Original Title: Determination of Alfatoxins in Mixed Feeds of Poultry Farms with Detection by Minicolumn Chromatiography
Source: li01.tci-thaijo.org
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការកំណត់បរិមាណសារធាតុពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីននៅក្នុងចំណីចម្រុះសម្រាប់កសិដ្ឋានចិញ្ចឹមបក្សី ដោយប្រើវិធីសាស្ត្រ Minicolumn Chromatography

ចំណងជើងដើម៖ Determination of Alfatoxins in Mixed Feeds of Poultry Farms with Detection by Minicolumn Chromatiography

អ្នកនិពន្ធ៖ Vorasak Patchimasiri (Dept. of Physiology, Faculty of Veterinary Medicine, Kasetsart University, Thailand), Sopa Sondee (Dept. of Anatomy, Faculty of Veterinary Medicine, Kasetsart University, Thailand), Somchai Pongjanyakul (Dept. of Anatomy, Faculty of Veterinary Medicine, Kasetsart University, Thailand)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 1989, Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Veterinary Medicine

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការបំពុលដោយសារធាតុពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីន (Aflatoxins) ដែលផលិតដោយផ្សិត Aspergillus នៅក្នុងចំណីបក្សីបណ្តាលឱ្យមានបញ្ហាសុខភាព និងការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ច ដែលទាមទារឱ្យមានវិធីសាស្ត្រពិនិត្យរហ័ស និងសន្សំសំចៃ ដើម្បីតាមដានកម្រិតបំពុលតាមរដូវកាល។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលសំណាកចំណីចម្រុះពីខេត្តចំនួនបួនក្នុងរដូវកាលពីរផ្សេងគ្នា ហើយធ្វើការទាញយក និងវិភាគដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីខ្នាតតូច (Minicolumn Chromatography) ក្រោមពន្លឺយូវី។

ការប្រមូលសំណាកចំណីសត្វតាមរដូវកាល (Seasonal Feed Sampling)
ការទាញយកសារធាតុពុលដោយប្រើក្លរ៉ូហ្វម-អាសេតូន (Chloroform-Acetone Extraction)
ការវិភាគដោយប្រើប្រាស់ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីខ្នាតតូច និងពន្លឺយូវី (Minicolumn Chromatography and UV Detection at 365 nm)
ការពិនិត្យរោគសាស្ត្រលើថ្លើមមាន់ (Histopathologic examination of chicken liver)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

ការវិភាគសំណាកចំនួន ១៧១ ក្នុងរដូវប្រាំង (កុម្ភៈ-មេសា) បានរកឃើញសារធាតុពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីន ៣៨,៩% ស្ថិតក្នុងកម្រិត ២០ ទៅ ១៥០ ppb។
សំណាកចំនួន ១៨៩ ដែលប្រមូលបានក្រោយរដូវវស្សា (តុលា-ធ្នូ) មានការបំពុលកើនឡើងដល់ ៦៦,៥% ដោយមានកម្រិតពី ២០ ទៅ ១.៥០០ ppb ដែលបញ្ជាក់ថាការប្រែប្រួលរដូវកាលមានឥទ្ធិពលលើការបំពុល។
វិធីសាស្ត្រ Minicolumn Chromatography ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាមានភាពងាយស្រួល សន្សំសំចៃ រហ័ស និងផ្តល់ភាពសុក្រឹតខ្ពស់សម្រាប់ការពិនិត្យសារធាតុពុលចាប់ពីកម្រិត ២០ ppb ឡើងទៅ។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Minicolumn Chromatography ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីខ្នាតតូច (Minicolumn Chromatography)	ងាយស្រួលអនុវត្ត សន្សំសំចៃ ចំណាយពេលតិច និងផ្តល់លទ្ធផលរហ័សសម្រាប់ការពិនិត្យបឋម (Rapid screening) ព្រមទាំងមានភាពសុក្រឹតនៅកម្រិត 20 ppb។	ជាវិធីសាស្ត្រពិនិត្យបឋម (Screening method) មិនអាចផ្តល់លទ្ធផលបរិមាណជាក់លាក់លម្អិត និងបំបែកប្រភេទសារធាតុពុលនីមួយៗបានល្អដូចវិធីសាស្ត្រទំនើបផ្សេងទៀតនោះទេ។	រកឃើញការបំពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីនក្នុងសំណាកចំណីសត្វក្នុងកម្រិតចាប់ពី ២០ ដល់ ១.៥០០ ppb និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការស្រាវជ្រាវតាមរដូវកាល។
Thin Layer Chromatography (TLC) / High Performance Liquid Chromatography (HPLC) ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីបន្ទះស្តើង (TLC) និង ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីរាវកម្រិតខ្ពស់ (HPLC)	មានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ និងអាចបំបែកប្រភេទសារធាតុពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីនបានយ៉ាងលម្អិត (B1, B2 ជាដើម) សម្រាប់ធ្វើការបញ្ជាក់លទ្ធផលចុងក្រោយ។	មានភាពស្មុគស្មាញ សิ้นเปลืองថវិកាច្រើន និងត្រូវការពេលវេលាយូរក្នុងការវិភាគ ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការពិនិត្យបឋមនៅតាមកសិដ្ឋាននោះទេ។	មិនបានប្រើជាវិធីសាស្ត្រគោលក្នុងការសិក្សានេះទេ តែត្រូវបានលើកឡើងក្នុងឯកសារថាជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលសิ้นเปลือง។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍គីមីមូលដ្ឋាន សារធាតុរំលាយសរីរាង្គ និងពន្លឺយូវី (UV) ដែលមានតម្លៃសមរម្យ។

