បញ្ហា/ប្រធានបទ (The Problem/Topic)៖ របាយការណ៍នេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការបរាជ័យទីផ្សារ (Market Failures) ក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) ដែលធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនមិនហ៊ានវិនិយោគ ដោយសារហានិភ័យខ្ពស់ និងការចំណាយច្រើន។ ឯកសារនេះក៏បង្ហាញពីភាពចាំបាច់ក្នុងការប្រើប្រាស់គំរូភាពជាដៃគូរដ្ឋ-ឯកជន (PPP) ដើម្បីជំរុញការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាពីមន្ទីរពិសោធន៍ទៅកាន់ទីផ្សារពាណិជ្ជកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (Approach)៖ របាយការណ៍នេះធ្វើការសំយោគឯកសារស្រាវជ្រាវ និងវិភាគស៊ីជម្រៅលើគំរូភាពជាដៃគូរដ្ឋ និងឯកជន (PPP) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីទាញយកមេរៀនបទពិសោធន៍សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យា។
សេចក្តីសន្និដ្ឋានសំខាន់ៗ (Key Conclusions)៖
របាយការណ៍នេះបង្ហាញថា គំរូភាពជាដៃគូរដ្ឋ និងឯកជន (PPP) ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជម្នះការបរាជ័យទីផ្សារ (Market Failures) និងជំរុញការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D)។ ការអនុវត្តដោយជោគជ័យនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការផ្តល់មូលនិធិគាំទ្រពីអន្តរាគមន៍រដ្ឋសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវដែលមានហានិភ័យខ្ពស់ ប៉ុន្តែមានសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចធំធេង។
| ការរកឃើញ (Finding) | ព័ត៌មានលម្អិត (Detail) | ភស្តុតាង (Evidence) |
|---|---|---|
| ភាពជោគជ័យនៃគម្រោងស្រាវជ្រាវរួមគ្នា (Consortium Success - SEMATECH) | គម្រោង SEMATECH បានជួយសង្គ្រោះឧស្សាហកម្មបន្ទះឈីប (Semiconductor) របស់អាមេរិកឱ្យរស់រានមានជីវិតឡើងវិញ និងអាចប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំងក្លាជាមួយប្រទេសជប៉ុនក្នុងទសវត្សរ៍ ៨០ និង ៩០ តាមរយៈការសហការគ្នារវាងរដ្ឋ និងក្រុមហ៊ុនធំៗចំនួន ១៤ ក្នុងការស្រាវជ្រាវបច្ចេកវិទ្យាជាមូលដ្ឋានទូទៅ។ | រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានវិនិយោគប្រមាណ ៨៥០ លានដុល្លារ ពីឆ្នាំ ១៩៨៧ ដល់ ១៩៩៦ សម្រាប់គម្រោងនេះ ដែលមានទំហំស្មើគ្នានឹងការវិនិយោគបដិភាគពីវិស័យឯកជនជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ |
| ការគាំទ្រអាជីវកម្មខ្នាតតូចក្នុងការនវានុវត្តន៍ (Small Business Innovation - SBIR) | កម្មវិធី SBIR របស់អាមេរិកបានតម្រូវឱ្យទីភ្នាក់ងាររដ្ឋាភិបាលកាត់ផ្នែកខ្លះនៃថវិកា R&D របស់ខ្លួនដើម្បីផ្តល់មូលនិធិគាំទ្រដោយផ្ទាល់ដល់អាជីវកម្មខ្នាតតូច ដែលមានគំនិតច្នៃប្រឌិត និងមានសក្តានុពលពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់។ | កម្មវិធី SBIR បានផ្តល់មូលនិធិជាង ១០ ពាន់លានដុល្លារតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨២ ដល់អាជីវកម្មខ្នាតតូច ហើយថវិកាបម្រុងសម្រាប់គម្រោងនេះបានកើនឡើងពី ១.២៥% ទៅ ២.៥% នៃថវិកា R&D សរុបរបស់ទីភ្នាក់ងាររដ្ឋកាលពីឆ្នាំ ១៩៩២។ |
| ការចែករំលែកហានិភ័យតាមរយៈមូលនិធិរដ្ឋ (Risk-Sharing via ATP Program) | កម្មវិធីបច្ចេកវិទ្យាជឿនលឿន (ATP) បានផ្តល់ការគាំទ្រដល់ការស្រាវជ្រាវបច្ចេកវិទ្យាដែលមានហានិភ័យពាណិជ្ជកម្មខ្ពស់ ប៉ុន្តែផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចទូលំទូលាយ ដោយតម្រូវឱ្យមានការចូលរួមបដិភាគថវិកាពីក្រុមហ៊ុនធំៗ និងមានការចូលរួមពីសាកលវិទ្យាល័យយ៉ាងច្រើន។ | ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៩០-២០០០ កម្មវិធី ATP បានផ្តល់មូលនិធិប្រមាណ ១.៦៤ ពាន់លានដុល្លារ សម្រាប់គម្រោងចំនួន ៥២២ ដែលក្នុងនោះមានស្ថាប័នចូលរួមជាង ១១៦២ និងសាកលវិទ្យាល័យចំនួន ១៧៦។ |
