បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការចម្លងរោគសារធាតុពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីន B1 (Aflatoxin B1) ដែលបង្កើតឡើងដោយផ្សិត Aspergillus flavus នៅក្នុងផលិតផលកសិកម្ម ជាពិសេសសណ្តែកដី ដែលទាមទារវិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យរហ័ស មានភាពត្រឹមត្រូវ និងចំណាយតិច។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានអភិវឌ្ឍឧបករណ៍ធ្វើតេស្តរហ័សគំរូ និងបានវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពរបស់វាដោយប្រៀបធៀបជាមួយនឹងវិធីសាស្ត្រវិភាគស្តង់ដារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Competitive Lateral Flow Immunoassay (CLFIA) វិធីសាស្ត្រធ្វើតេស្តរហ័ស (CLFIA) |
ផ្តល់លទ្ធផលរហ័សក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែ ១០-១៥ នាទី និងអាចអានលទ្ធផលបានយ៉ាងងាយស្រួលដោយភ្នែកទទេ ដោយមិនតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ស្មុគស្មាញ និងចំណាយត្រឹមតែ ៦៥.១៩ បាតក្នុងមួយឈុត។ | ផ្តល់លទ្ធផលត្រឹមតែជាគុណភាព (មាន ឬគ្មានសារធាតុពុល) ប៉ុណ្ណោះ ដែលមិនអាចបញ្ជាក់ពីបរិមាណសារធាតុពុលជាក់លាក់បានលម្អិតដូចការវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ធំៗឡើយ។ | មានភាពត្រឹមត្រូវ ៩៣.៣៣% បើធៀបនឹងវិធីសាស្ត្រ HPLC ព្រមទាំងមានកម្រិត LOD ១.០ ng/ml និងចំណុចកាត់ផ្តាច់ (Cut off) ៨.០ ng/ml សម្រាប់គំរូចម្រាញ់សណ្តែកដី។ |
| High-Performance Liquid Chromatography (HPLC) ការវិភាគដោយម៉ាស៊ីន HPLC |
មានភាពត្រឹមត្រូវខ្ពស់បំផុត និងអាចវាស់បរិមាណសារធាតុពុលបានយ៉ាងច្បាស់លាស់ (Quantitative Analysis) ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាស្តង់ដារអន្តរជាតិ។ | ត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការវិភាគ ចំណាយថវិកាខ្ពស់លើម៉ាស៊ីន និងទាមទារអ្នកជំនាញដែលមានបច្ចេកទេសខ្ពស់ក្នុងការដំណើរការឧបករណ៍។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារយោង (Reference Method) នៅក្នុងការសិក្សានេះ ដើម្បីផ្ទៀងផ្ទាត់ និងបញ្ជាក់ពីភាពត្រឹមត្រូវនៃឧបករណ៍តេស្តរហ័ស CLFIA។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអភិវឌ្ឍ និងការផលិតឧបករណ៍ធ្វើតេស្តនេះតម្រូវឱ្យមានការចំណាយទាបបំផុតត្រឹមតែ ៦៥.១៩ បាតក្នុងមួយឈុត (ដោយគិតតែលើថ្លៃវត្ថុធាតុដើម) ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ការផលិតក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់គំរូសណ្តែកដីចំនួន ២០ គំរូ (១៥ ពីទីផ្សារក្នុងស្រុក និង ៥ ពីការនាំចូលតាមច្រកព្រំដែន)។ ទោះបីជាចំនួនគំរូមានកម្រិតបន្តិច ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងបរិបទកសិកម្មរវាងប្រទេសថៃ និងប្រទេសកម្ពុជាមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំង ជាពិសេសបញ្ហាសំណើមដែលជំរុញឱ្យមានការលូតលាស់នៃផ្សិត Aspergillus flavus។ ហេតុនេះ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងបរិបទនៃប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ឧបករណ៍ធ្វើតេស្តនេះផ្តល់នូវដំណោះស្រាយដែលមានតម្លៃថោក និងងាយស្រួល ដែលនឹងជួយពង្រឹងយន្តការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពចំណីអាហារនៅប្រទេសកម្ពុជាបានយ៉ាងទូលំទូលាយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Competitive Lateral Flow Immunoassay / CLFIA (បច្ចេកទេសធ្វើតេស្តរហ័សបែបប្រកួតប្រជែង) | ជាបច្ចេកទេសពិនិត្យរកសារធាតុ (ដូចជាជាតិពុល) ដោយផ្អែកលើប្រតិកម្មប្រព័ន្ធភាពស៊ាំ (អង់ទីគ័រ និងអង់ទីហ្សែន)។ ក្នុងទម្រង់ប្រកួតប្រជែង (Competitive) ប្រសិនបើសារធាតុដែលយើងចង់រកមានវត្តមាន វានឹងរារាំងមិនឱ្យលេចចេញពណ៌នៅលើបន្ទាត់តេស្ត (Test line) នោះទេ (មានន័យថា គ្មានពណ៌ = វិជ្ជមាន)។ | ដូចជាការលេងកៅអីដណ្តើមគ្នា បើមានមនុស្ស (ជាតិពុល) អង្គុយលើកៅអីរួចហើយ អ្នកផ្សេង (សារធាតុបង្កើតពណ៌) មិនអាចអង្គុយបានទេ ធ្វើឱ្យកៅអីនោះមិនលេចចេញពណ៌។ |