Hardware: ម៉ាស៊ីនកិន (Blender), អំពូលភ្លើងយូវីរលកពន្លឺវែង (UV light 365 nm), និងបំពង់កែវ Minicolumn ទំហំ 15cm x 0.5cm។
Chemicals: សារធាតុរំលាយសរីរាង្គ (Methanol, Acetone, Chloroform, Benzene, Iso-propanol), Zinc acetate, និងទឹកអំបិល 5% NaCl។
Consumables: សារធាតុច្រោះ និងស្រូបយកដូចជា Florisil, Silica gel, Alumina neutral, និង Drierite សម្រាប់ច្រកចូលក្នុងបំពង់ Minicolumn។
Expertise: ចំណេះដឹងផ្នែកគីមីវិភាគមូលដ្ឋាន ការប្រុងប្រយ័ត្នលើសុវត្ថិភាពសារធាតុគីមី និងសមត្ថភាពក្នុងការអានលទ្ធផលពណ៌រស្មី (Fluorescence) ក្រោមពន្លឺ UV។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលសំណាកពីកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមបក្សីក្នុងខេត្តចំនួន ៤ នៃប្រទេសថៃ កាលពីចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៥-១៩៨៧។ ទោះបីជាទិន្នន័យមានអាយុកាលចាស់បន្តិចក្តី ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ (រដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា) និងប្រភេទចំណីសត្វមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យរបកគំហើញនៃការកើនឡើងអាហ្វ្លាតុកស៊ីនក្រោយរដូវវស្សានេះ មានតម្លៃសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងហានិភ័យនៅកម្ពុជា។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រ Minicolumn Chromatography នេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការត្រួតពិនិត្យចំណីសត្វនៅប្រទេសកម្ពុជា។

វិស័យកសិកម្ម និងការចិញ្ចឹមសត្វ (Agriculture and Animal Husbandry): អាចអនុវត្តនៅតាមកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមបក្សីខ្នាតមធ្យមនិងធំៗ ដូចជានៅខេត្តកណ្តាល កំពង់ស្ពឺ ឬតាកែវ ដើម្បីពិនិត្យគុណភាពចំណីសត្វមុនពេលឱ្យចំណី ជាពិសេសចំណីដែលមានផ្ទុកពោតដែលងាយដុះផ្សិត Aspergillus។
មន្ទីរពិសោធន៍ថ្នាក់ខេត្ត ឬសាកលវិទ្យាល័យ (Provincial Labs or Universities): សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទកសិកម្ម (RUA) ឬអគ្គនាយកដ្ឋានសុខភាពសត្វ អាចប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសនេះជាឧបករណ៍ពិនិត្យបឋម (Rapid Screening) ដោយសារវាចំណាយតិច ធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន HPLC ដែលមានតម្លៃថ្លៃ។
ការគ្រប់គ្រងឃ្លាំងស្តុកចំណីសត្វ (Feed Storage Management): ជួយដល់រោងចក្រផលិតចំណីសត្វ និងអាជីវករលក់ដុំក្នុងការតាមដានកម្រិតសារធាតុពុល ព្រមទាំងចាត់វិធានការសម្ងួត ឬគ្រប់គ្រងសំណើមឱ្យបានល្អ ជាពិសេសនៅរដូវវស្សាដែលមានអត្រាបំពុលខ្ពស់រហូតដល់ ៦៦,៥%។