ដើម្បីជំរុញការអភិវឌ្ឍវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាឱ្យទទួលបានជោគជ័យដូចសហរដ្ឋអាមេរិក របាយការណ៍នេះបានផ្តល់នូវមេរៀន និងអនុសាសន៍សំខាន់ៗមួយចំនួនដូចខាងក្រោម៖
| គោលដៅ (Target) | សកម្មភាព (Action) | អាទិភាព (Priority) |
|---|---|---|
| រាជរដ្ឋាភិបាល (Government) | គួររៀបចំយន្តការផ្តល់មូលនិធិគាំទ្រ និងចែករំលែកហានិភ័យសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវបឋម (Early-stage R&D) ដល់ក្រុមហ៊ុន និងសាកលវិទ្យាល័យ ដោយមិនត្រូវតាំងខ្លួនជា 'អ្នកជ្រើសរើសអ្នកឈ្នះ (Picking Winners)' ប៉ុន្តែត្រូវធ្វើជាអ្នកសម្របសម្រួល និងកាតាលីករ (Catalyst) សម្រាប់ការប្រកួតប្រជែងដោយសេរី។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ និងសាកលវិទ្យាល័យ (Research Institutions & Universities) | ត្រូវពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយវិស័យឯកជន តាមរយៈការបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលនវានុវត្តន៍ និងឧទ្យានវិទ្យាសាស្ត្រ (Science Parks) ដើម្បីពន្លឿនការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាពីមន្ទីរពិសោធន៍ទៅកាន់ទីផ្សារជាក់ស្តែង។ | ខ្ពស់ (High) |
| ស្ថាប័នតាក់តែងច្បាប់ (Legislative Bodies) | គួរបង្កើត និងកែសម្រួលក្របខ័ណ្ឌគតិយុត្ត ពិសេសច្បាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញា (IP Laws ស្រដៀងនឹង Bayh-Dole Act) និងការលើកទឹកចិត្តផ្នែកពន្ធ ដើម្បីអនុញ្ញាតឱ្យសាកលវិទ្យាល័យអាចទាញប្រយោជន៍ពាណិជ្ជកម្មពីការស្រាវជ្រាវរបស់ខ្លួន និងលើកទឹកចិត្តវិស័យឯកជន។ | មធ្យម (Medium) |
| វិស័យឯកជន (Private Sector) | ចូលរួមជាថវិកាបដិភាគ (Matching Funds) និងធនធានបច្ចេកទេសក្នុងគម្រោងភាពជាដៃគូ ដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹង និងបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដែលមានលក្ខណៈប្រកួតប្រជែងមុនពេលចូលទីផ្សារ (Pre-competitive research)។ | មធ្យម (Medium) |
របាយការណ៍នេះមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលកំពុងខិតខំផ្លាស់ប្តូរទៅរកសេដ្ឋកិច្ចផ្អែកលើចំណេះដឹង និងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល (Digital Economy)។ ការយល់ដឹងពីការរៀបចំយន្តការ PPP ក្នុងវិស័យស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) នឹងជួយកម្ពុជាបង្កើតប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនវានុវត្តន៍ (Innovation Ecosystem) មួយដ៏រឹងមាំ ដើម្បីកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកលើបច្ចេកវិទ្យាបរទេស។
ជាសរុប កម្ពុជាចាំបាច់ត្រូវមានការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ពីរដ្ឋាភិបាលក្នុងការផ្តល់មូលនិធិជាប្រចាំសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវបឋម ខណៈពេលដែលត្រូវបង្កើតច្បាប់កម្មសិទ្ធិបញ្ញាដែលអំណោយផល ដើម្បីលើកទឹកចិត្តឱ្យវិស័យឯកជនហ៊ានវិនិយោគក្នុងភាពជាដៃគូរដ្ឋ-ឯកជន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមអនុសាសន៍នៃរបាយការណ៍នេះ គួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Public-Private Partnerships (PPP) | យន្តការសហប្រតិបត្តិការរវាងរដ្ឋ និងវិស័យឯកជន (រួមទាំងសាកលវិទ្យាល័យ) ដើម្បីចែករំលែកហានិភ័យ ធនធាន និងការចំណាយក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងអភិវឌ្ឍន៍ (R&D) ដែលជួយជំរុញបច្ចេកវិទ្យាពីមន្ទីរពិសោធន៍ទៅកាន់ទីផ្សារ។ | ដូចជាការបណ្តាក់ទុនរួមគ្នារវាងរដ្ឋាភិបាល និងក្រុមហ៊ុនឯកជន ដើម្បីបង្កើតផលិតផលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីមួយដោយមិនឱ្យភាគីណាមួយទទួលរងហានិភ័យតែឯង។ |
