បញ្ហា (The Problem)៖ ប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យកណ្តាលនៅក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិកម្មបច្ចុប្បន្នប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាកង្វះទំនុកចិត្ត និងហានិភ័យនៃការបាត់បង់សុវត្ថិភាពព័ត៌មាន។ ការពឹងផ្អែកលើម៉ាស៊ីនមេតែមួយធ្វើឱ្យទិន្នន័យងាយរងការវាយប្រហារ គ្មានតម្លាភាព និងងាយស្រួលក្នុងការកែបន្លំ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានស្នើឡើងនូវប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពប្រភពដើមប្លុកឆេនវិមជ្ឈការ (DBPSS) រួមបញ្ចូលជាមួយស្តង់ដារអ៊ិនគ្រីបកម្រិតខ្ពស់ដែលអាចចែករំលែកបាន (SSAES) ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាព និងភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យកសិកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| DBPSS (Decentralized Block chain Provenance Security System) ប្រព័ន្ធសុវត្ថិភាពប្រភពដើមប្លុកឆេនវិមជ្ឈការ (វិធីសាស្ត្រស្នើឡើង) |
ផ្តល់សុវត្ថិភាពខ្ពស់បំផុត កាត់បន្ថយពេលវេលាអ៊ិនគ្រីបទិន្នន័យបានលឿន និងមានអត្រាកំហុសទាបបំផុត។ | អាចទាមទារការរៀបចំរចនាសម្ព័ន្ធស្មុគស្មាញ និងទាមទារធនធានគណនាសម្រាប់ដំណើរការប្លុកឆេន។ | សម្រេចបានភាពត្រឹមត្រូវ ៩៥,៩% ប្រើពេលអ៊ិនគ្រីប ១៣,២ ms សម្រាប់ទំហំ 75MB និងអត្រាកំហុសទាបត្រឹម ៥,២%។ |
| DSPT បច្ចេកវិទ្យាប្លុកឆេន DSPT |
មានដំណើរការល្អជាងប្រព័ន្ធចាស់ៗភាគច្រើន និងផ្តល់សុវត្ថិភាពបានក្នុងកម្រិតខ្ពស់គួរសម។ | នៅតែប្រើប្រាស់ពេលវេលាច្រើនជាងវិធីសាស្ត្រ DBPSS ដែលបានស្នើឡើង។ | ភាពត្រឹមត្រូវ ៩៤,៨% ប្រើពេល ១៧,៨ ms (ទំហំ 75MB) និងមានអត្រាកំហុស ៧,៤%។ |
| Co-MSCM (Coordinate mechanism of supply chain) យន្តការសម្របសម្រួលខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ |
ផ្តោតសំខាន់លើការសម្របសម្រួលខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលមានបណ្តាញទូលំទូលាយ។ | ប្រសិទ្ធភាពសុវត្ថិភាពនៅមានកម្រិតមធ្យម និងចំណាយពេលយូរក្នុងការដំណើរការទិន្នន័យធំៗ។ | ភាពត្រឹមត្រូវ ៩២,៨% ប្រើពេល ៣២,៥ ms និងមានអត្រាកំហុស ១០,៧%។ |
| BSCT (Blockchain based supply chain traceability) ប្រព័ន្ធតាមដានខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ផ្អែកលើប្លុកឆេន |
ជួយដោះស្រាយបញ្ហាសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងមានប្រយោជន៍សម្រាប់ការតាមដានទំនិញ។ | អត្រាកំហុសនៅខ្ពស់ និងភាពត្រឹមត្រូវនៃសុវត្ថិភាពមានកម្រិតទាប។ | ភាពត្រឹមត្រូវ ៩០,២% ប្រើពេល ៥៣,៣ ms និងមានអត្រាកំហុស ១២,៦%។ |
