បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងការវាយតម្លៃស្ថានភាពដីលើផ្ទៃដីធំទូលាយ ក្នុងដំណាក់កាលដំបូងនៃការរៀបចំផែនការផ្លូវជាតិ ដើម្បីធ្វើឱ្យជម្រើសគន្លងផ្លូវមានភាពប្រសើរឡើង និងស្វែងរកសម្ភារៈសាងសង់ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះស្នើឡើងនូវវិធីសាស្រ្តវាយតម្លៃស្ថានភាពដី ដោយរួមបញ្ចូលនូវការថតរូបពីលើអាកាស រូបភាពផ្កាយរណប និងការគូសផែនទីចំណាត់ថ្នាក់ទម្រង់ដី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Small-format Aerial Photography ការថតរូបពីលើអាកាសតាមយន្តហោះខ្នាតតូច |
មានតម្លៃទាប គុណភាពរូបភាពខ្ពស់ ងាយស្រួលបំពាក់លើកាមេរ៉ាយន្តហោះធុនស្រាល និងមានភាពបត់បែនខ្ពស់ក្នុងការហោះហើរ។ | ទំហំនៃការគ្របដណ្តប់មានកម្រិតតូចជាងផ្កាយរណប និងទាមទារការហោះហើរផ្ទាល់ដែលអាចរងផលប៉ះពាល់ដោយកត្តាអាកាសធាតុអាក្រក់។ | ជួយសន្សំសំចៃការចំណាយសរុបប្រហែល ៣០% លើគម្រោងសាងសង់ផ្លូវនៅប្រទេសនេប៉ាល់ ដោយជួយកែសម្រួលគន្លងផ្លូវបញ្ចៀសតំបន់ដីមិនហាប់ណែន និងតំបន់ងាយលិចទឹក។ |
| Landsat Visual Interpretation ការបកស្រាយរូបភាពផ្កាយរណប Landsat ដោយចក្ខុ |
ផ្តល់ទិដ្ឋភាពរួមលើផ្ទៃដីធំទូលាយ (ខ្នាត 1:250k ដល់ 1:1M) ស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការសិក្សាលក្ខណៈទូទៅក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំគម្រោងដំបូង។ | កម្រិតភាពច្បាស់ (Resolution) ទាប (៨០ម៉ែត្រសម្រាប់ Landsat MSS) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកក្នុងការមើលឃើញលម្អិតទីតាំងតូចៗ ឬវត្ថុដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ | អាចកំណត់ទីតាំងប្រភពក្រួសខ្សាច់ធំៗ និងលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រតំបន់សម្រាប់ការសាងសង់ផ្លូវឆ្លងកាត់តំបន់ខ្ពង់រាប និងវាលទំនាប នៅប្រទេសស៊ូដង់។ |
| Digital Image Processing (Landsat) ការវិភាគរូបភាព Landsat តាមប្រព័ន្ធឌីជីថល |
អាចពង្រីកកម្រិតពន្លឺ (Contrast Stretching) ការហាត់ពណ៌ (Density Slicing) និងវិភាគដើម្បីរកមើលលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រដែលលាក់កំបាំងមិនអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ។ | នាពេលនោះ ទាមទារចំណាយដើមខ្ពស់លើការទិញទិន្នន័យម៉ាញេទិក ត្រូវការឧបករណ៍កុំព្យូទ័រធំៗ និងអ្នកជំនាញបច្ចេកទេសកម្រិតខ្ពស់។ | អាចរកឃើញប្រភពកំបោរថ្ម (Calcrete) ទំហំ ១០០ ទៅ ៣០០ម៉ែត្រ ដែលលាក់ក្រោមខ្សាច់ នៅប្រទេសបូតស្វាណា ដែលមើលមិនឃើញសោះក្នុងរូបថតស-ខ្មៅធម្មតា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ឯកសារនេះបានបញ្ជាក់ពីតម្រូវការធនធានចម្រុះ ដោយពឹងផ្អែកលើប្រភេទបច្ចេកវិទ្យាដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ ដូចជាយន្តហោះធុនស្រាល កាមេរ៉ា ខ្សែអាត់ទិន្នន័យ និងប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រសម្រាប់ដំណើរការទិន្នន័យ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យផ្កាយរណបជំនាន់ចាស់ (ទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០-៨០) និងផ្តោតលើតំបន់កំពុងអភិវឌ្ឍន៍នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក (ស៊ូដង់ ម៉ាឡាវី បូតស្វាណា) និងអាស៊ី (នេប៉ាល់)។ បើទោះជាបច្ចេកវិទ្យាក្នុងឯកសារនេះហួសសម័យបន្តិចក្ដី ប៉ុន្តែវាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ព្រោះលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ (តំបន់វាលទំនាបលិចទឹក ព្រៃភ្នំ) និងបញ្ហាកង្វះខាតធនធានសំណង់ផ្លូវថ្នល់នៅតំបន់ដាច់ស្រយាល គឺមានភាពស្រដៀងគ្នាដែលអាចយកជាបទពិសោធន៍បាន។
វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃស្ថានភាពដីតាមរយៈការសង្កេតពីចម្ងាយ (Remote Sensing) នេះ ពិតជាមានប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការរួមបញ្ចូលគោលការណ៍វាយតម្លៃដី និងបច្ចេកវិទ្យា Remote Sensing ទំនើបចូលទៅក្នុងដំណាក់កាលរៀបចំផែនការ នឹងជួយឱ្យកម្ពុជាអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់បានលឿន សន្សំសំចៃ និងធន់នឹងអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Terrain Evaluation | ដំណើរការនៃការប្រមូល និងវិភាគព័ត៌មានពីប្រភពផ្សេងៗ (ដូចជារូបថតពីលើអាកាស ទិន្នន័យផ្កាយរណប និងផែនទី) ដើម្បីស្វែងយល់ពីលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ និងវិស្វកម្មនៃតំបន់ណាមួយ មុននឹងសម្រេចចិត្តជ្រើសរើសទីតាំងសាងសង់ផ្លូវថ្នល់។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលរូបរាង និងគុណភាពសាច់ក្រណាត់យ៉ាងល្អិតល្អន់ មុននឹងសម្រេចចិត្តកាត់ដេរខោអាវ។ |
| Land System | ការបែងចែកតំបន់ធំៗដែលមានទម្រង់ដី ប្រព័ន្ធផ្លូវទឹក និងប្រភេទសណ្ឋានដី (Geology) ស្រដៀងៗគ្នាជាប្រព័ន្ធតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការទស្សន៍ទាយស្ថានភាពដី និងធ្វើផែនទីក្នុងគម្រោងវិស្វកម្ម។ | ដូចជាការបែងចែកសង្កាត់ក្នុងទីក្រុងមួយ ដោយផ្អែកលើប្រភេទសំណង់ផ្ទះ និងផ្លូវថ្នល់ដែលមានលក្ខណៈប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ |
| Land Facet | ជាផ្នែកតូចៗដែលបំបែកចេញពី Land System មួយ ដោយផ្នែកនីមួយៗមានលក្ខណៈដី និងទម្រង់ដីស្ទើរតែដូចគ្នាទាំងស្រុង ដែលអនុញ្ញាតឱ្យវិស្វករអាចប្រើប្រាស់ទម្រង់នៃការរចនាផ្លូវតែមួយ និងប៉ាន់ស្មានសម្ភារៈសាងសង់បានជាក់លាក់។ | ដូចជាបន្ទប់នីមួយៗនៅក្នុងផ្ទះមួយ ដែលមានមុខងារ និងការរៀបចំជាក់លាក់ដាច់ដោយឡែកពីគ្នា។ |
| Multispectral Scanner (MSS) | ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាដែលបំពាក់លើផ្កាយរណប Landsat សម្រាប់ថតរូបភាពផ្ទៃដី ដោយចាប់យកចំណាំងផ្លាតនៃពន្លឺតាមរលកប្រវែងខុសៗគ្នា (រួមទាំងពន្លឺក្រហម បៃតង និងអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) ក្នុងពេលតែមួយ ដែលជួយឱ្យគេអាចបែងចែកប្រភេទដី និងរុក្ខជាតិបាន។ | ដូចជាការពាក់វ៉ែនតាវេទមន្តដែលអាចមើលឃើញកាំរស្មីច្រើនប្រភេទ ដែលភ្នែកមនុស្សធម្មតាមើលមិនឃើញ ដើម្បីសម្គាល់វត្ថុដែលលាក់កំបាំង។ |
| Density Slicing | បច្ចេកទេសក្នុងដំណើរការរូបភាពឌីជីថល ដែលអ្នកវិភាគធ្វើការទាញយកកម្រិតពន្លឺ (Intensity) ឬពណ៌ជាក់លាក់ណាមួយនៃរូបភាពផ្កាយរណប ដើម្បីរំលេចវត្ថុគោលដៅ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រភពក្រួសសំណង់) ឱ្យលេចធ្លោដាច់ចេញពីផ្ទៃខាងក្រោយផ្សេងៗ។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់តម្រងកាហ្វេ ដើម្បីត្រងយកតែកាកកាហ្វេដែលយើងចង់បានចេញពីទឹក។ |
| Principal Components | វិធីសាស្ត្រគណិតវិទ្យាសម្រាប់បំប្លែងទិន្នន័យរូបភាពផ្កាយរណបច្រើនស្រទាប់បញ្ចូលគ្នា ដោយទាញយកតែព័ត៌មានដែលសំខាន់បំផុតមកបង្ហាញ ដើម្បីបង្កើនភាពច្បាស់លាស់នៃការបែងចែកប្រភេទដី (ឧទាហរណ៍៖ ការរកមើលកំបោរថ្មក្រោមខ្សាច់ដែលមិនអាចមើលឃើញក្នុងរូបថតធម្មតា)។ | ដូចជាការសង្ខេបសៀវភៅដ៏ក្រាស់មួយក្បាល ឱ្យនៅសល់តែចំណុចស្នូលបំផុតតែប៉ុន្មានទំព័រ ដើម្បីងាយស្រួលអាននិងចាប់បានលឿន។ |
| Calcrete | ជាប្រភេទកំបោរថ្ម ឬក្រួសធម្មជាតិដែលកកើតឡើងនៅក្រោមស្រទាប់ខ្សាច់នៅក្នុងតំបន់ស្ងួតហួតហែង ដែលជាវត្ថុធាតុដើមដ៏សំខាន់ និងជួនកាលជាជម្រើសតែមួយគត់ សម្រាប់ការប្រើប្រាស់ជាគ្រឹះសាងសង់ផ្លូវថ្នល់ក្នុងតំបន់នោះ។ | ដូចជាឆ្អឹងរឹងដែលបង្កប់នៅក្រោមសាច់ដុំ ដែលជួយទ្រទ្រង់ភាពរឹងមាំរបស់រាងកាយ។ |
| Stereoscope | ឧបករណ៍អុបទិកសម្រាប់មើលរូបថតពីលើអាកាសចំនួនពីរ ដែលថតពីមុំខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច បញ្ចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតចេញជារូបភាពត្រីមាត្រ (3D) ជួយឱ្យវិស្វករអាចមើលឃើញជម្រៅ និងកម្ពស់នៃទម្រង់ដីបានច្បាស់។ | ដូចជាការមើលកុន 3D នៅរោងកុន ដែលវ៉ែនតាជួយឱ្យរូបភាពលោតចេញមកមានរាងជម្រៅនិងកម្ពស់ពិតៗ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