| Market Failure | ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចដែលវិស័យឯកជនមិនហ៊ានវិនិយោគលើការស្រាវជ្រាវបឋមដោយសារមានហានិភ័យខ្ពស់ និងការចំណាយច្រើន ទោះបីជាការស្រាវជ្រាវនោះមានប្រយោជន៍ដល់សង្គមក៏ដោយ ដែលតម្រូវឱ្យមានការអន្តរាគមន៍ពីរដ្ឋាភិបាល។ | ដូចជាការដែលគ្មានក្រុមហ៊ុនណាហ៊ានចំណាយលុយស្រាវជ្រាវថ្នាំព្យាបាលជំងឺថ្មីតែឯង ព្រោះខ្លាចខាតបង់ ទើបរដ្ឋត្រូវចូលរួមជួយចេញលុយខ្លះ។ |
| Consortium | ការចងសម្ព័ន្ធភាពរវាងក្រុមហ៊ុនជាច្រើន (ទោះជាដៃគូប្រកួតប្រជែងនឹងគ្នាក៏ដោយ) រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នស្រាវជ្រាវ ដើម្បីរួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហាបច្ចេកវិទ្យាធំៗដែលក្រុមហ៊ុនតែមួយមិនអាចធ្វើបាន (ឧទាហរណ៍ គម្រោង SEMATECH)។ | ដូចជាការរួបរួមគ្នារវាងក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទជាច្រើនដើម្បីស្រាវជ្រាវបង្កើតបច្ចេកវិទ្យា 5G រួមគ្នា ជំនួសឱ្យការចំណាយលុយស្រាវជ្រាវរៀងៗខ្លួន។ |
| SBIR (Small Business Innovation Research) | កម្មវិធីរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកដែលតម្រូវឱ្យទីភ្នាក់ងាររដ្ឋកាត់ចំណែកថវិកា R&D របស់ខ្លួនដើម្បីផ្តល់មូលនិធិគាំទ្រដល់អាជីវកម្មខ្នាតតូចដែលមានគំនិតច្នៃប្រឌិត និងសក្តានុពលក្នុងការពង្រីកពាណិជ្ជកម្ម។ | ដូចជាមូលនិធិអាហារូបករណ៍របស់រដ្ឋដែលផ្តល់ជាពិសេសសម្រាប់តែក្រុមហ៊ុនតូចៗ (Startups) ដើម្បីយកទៅបង្កើតផលិតផលបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗឱ្យចេញជារូបរាង។ |
| Matching Funds | យន្តការផ្តល់ហិរញ្ញប្បទានដែលរដ្ឋាភិបាលផ្តល់មូលនិធិបដិភាគក្នុងចំនួនស្មើគ្នា ឬសមាមាត្រទៅនឹងចំនួនទឹកប្រាក់ដែលក្រុមហ៊ុនឯកជនបានវិនិយោគ ដើម្បីលើកទឹកចិត្ត និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ។ | ដូចជាការសន្យារបស់រដ្ឋថា បើក្រុមហ៊ុនឯកជនហ៊ានវិនិយោគ១ដុល្លារ រដ្ឋនឹងចេញ១ដុល្លារថែមពីលើ ដើម្បីអភិវឌ្ឍគម្រោងនោះរួមគ្នា។ |
| Spillover Effect | ឥទ្ធិពលជាវិជ្ជមាននៃនវានុវត្តន៍ ដែលមិនត្រឹមតែផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ក្រុមហ៊ុនអ្នកបង្កើតប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងរីកសាយភាយផ្តល់ចំណេះដឹង និងបច្ចេកវិទ្យាដល់អ្នកប្រើប្រាស់ សង្គម និងក្រុមហ៊ុនដទៃទៀតផងដែរ។ | ដូចជាការរៀនធ្វើនំថ្មីមួយដោយជោគជ័យ ដែលមិនត្រឹមតែអ្នកធ្វើនំបានចំណេញទេ តែអ្នកជិតខាងក៏បានរៀនពីរូបមន្ត និងបាននំឆ្ងាញ់ៗញ៉ាំផងដែរ។ |
| CRADA (Cooperative Research and Development Agreement) | កិច្ចព្រមព្រៀងស្របច្បាប់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យមន្ទីរពិសោធន៍រដ្ឋាភិបាលអាចធ្វើការស្រាវជ្រាវរួមគ្នាជាមួយស្ថាប័នឯកជន ដើម្បីពន្លឿនការផ្ទេរ និងធ្វើពាណិជ្ជកម្មលើបច្ចេកវិទ្យាដែលរដ្ឋបានផ្តល់មូលនិធិ។ | ដូចជាកិច្ចសន្យាផ្លូវច្បាប់ដែលអនុញ្ញាតឱ្យក្រុមហ៊ុនឯកជនអាចចូលទៅប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនពិសោធន៍ទំនើបៗរបស់រដ្ឋដើម្បីបង្កើតផលិតផលយកទៅលក់នៅលើទីផ្សារ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