| BLKS (Blockchain Key Security) សុវត្ថិភាពសោប្លុកឆេន |
ប្រើប្រាស់សោសុវត្ថិភាពជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពារទិន្នន័យ។ | មានប្រសិទ្ធភាពទាបបំផុត ប្រើប្រាស់ពេលវេលាយូរបំផុត និងមានអត្រាកំហុសខ្ពស់ជាងគេ។ | ភាពត្រឹមត្រូវត្រឹមតែ ៨៩,២% ប្រើពេលដល់ទៅ ៦២,៤ ms និងមានអត្រាកំហុស ១៤,១%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់លម្អិតអំពីធនធានផ្នែករឹង (Hardware) នោះទេ ប៉ុន្តែបានបញ្ជាក់អំពីការប្រើប្រាស់ផ្នែកទន់ និងទិន្នន័យសាកល្បងសម្រាប់ការវាយតម្លៃប្រព័ន្ធ។
ការសិក្សានេះប្រើយន្តការក្លែងធ្វើ (Simulation) ជាមួយនឹងទិន្នន័យអត្ថបទប្រភេទ Clair text files និងអ្នកប្រើប្រាស់សិប្បនិម្មិត ដោយមិនបានប្រើប្រាស់ទិន្នន័យជាក់ស្តែងពីកសិដ្ឋានពិតប្រាកដនោះទេ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការមិនបានសាកល្បងក្នុងបរិស្ថានបណ្តាញអ៊ីនធឺណិតជាក់ស្តែងនៅតំបន់ជនបទ អាចធ្វើឱ្យការវាយតម្លៃល្បឿន និងប្រសិទ្ធភាពនេះជួបបញ្ហាប្រឈមពេលយកមកអនុវត្តផ្ទាល់។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាតម្លាភាព និងសុវត្ថិភាពក្នុងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់កសិផលនាំចេញ។
ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យាប្លុកឆេននេះ ទាមទារឱ្យរាជរដ្ឋាភិបាល និងវិស័យឯកជនរួមគ្នាពង្រឹងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលនៅតាមតំបន់កសិកម្ម និងការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសជាមុនសិន ទើបអាចទទួលបានជោគជ័យពេញលេញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Decentralized Block chain | បច្ចេកវិទ្យាផ្ទុកទិន្នន័យដែលចែកចាយទៅកាន់កុំព្យូទ័រជាច្រើន (Nodes) ក្នុងបណ្តាញតែមួយ ជាជាងទុកនៅលើម៉ាស៊ីនមេកណ្តាលតែមួយ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យមានតម្លាភាព និងមិនអាចកែបន្លំ ឬលុបចោលបានឡើយ។ | ដូចជាសៀវភៅបញ្ជីរួមមួយ ដែលអ្នកភូមិគ្រប់គ្នាមានច្បាប់ចម្លងម្នាក់មួយ ដូច្នេះបើមាននរណាម្នាក់លួចកែតួលេខ អ្នកផ្សេងទៀតនឹងដឹងភ្លាម។ |
| Provenance Security | ការធានាសុវត្ថិភាពនិងភាពត្រឹមត្រូវនៃប្រវត្តិ ឬប្រភពដើមនៃទិន្នន័យនិងទំនិញ ដើម្បីបញ្ជាក់ថាវាមិនត្រូវបានគេកែច្នៃ ឬក្លែងបន្លំតាំងពីចំណុចចាប់ផ្តើមមក។ | ដូចជាលិខិតបញ្ជាក់ប្រវត្តិរូបរបស់មនុស្សម្នាក់ដែលត្រូវបានបោះត្រាដោយអាជ្ញាធរត្រឹមត្រូវតាំងពីកើតមក ធ្វើឱ្យគេមិនអាចក្លែងបន្លំប្រវត្តិរូបនោះបាន។ |
