃមួយ ដែលចេះលៃតម្រូវកម្តៅ និងទឹកដោយស្វ័យប្រវត្តិដើម្បីធានាថាបាយឆ្អិនល្អឥតខ្ចោះ គ្រាន់តែនេះជាធុងសម្រាប់ចិញ្ចឹមបាក់តេរី។ |
| Fed-batch fermentation (ការរំលាយដោយបន្ថែមចំណីបន្តបន្ទាប់) | គឺជានីតិវិធីនៃការចិញ្ចឹមបាក់តេរីដោយមិនដាក់សារធាតុចិញ្ចឹមទាំងអស់ចូលតែម្តងតាំងពីដើមឡើយ តែគេបន្ថែមវាបន្តិចម្តងៗនៅដំណាក់កាលជាក់លាក់ ដើម្បីការពារកុំឱ្យមានការកកកុញជាតិពុល ឬធ្វើឱ្យបាក់តេរីលូតលាស់ខុសប្រក្រតី។ | ដូចជាការបញ្ចុកបាយក្មេងបន្តិចម្តងៗរហូតដល់ឆ្អែត ជាជាងការញាត់បាយមួយចានគោមចូលមាត់គេក្នុងពេលតែមួយ។ |
| Dissolved oxygen - DO (អុកស៊ីសែនរលាយ) | ជាបរិមាណឧស្ម័នអុកស៊ីសែនដែលរលាយចូលទៅក្នុងវត្ថុរាវ (មជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹម) នៅក្នុងម៉ាស៊ីន ដែលបាក់តេរីប្រភេទនេះត្រូវការជាចាំបាច់ដើម្បីដកដង្ហើម បំបែកចំណី និងផលិតថ្នាំ។ | ដូចជាខ្យល់អុកស៊ីសែននៅក្នុងអាងចិញ្ចឹមត្រី ដែលត្រីត្រូវការដកដង្ហើមទើបអាចមានជីវិតរស់នៅបាន។ |
| Aeration / vvm (ការបញ្ចូលខ្យល់ / ទំហំខ្យល់ក្នុងមួយទំហំវត្ថុរាវក្នុងមួយនាទី) | ដំណើរការបាញ់បញ្ចូលខ្យល់ទៅក្នុងម៉ាស៊ីន Fermentor ដែលរង្វាស់ vvm (volume of air per volume of liquid per minute) កំណត់ពីល្បឿន និងបរិមាណខ្យល់ដែលត្រូវបូមបញ្ចូលដើម្បីផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែន។ | ដូចជាការយកទុយោទៅផ្លុំពពុះខ្យល់ចូលក្នុងកែវទឹក ដើម្បីឱ្យទឹកនោះមានខ្យល់ចេញចូលល្អ។ |
| Trophophase and Idiophase (ដំណាក់កាលលូតលាស់ និងដំណាក់កាលផលិត) | Trophophase គឺជាដំណាក់កាលដំបូងដែលបាក់តេរីស៊ីចំណីយ៉ាងលឿនដើម្បីពង្រីកកោសិកា (លូតលាស់)។ ចំណែក Idiophase គឺជាដំណាក់កាលបន្ទាប់ ដែលវាបន្ថយការលូតលាស់ តែចាប់ផ្តើមបញ្ចេញសារធាតុរំលាយរង (Secondary metabolites) ដូចជាថ្នាំអង់ទីប៊ីយោទិច។ | ដូចជាដំណាក់កាលដែលកសិករដាំដើមឈើឱ្យលូតលាស់ធំធាត់ (Trophophase) និងដំណាក់កាលដែលដើមឈើនោះឈប់លូតកម្ពស់ តែចាប់ផ្តើមចេញផ្កាផ្លែ (Idiophase)។ |
| Viscosity (ភាពខាប់ / ភាពស្អិត) | ជាកម្រិតនៃការទប់ទល់នឹងការហូររបស់វត្ថុរាវ (ភាពខាប់ស្អិត) នៅក្នុងម៉ាស៊ីន ដែលតែងតែកើនឡើងនៅពេលកោសិកាបាក់តេរីកើនឡើងច្រើនពេក ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យអុកស៊ីសែនពិបាករលាយចូលក្នុងទឹក។ | ដូចជាភាពខុសគ្នារវាងការប្រើស្លាបព្រាកូរទឹកធម្មតា (រាវ ងាយស្រួលកូរ) និងការកូរទឹកឃ្មុំឬស៊ីរ៉ូខាប់ៗ (ស្អិត ពិបាកកូរ)។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
