បញ្ហា (The Problem)៖ ទីក្រុងធំៗកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាដូចជាការឡើងកម្ដៅផែនដី ការបំពុល ការគ្រប់គ្រងសំណល់ និងប្រសិទ្ធភាពថាមពល ដែលទាមទារឱ្យមានប្រព័ន្ធតាមដាននិងបំប្លែងទិន្នន័យពីឧបករណ៏ IoT ទៅជាទិន្នន័យឆ្លាតវៃ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទាំងនេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់អភិក្រមនៃការដាក់ពង្រាយឧបករណ៍តភ្ជាប់ (IoT) និងបណ្តាញទំនាក់ទំនង រួមបញ្ចូលជាមួយប្រព័ន្ធផ្ទុកទិន្នន័យកណ្តាល ដើម្បីតាមដាននិងពង្រឹងសេវាកម្មទីក្រុងផ្សេងៗនៅក្នុងទីក្រុង Lyon។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Private LoRa Network ការប្រើប្រាស់បណ្តាញ LoRa ឯកជន (Private LoRa Network) |
មានតម្លៃទាប ស៊ីថាមពលតិច (Low Power) អាចបញ្ជូនទិន្នន័យបានឆ្ងាយ និងផ្តល់សិទ្ធិគ្រប់គ្រងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញទាំងស្រុងដល់អាជ្ញាធរក្រុង។ | តម្រូវឱ្យមានការដំឡើងអង់តែន (Gateways) នៅទីតាំងខ្ពស់និងមានសុវត្ថិភាព ព្រមទាំងត្រូវការធនធានមនុស្សសម្រាប់ថែទាំម៉ាស៊ីនមេ ២៤ម៉ោង។ | ផ្តល់ការពេញចិត្តខ្ពស់ក្នុងការបញ្ជូនទិន្នន័យពីឧបករណ៍វាស់សីតុណ្ហភាពខ្យល់នៅតំបន់សាកល្បងដោយជោគជ័យ។ |
| Public Sigfox Network ការប្រើប្រាស់បណ្តាញ Sigfox សាធារណៈ (Public Sigfox Network) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការវិនិយោគលើការកសាងអង់តែនឬហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធបណ្តាញដោយខ្លួនឯងទេ ដោយអាចប្រើប្រាស់បណ្តាញដែលមានស្រាប់បានភ្លាមៗ។ | ជាប្រព័ន្ធបិទ (Proprietary Network) ដែលធ្វើឱ្យមានការពឹងផ្អែកទៅលើក្រុមហ៊ុនផ្តល់សេវាតែម្នាក់ និងមានការកំណត់ទំហំនិងភាពញឹកញាប់នៃការបញ្ជូនទិន្នន័យ។ | ប្រើប្រាស់ដោយជោគជ័យសម្រាប់ការតាមដានកម្រិតសំណើមដី សកម្មភាពដើមឈើ និងកម្រិតសំរាមក្នុងធុងកញ្ចក់។ |
| Wired Broadband / GSM Network ការប្រើប្រាស់បណ្តាញខ្សែទូលាយ និងទូរស័ព្ទចល័ត (Wired Broadband / GSM) |
អាចបញ្ជូនទិន្នន័យបានក្នុងល្បឿនលឿន មានស្ថិរភាពខ្ពស់ និងស័ក្តិសមសម្រាប់ប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងស្នូល (Core Systems)។ | ស៊ីថាមពលខ្លាំង និងពិបាកក្នុងការដាក់ពង្រាយនៅតាមទីតាំងចល័ត ឬកន្លែងដែលពិបាកចូលដល់ (ដូចជាលើដើមឈើ ឬធុងសំរាម)។ | មិនស័ក្តិសមសម្រាប់ឧបករណ៍ IoT ចុងផ្លូវ (Edge Devices) ប៉ុន្តែជាតម្រូវការចាំបាច់សម្រាប់ប្រព័ន្ធរចនាសម្ព័ន្ធកណ្តាល។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគម្រោងទីក្រុងឆ្លាតវៃនេះទាមទារការវិនិយោគរួមបញ្ចូលគ្នាទាំងលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្នែករឹង ប្រព័ន្ធផ្នែកទន់កូដចំហ និងការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សជំនាញជាន់ខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងទីក្រុង Lyon ប្រទេសបារាំង ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់បង្គួរ និងមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទីក្រុងរៀបចំបានល្អរួចជាស្រេច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានអាកាសធាតុត្រូពិចក្តៅហើយសើម និងមានការអភិវឌ្ឍទីក្រុងយ៉ាងឆាប់រហ័ស លក្ខខណ្ឌនៃការប្រមូលទិន្នន័យ (ដូចជាឥទ្ធិពលនៃកម្ដៅខ្លាំង និងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង) អាចធ្វើឱ្យឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាដំណើរការខុសប្រក្រតី ដែលទាមទារឱ្យមានការកែសម្រួលស្តង់ដារឧបករណ៍ឡើងវិញ។