| Limit of Detection / LOD (កម្រិតទាបបំផុតដែលអាចរកឃើញ) | ជាកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុណាមួយ (ឧទាហរណ៍ Aflatoxin B1) ដែលឧបករណ៍ ឬវិធីសាស្ត្រវិភាគអាចចាប់សញ្ញា និងបញ្ជាក់ថាវាពិតជាមានវត្តមាននៅក្នុងគំរូ។ | ដូចជាការស្តាប់សំឡេងខ្សឹប កម្រិត LOD គឺកម្រិតសំឡេងខ្សឹបតិចបំផុតដែលត្រចៀករបស់អ្នកនៅតែអាចលឺ និងដឹងថាមានគេកំពុងនិយាយ។ |
| High Performance Liquid Chromatography / HPLC (ការវិភាគដោយម៉ាស៊ីនក្រូម៉ាតូក្រាហ្វ៊ីរាវកម្រិតខ្ពស់) | ជាម៉ាស៊ីនវិភាគស្តង់ដារកម្រិតខ្ពស់នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដែលប្រើប្រាស់សម្ពាធខ្ពស់ដើម្បីបំបែក កំណត់អត្តសញ្ញាណ និងវាស់បរិមាណសារធាតុគីមីនីមួយៗនៅក្នុងល្បាយមួយយ៉ាងច្បាស់លាស់។ វាត្រូវបានប្រើជាគោលសម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃឧបករណ៍តេស្តរហ័ស។ | ដូចជាម៉ាស៊ីនរាប់កាក់ដែលអាចបំបែកប្រភេទកាក់ (១០០រៀល, ៥០០រៀល) ដែលលាយឡំគ្នា ហើយប្រាប់ពីចំនួនកាក់នីមួយៗបានយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។ |
| Colloidal gold / Gold Nanoparticles (កោសិកាមាសណាណូ) | ជាបណ្តុំនៃភាគល្អិតមាសដ៏តូចបំផុត (ទំហំគិតជាណាណូម៉ែត្រ) ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងឧបករណ៍តេស្តរហ័ស ដើម្បីចាប់យកអង់ទីគ័រ និងបង្កើតជាពណ៌ (ក្រហម ឬផ្កាឈូក) ដែលអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេនៅពេលមានប្រតិកម្ម។ | ដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ដ៏តូចៗ ដែលគេបិទភ្ជាប់លើសំបុត្រប្រាប់ផ្លូវ ដើម្បីឱ្យយើងងាយស្រួលមើលឃើញសញ្ញាលេចឡើងនៅលើក្រដាសតេស្ត។ |
| Cut off value (តម្លៃកាត់ផ្តាច់) | នៅក្នុងការធ្វើតេស្តបែប Competitive នេះ វាគឺជាកម្រិតកំហាប់នៃសារធាតុពុលដែលធ្វើឱ្យបន្ទាត់តេស្ត (Test Line) បាត់ពណ៌ទាំងស្រុង ដែលជួយបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីលទ្ធផលវិជ្ជមាន។ | ដូចជាកុងតាក់ភ្លើង ពេលកម្លាំងទឹក (ជាតិពុល) ឡើងដល់កម្រិតកំណត់មួយ កុងតាក់នឹងលោតផ្តាច់ចរន្តភ្លើង (បាត់ពណ៌) ភ្លាមៗ។ |
| Aflatoxin B1 / AFB1 (សារធាតុពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីន B1) | ជាប្រភេទសារធាតុពុលម្យ៉ាងដែលផលិតដោយមេរោគផ្សិត Aspergillus flavus ច្រើនកើតមានលើកសិផលដូចជាសណ្តែកដី និងពោត ដែលមានសភាពសើម ហើយវាមានហានិភ័យខ្ពស់ក្នុងការបង្កឱ្យមានជំងឺមហារីកថ្លើមដល់មនុស្ស និងសត្វ។ | ដូចជាថ្នាំបំពុលលាក់មុខដែលភាយចេញពីផ្សិតដុះលើអាហារ ដែលយើងមិនអាចមើលឃើញដោយភ្នែកទទេ ឬធុំក្លិនឡើយ ប៉ុន្តែវាបំផ្លាញរាងកាយយ៉ាងសាហាវ។ |
| Nitrocellulose Membrane / NCM (ភ្នាសនីត្រូសែលុយឡូស) | ជាបន្ទះក្រដាសពិសេសនៅក្នុងឧបករណ៍តេស្តរហ័ស ដែលដើរតួជាផ្លូវសម្រាប់ឱ្យរាវ (គំរូ) ហូរឆ្លងកាត់ និងជាកន្លែងដែលគេភ្ជាប់សារធាតុប្រតិកម្ម (បន្ទាត់ C និង T) ដើម្បីចាប់យកលទ្ធផល។ | ដូចជាក្រដាសជូតមាត់ដែលបឺតស្រូបទឹកឱ្យហូររាលដាលពីម្ខាងទៅម្ខាងទៀត ប៉ុន្តែគេមានបង្កប់អន្ទាក់ពណ៌នៅតាមផ្លូវដើម្បីចាប់យកសារធាតុ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
