បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះធ្វើការដោះស្រាយបញ្ហានៃការជ្រើសរើសបច្ចេកវិទ្យាទំនាក់ទំនងឥតខ្សែសម្រាប់កម្មវិធី Internet of Things (IoT) ដោយប្រៀបធៀបលក្ខណៈពិសេស និងសមត្ថភាពជាក់ស្តែងរវាងបណ្តាញ LoRaWAN និង NB-IoT ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ការវាយតម្លៃតាមរយៈការវិភាគ ការក្លែងធ្វើលើកុំព្យូទ័រ និងការសាកល្បងជាក់ស្តែង ដើម្បីវាស់ស្ទង់សូចនាករសមត្ថភាពគន្លឹះ (KPIs) របស់បច្ចេកវិទ្យាទាំងពីរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| LoRaWAN បណ្តាញ LoRaWAN (Long Range Wide Area Network) |
មានកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ថាមពលទាបបំផុត ដែលអាចឱ្យថ្មកាន់បានលើសពី ១០ឆ្នាំ ព្រមទាំងអាចប្រតិបត្តិការលើប្រេកង់ដែលមិនតម្រូវឱ្យមានអាជ្ញាប័ណ្ណ (Unlicensed ISM band) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបង្កើតបណ្តាញឯកជនដោយឥតគិតថ្លៃ។ | ល្បឿននៃការបញ្ជូនទិន្នន័យមានកម្រិតទាបខ្លាំង (អតិបរមាប្រហែល 50 kbit/s) មានភាពយឺតយ៉ាវខ្ពស់ (High Latency) ក្នុងការទទួលទិន្នន័យ និងងាយរងការរំខានដោយសារការកំណត់នៃ Duty Cycle ។ | អត្រាបាត់បង់កញ្ចប់ទិន្នន័យ (Packet Error Rate - PER) អាចកាត់បន្ថយបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពតាមរយៈការប្រើប្រាស់ក្បួនដោះស្រាយ Adaptive Data Rate (ADR) ប៉ុន្តែ Network Throughput គឺនៅមានកម្រិតទាប។ |
| NB-IoT បណ្តាញ NB-IoT (Narrowband IoT) |
ផ្តល់នូវល្បឿនបញ្ជូនទិន្នន័យខ្ពស់ (រហូតដល់ 253.6 kbit/s សម្រាប់ Rel. 14) មានសុវត្ថិភាពល្អប្រសើរដោយផ្អែកលើស្តង់ដារ 4G និងគាំទ្រ IP protocols ពេញលេញ (TCP/UDP, MQTT)។ | ទាមទារការបង់ថ្លៃសេវាទៅឱ្យក្រុមហ៊ុនទូរស័ព្ទចល័ត (MNOs) ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ថាមពលច្រើននៅពេលតភ្ជាប់បណ្តាញដំបូង ដែលធ្វើឱ្យវាពិបាកក្នុងការប្រើប្រាស់ជាមួយប្រព័ន្ធប្រមូលផ្តុំថាមពល (Energy-harvesting)។ | អាចផ្តល់ល្បឿនទាញយកអតិបរមាប្រមាណ 79.25 kbit/s សម្រាប់ការប្រើប្រាស់បែប Standalone (Rel. 14) ហើយមាន Latency ទាបជាង LoRaWAN ក្នុងការទាញយកទិន្នន័យ (Downlink)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់ពីភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់នៃគំរូអាជីវកម្ម និងការចំណាយលើការរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធរវាងបច្ចេកវិទ្យាទាំងពីរ។