| Prime factor encryption | វិធីសាស្ត្រអ៊ិនគ្រីប (បំប្លែងកូដសម្ងាត់) ដែលពឹងផ្អែកលើភាពស្មុគស្មាញនៃគណិតវិទ្យាក្នុងការបំបែកលេខធំៗទៅជាកត្តាបឋម (Prime factors) ដើម្បីការពារទិន្នន័យពីការលួចចូលមើលដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។ | ដូចជាការយកថ្នាំពណ៌ពីរពណ៌លាយចូលគ្នាបង្កើតជាពណ៌ថ្មី ដែលវាងាយស្រួលលាយ តែពិបាកខ្លាំងក្នុងការបំបែកពណ៌ថ្មីនោះទៅជាពណ៌ដើមពីរវិញណាស់។ |
| Third Party Auditing (TPA) | យន្តការដែលអនុញ្ញាតឱ្យភាគីទីបីឯករាជ្យ ធ្វើការត្រួតពិនិត្យនិងផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យដែលបានរក្សាទុកនៅលើម៉ាស៊ីនមេ ដោយមិនចាំបាច់មើលឃើញទិន្នន័យទាំងស្រុងនោះទេ។ | ដូចជាសវនករ (អ្នកឆែកបញ្ជី) ឯករាជ្យម្នាក់ ដែលមកត្រួតពិនិត្យមើលឯកសារក្រុមហ៊ុន ដើម្បីធានាថាមិនមានការកិបកេង ដោយមិនលម្អៀងទៅខាងណា។ |
| Attribute-Based Encryption (ABE) | ប្រព័ន្ធកូដនីយកម្មដែលសោសម្ងាត់សម្រាប់បើកមើលទិន្នន័យ ត្រូវបានកំណត់ដោយលក្ខណៈសម្បត្តិជាក់លាក់របស់អ្នកប្រើប្រាស់។ មានតែអ្នកដែលមានលក្ខណៈសម្បត្តិស្របតាមលក្ខខណ្ឌទើបអាចបើកមើលទិន្នន័យនោះបាន។ | ដូចជាសោទ្វារឆ្លាតវៃដែលបើកបានលុះត្រាតែអ្នកមានតួនាទីជា "អ្នកគ្រប់គ្រង" និងធ្វើការនៅ "ជាន់ទី៣" (លក្ខណៈសម្បត្តិ) ទើបអាចចូលបាន។ |
| Time complexity | រង្វាស់នៃរយៈពេលដែលប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រត្រូវការដើម្បីដំណើរការក្បួនដោះស្រាយ (Algorithm) ឬការអ៊ិនគ្រីបទិន្នន័យ ពិសេសនៅពេលដែលទំហំទិន្នន័យកាន់តែធំ។ | ដូចជារយៈពេលដែលចុងភៅម្នាក់ត្រូវការដើម្បីធ្វើម្ហូប បើភ្ញៀវកាន់តែច្រើន គាត់ទាមទារពេលវេលាកាន់តែយូរ។ |
| Ciphertext | ទិន្នន័យ ឬអត្ថបទដើមដែលត្រូវបានបំប្លែងទៅជាទម្រង់កូដសម្ងាត់ ដែលមនុស្ស ឬកម្មវិធីកុំព្យូទ័រមិនអាចអានយល់បាន លុះត្រាតែមានសោ (Key) សម្រាប់បំប្លែងវាត្រឡប់មកវិញ (Decryption)។ | ដូចជាការសរសេរសំបុត្រដោយប្រើភាសាសម្ងាត់ផ្ទាល់ខ្លួន ដែលមានតែមិត្តភក្តិរបស់អ្នកដែលមានសៀវភៅបកប្រែប៉ុណ្ណោះទើបអាចអានយល់។ |
| Smart Dust | បណ្តាញឧបករណ៍សេនស័រឥតខ្សែដែលមានទំហំតូចល្អិតបំផុត (ដូចជាគ្រាប់ធូលី) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ចាប់យកទិន្នន័យបរិស្ថាន (កម្តៅ ពន្លឺ សំណើម) នៅក្នុងវិស័យកសិកម្មឆ្លាតវៃ។ | ដូចជាការសាបព្រោះគ្រាប់ពូជតូចៗដែលមានភ្នែកនិងត្រចៀកទិព្វ ទៅលើចម្ការ ដើម្បីរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីស្ថានភាពដីនិងអាកាសធាតុ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