ទោះបីជាបរិបទខុសគ្នាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែស្ថាបត្យកម្មប្រព័ន្ធ IoT និងការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យស្តង់ដារនៅក្នុងឯកសារនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកដោះស្រាយបញ្ហាទីក្រុងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការចាប់ផ្តើមពីគម្រោងសាកល្បងតូចៗដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា IoT ដែលមានតម្លៃទាប នឹងជួយស្ថាប័នរដ្ឋនិងឯកជននៅកម្ពុជាក្នុងការបោះជំហានឆ្ពោះទៅរកការអភិវឌ្ឍទីក្រុងឆ្លាតវៃប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Internet of Things | ជាបណ្តាញនៃឧបករណ៍រូបវន្ត (ដូចជាឧបករណ៍វាស់កម្ដៅ ឬធុងសំរាម) ដែលមានបំពាក់ប្រព័ន្ធសេនស័រ កម្មវិធី និងបច្ចេកវិទ្យាតភ្ជាប់ ដើម្បីប្រមូលនិងផ្លាស់ប្តូរទិន្នន័យតាមរយៈប្រព័ន្ធអ៊ិនធឺណិតដោយស្វ័យប្រវត្តិ។ | ដូចជាការបំពាក់ភ្នែកនិងត្រចៀកឱ្យវត្ថុប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីឱ្យពួកវាអាចរាយការណ៍ប្រាប់យើងពីអ្វីដែលកំពុងកើតឡើងនៅជុំវិញវា។ |
| Urban Heat Island (UHI) | ជាបាតុភូតដែលតំបន់ទីក្រុងមានសីតុណ្ហភាពក្តៅជាងតំបន់ជនបទដែលនៅជុំវិញ ដោយសារការស្រូបនិងបញ្ចេញកម្ដៅពីអគារ ថ្នល់កៅស៊ូ និងកង្វះដើមឈើ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពប្រជាជន។ | ដូចជាការអង្គុយលើកៅអីថ្មដែលត្រូវថ្ងៃក្តៅពេញមួយថ្ងៃ វានឹងភាយកម្ដៅមកវិញនៅពេលយប់ ធ្វើឱ្យកន្លែងនោះក្តៅជាងការអង្គុយលើវាលស្មៅ។ |
| LPWAN networks | ជាបណ្តាញទំនាក់ទំនងឥតខ្សែ (Low Power Wide Area Network) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យឧបករណ៍បញ្ជូនទិន្នន័យទំហំតូចបានចម្ងាយឆ្ងាយ (រាប់សិបគីឡូម៉ែត្រ) ដោយប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មតិចតួចបំផុត (អាចប្រើបានរាប់ឆ្នាំដោយមិនបាច់សាកថ្ម)។ | ដូចជាការផ្ញើសារអក្សរខ្លីៗ (SMS) ទៅកាន់មិត្តភក្តិនៅឆ្ងាយរាប់គីឡូម៉ែត្រម្តងម្កាល ដែលស៊ីថ្មទូរស័ព្ទតិចបំផុត ជំនួសឱ្យការខលវីដេអូដែលឆាប់អស់ថ្ម។ |
| O-MI / O-DF | ជាស្តង់ដារអន្តរប្រតិបត្តិការកូដចំហ (Open Messaging Interface & Open Data Format) ដែលជួយឱ្យប្រព័ន្ធ IoT និងឧបករណ៍ផ្សេងៗគ្នាអាចយល់ពីទិន្នន័យគ្នានិងផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មានគ្នាបាន មិនថាមកពីក្រុមហ៊ុនផលិតផ្សេងគ្នាក៏ដោយ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាកណ្តាល ដើម្បីឱ្យមនុស្សមកពីប្រទេសផ្សេងៗគ្នាអាចនិយាយនិងយល់គ្នាបានយ៉ាងងាយស្រួល។ |
| RDF (Resource Description Framework) | ជាទម្រង់នៃការរៀបចំទិន្នន័យសម្រាប់វ៉េបសេម៉ង់ទិច (Semantic Web) ដែលពិពណ៌នាអំពីទំនាក់ទំនងរវាងវត្ថុផ្សេងៗក្នុងទម្រង់ជា 'ប្រធានបទ-កិរិយាសព្ទ-កម្មវត្ថុ' (Subject-Predicate-Object) ដើម្បីឱ្យម៉ាស៊ីនអាចយល់អត្ថន័យទិន្នន័យបាន។ | ដូចជាការសរសេរប្រយោគខ្លីៗដើម្បីពន្យល់ពីទំនាក់ទំនង ឧទាហរណ៍៖ 'ដើមឈើនេះ (ប្រធានបទ) ស្ថិតនៅ (កិរិយាសព្ទ) ផ្លូវលេខ៥ (កម្មវត្ថុ)' ដើម្បីឱ្យកុំព្យូទ័រដឹងពីបរិបទ។ |
| Time series database | ជាប្រភេទមូលដ្ឋានទិន្នន័យ (ដូចជាកម្មវិធី InfluxDB) ដែលត្រូវបានរចនាឡើងជាពិសេសសម្រាប់ផ្ទុកទិន្នន័យដែលផ្លាស់ប្តូរតាមពេលវេលា ដោយភ្ជាប់រាល់ទិន្នន័យនីមួយៗជាមួយនឹងត្រាពេលវេលា (Timestamp) ដ៏ច្បាស់លាស់។ | ដូចជាសៀវភៅកំណត់ហេតុរបស់គ្រូពេទ្យ ដែលកត់ត្រាសីតុណ្ហភាពអ្នកជំងឺរៀងរាល់ម៉ោង ដើម្បីមើលពីការប្រែប្រួលកម្ដៅតាមពេលវេលា។ |
| OGC SOS (Sensor Observation Service) | ជាស្តង់ដារសកលដែលបង្កើតឡើងដើម្បីសម្រួលដល់ការសាកសួរ (Query) ការគ្រប់គ្រង ការទាញយក និងការបញ្ចូលទិន្នន័យពីឧបករណ៍សេនស័ររាប់ពាន់គ្រឿងទៅក្នុងប្រព័ន្ធកណ្តាលក្នុងទម្រង់តែមួយ។ | ដូចជាទម្រង់ពាក្យស្នើសុំស្តង់ដារនៅធនាគារ ដែលតម្រូវឱ្យអតិថិជនទាំងអស់បំពេញតាមទម្រង់តែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលដល់បុគ្គលិកក្នុងការយកទិន្នន័យទៅប្រើប្រាស់បន្ត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