ការសិក្សា និងការពិសោធន៍ជាក់ស្តែងនៅក្នុងឯកសារនេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅសាកលវិទ្យាល័យ Bologna ប្រទេសអ៊ីតាលី ដោយប្រើប្រាស់បទប្បញ្ញត្តិស្តីពីប្រេកង់របស់អឺរ៉ុប (868 MHz ដែលកំណត់ Duty Cycle 1%)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះមិនអាចយកមកអនុវត្តបានទាំងស្រុងនោះទេ ព្រោះកម្ពុជាប្រើប្រាស់ប្រេកង់ AS923 សម្រាប់ LoRaWAN ដែលមានលក្ខខណ្ឌកំណត់ខុសពីអឺរ៉ុប ព្រមទាំងគុណភាពសេវា NB-IoT ក៏អាស្រ័យលើការពង្រីកសេវារបស់ប្រតិបត្តិករទូរស័ព្ទក្នុងស្រុកផងដែរ។
បច្ចេកវិទ្យាទាំងពីរនេះពិតជាមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធ Internet of Things (IoT) នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម ការជ្រើសរើសរវាង LoRaWAN និង NB-IoT សម្រាប់គម្រោងនៅកម្ពុជា គឺអាស្រ័យទៅលើទីតាំងភូមិសាស្ត្រ តម្រូវការនៃល្បឿនទិន្នន័យ ថវិកាប្រតិបត្តិការ (OPEX) និងលទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ថាមពលអគ្គិសនី។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Chirp Spread Spectrum (CSS) | ជាបច្ចេកទេសបំប្លែងសញ្ញាវិទ្យុដែលប្រើប្រាស់នៅក្នុងបណ្តាញ LoRaWAN ដោយវាពង្រីកសញ្ញាបញ្ជូនទៅក្នុងកម្រិតបញ្ជូនធំទូលាយជាងការចាំបាច់ ដើម្បីការពារការរំខានពីសញ្ញាផ្សេងៗ ធន់នឹងការប្រែប្រួលប្រេកង់ និងធានាការបញ្ជូនទិន្នន័យបានឆ្ងាយ។ | ដូចជាការនិយាយមួយៗ យឺតៗ និងច្បាស់ៗនៅក្នុងបន្ទប់ដែលមានសម្លេងរំខានច្រើន ដើម្បីឱ្យអ្នកស្តាប់នៅឆ្ងាយអាចស្តាប់លឺបានត្រឹមត្រូវ។ |
| Spreading Factor (SF) | ជារង្វាស់នៃរយៈពេលដែលនិមិត្តសញ្ញាមួយ (Symbol) ត្រូវបានបញ្ជូននៅក្នុងប្រព័ន្ធ LoRaWAN។ កាលណា SF កាន់តែខ្ពស់ (ឧ. SF12) ល្បឿនបញ្ជូនទិន្នន័យកាន់តែយឺត ប៉ុន្តែវាមានកម្លាំងអាចបញ្ជូនបានកាន់តែឆ្ងាយ និងអាចកាត់បន្ថយការរំខានពីសញ្ញាដទៃបានកាន់តែល្អ។ | ដូចជាការសរសេរអក្សរធំៗនៅលើក្តារខៀន ដើម្បីឱ្យសិស្សអង្គុយក្រោយគេអាចមើលឃើញច្បាស់ ប៉ុន្តែចំណាយពេលយូរជាងមុន និងសរសេរពាក្យបានតិចជាងមុន។ |
| Adaptive Data Rate (ADR) | ជាយន្តការវៃឆ្លាតរបស់ LoRaWAN ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងបណ្តាញមេ (Network Server) ធ្វើការផ្លាស់ប្តូរល្បឿនបញ្ជូនទិន្នន័យ និងកម្រិតថាមពលរបស់ឧបករណ៍នីមួយៗដោយស្វ័យប្រវត្តិ ដោយផ្អែកលើចម្ងាយពីអង់តែន ដើម្បីសន្សំសំចៃថ្ម និងកាត់បន្ថយការកកស្ទះសេវា។ | ដូចជាការប្តូរលេខកង់ដោយស្វ័យប្រវត្តិ នៅពេលជិះឡើងចំណោត (ជិះយឺតតែមានកម្លាំង) ឬចុះចំណោត (ជិះលឿនមិនបាច់ប្រឹងខ្លាំង) ដើម្បីសន្សំកម្លាំងអ្នកធាក់។ |
| Power Saving Mode (PSM) | មុខងារសន្សំសំចៃថាមពលកម្រិតខ្ពស់របស់បណ្តាញ NB-IoT ដែលអនុញ្ញាតឱ្យឧបករណ៍សេនស័របិទមុខងារទទួលសញ្ញាវិទ្យុទាំងស្រុង (Deep Sleep) នៅពេលមិនមានការតភ្ជាប់ ប៉ុន្តែនៅតែរក្សាការចុះឈ្មោះក្នុងបណ្តាញ ដើម្បីសន្សំថ្មបានយូរបំផុត។ | ដូចជាការបិទទូរស័ព្ទនៅពេលយប់ពេលដេកលក់ ដើម្បីសន្សំថ្ម ហើយបើកវិញនៅពេលព្រឹកដោយមិនចាំបាច់វាយលេខកូដ PIN ភ្ជាប់សេវាម្តងទៀតនោះទេ។ |
| Duty Cycle | ជាភាគរយនៃពេលវេលាអតិបរមាដែលឧបករណ៍មួយត្រូវបានអនុញ្ញាតឱ្យបញ្ជូនសញ្ញានៅលើប្រេកង់ជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍ 1% សម្រាប់ប្រេកង់ 868 MHz នៅអឺរ៉ុប) ដើម្បីការពារកុំឱ្យឧបករណ៍មួយកាន់កាប់ប្រេកង់សាធារណៈតែឯងយូរពេក។ | ដូចជាច្បាប់នៃការប្រជុំ ដែលមនុស្សម្នាក់ៗមានសិទ្ធិនិយាយតែ ១នាទី ប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោម ១០០នាទី ដើម្បីទុកពេលឱ្យអ្នកដទៃផ្សេងទៀតមានឱកាសបាននិយាយដែរ។ |
| Time on Air (ToA) | ជារយៈពេលសរុបគិតជាមីលីវិនាទី ដែលកញ្ចប់ទិន្នន័យមួយប្រើប្រាស់ដើម្បីធ្វើដំណើរតាមរយៈរលកអាកាសពីឧបករណ៍បញ្ជូនទៅកាន់ឧបករណ៍ទទួល។ ToA កាន់តែយូរ ការប្រើប្រាស់ថាមពលថ្មកាន់តែច្រើន និងបង្កើនហានិភ័យនៃការប៉ះទង្គិចទិន្នន័យ (Collision) ជាមួួយឧបករណ៍ផ្សេង។ | ដូចជារយៈពេលដែលយន្តហោះហោះហើរលើអាកាស យន្តហោះហោះកាន់តែយូរ កាន់តែស៊ីសាំងច្រើន និងប្រឈមនឹងអាកាសធាតុអាក្រក់កាន់តែច្រើន។ |
| Hybrid Automatic Repeat Request (HARQ) | ជាយន្តការរក្សាភាពត្រឹមត្រូវនៃទិន្នន័យនៅក្នុងបណ្តាញ NB-IoT ដែលរួមបញ្ចូលការកែតម្រូវកំហុស (FEC) និងការស្នើសុំឱ្យបញ្ជូនទិន្នន័យឡើងវិញដោយស្វ័យប្រវត្តិ នៅពេលមានការបាត់បង់ ឬខូចខាតទិន្នន័យណាមួយកំឡុងពេលបញ្ជូន។ | ដូចជាការផ្ញើកញ្ចប់ឥវ៉ាន់តាមប្រៃសណីយ៍ដែលមានលេខកូដតាមដាន បើអ្នកទទួលមិនបានទទួល ឬឥវ៉ាន់នោះខូចខាត គេនឹងទូរស័ព្ទប្រាប់ឱ្យអ្នកលក់ផ្ញើម្តងទៀតភ្លាមៗ។ |
| End-to-End (E2E) Delay | ជារង្វាស់នៃភាពយឺតយ៉ាវ ឬរយៈពេលសរុបដែលទិន្នន័យត្រូវបានបញ្ជូនចេញពីប្រភពដើម (ដូចជា Network Server) ឆ្លងកាត់បណ្តាញផ្សេងៗ រហូតទៅដល់ឧបករណ៍គោលដៅចុងក្រោយ ហើយទទួលបានការឆ្លើយតបត្រឡប់មកវិញ។ | ដូចជារយៈពេលដែលអ្នកផ្ញើសារតាមឆាតទៅមិត្តភក្តិ រហូតដល់ពេលដែលមិត្តភក្តិអានរួច ហើយផ្ញើសារតបមកអ្នកវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