ការប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រនេះនឹងជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យជំងឺថ្លើមសត្វ និងការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចដោយសារការពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីននៅកម្ពុជាបានយ៉ាងរហ័ស និងមានតម្លៃទាប។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាពីសុវត្ថិភាព និងការរៀបចំសម្ភារៈគីមី: និស្សិតត្រូវស្វែងយល់ពីការប្រុងប្រយ័ត្នសុវត្ថិភាព (Safety Protocols) នៅពេលប្រើប្រាស់សារធាតុរំលាយសរីរាង្គដូចជា Chloroform និង Benzene ព្រមទាំងរៀនពីរបៀបវេចខ្ចប់សារធាតុច្រោះ Florisil និង Silica gel ចូលទៅក្នុង Minicolumn តាមលំដាប់លំដោយត្រឹមត្រូវ។
ប្រមូល និងកិនបំបែកសំណាកចំណីសត្វ: ចុះប្រមូលសំណាកចំណីសត្វពីកសិដ្ឋាន ឬទីផ្សារក្នុងស្រុក (ផ្តោតលើចំណីមានពោត ឬសណ្តែក) ហើយយកមកកិនឱ្យម៉ត់ដោយប្រើ Blender ដើម្បីធានាបាននូវភាពស្មើគ្នានៃសំណាក ងាយស្រួលក្នុងការទាញយកសារធាតុ។
អនុវត្តការទាញយកសារធាតុពុល (Extraction Process): អនុវត្តការទាញយកសារធាតុអាហ្វ្លាតុកស៊ីនពីសំណាកដោយប្រើ Methanol និង 5% NaCl បន្ទាប់មកប្រើ Zinc acetate ដើម្បីធ្វើឱ្យកក និងបំបែកស្រទាប់ទឹកនិងសារធាតុសរីរាង្គសម្រាប់យកទៅពិនិត្យ។
ការវិភាគ និងអានលទ្ធផលក្រោមពន្លឺ UV: បន្តក់សារធាតុរំលាយដែលទាញយកបានទៅក្នុង Minicolumn រួចយកទៅឆ្លុះក្រោមពន្លឺ UV light (365 nm)។ ត្រូវសង្កេតមើលពន្លឺពណ៌ខៀវ (Fluorescence blue band) នៅត្រង់ស្រទាប់ Florisil ដែលបញ្ជាក់ពីវត្តមាន Aflatoxin ដោយប្រៀបធៀបជាមួយកម្រិតស្តង់ដារ។
ចងក្រងទិន្នន័យ និងផ្សព្វផ្សាយវិធានការការពារ: ធ្វើការប្រៀបធៀបទិន្នន័យរវាងសំណាកក្នុងរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សា តាមរយៈកម្មវិធី MS Excel ឬ SPSS រួចរៀបចំជារបាយការណ៍ណែនាំដល់កសិករពីវិធីសាស្ត្ររក្សាទុកចំណីសត្វឱ្យផុតពីសំណើមដើម្បីកាត់បន្ថយការដុះផ្សិត។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Minicolumn chromatography (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វីខ្នាតតូច)	ជាវិធីសាស្ត្រគីមីវិភាគមួយដែលប្រើបំពង់កែវតូចៗផ្ទុកសារធាតុច្រោះ ដើម្បីបំបែកនិងរកមើលវត្តមានសារធាតុពុល (ដូចជាអាហ្វ្លាតុកស៊ីន) ក្នុងសំណាក ដោយការសង្កេតមើលពណ៌រស្មីក្រោមពន្លឺយូវី។	ដូចជាការប្រើតម្រងទឹកដែលមានស្រទាប់ខ្សាច់និងធ្យូងច្រើនជាន់ ដើម្បីត្រងដកយកកខ្វក់ តែទីនេះយើងត្រងដើម្បីរកមើលពន្លឺពណ៌របស់សារធាតុពុល។
Aflatoxins (អាហ្វ្លាតុកស៊ីន)	ជាសារធាតុពុលម្យ៉ាងដែលផលិតដោយមេរោគផ្សិត (Aspergillus flavus) ដែលច្រើនដុះលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិ (ពោត សណ្តែក) នៅពេលមានសំណើមខ្ពស់ ហើយវាបង្កគ្រោះថ្នាក់ខ្លាំងដល់ថ្លើមសត្វនិងមនុស្ស។	ដូចជាថ្នាំបំពុលលាក់មុខដែលមេរោគផ្សិតបញ្ចេញចោលក្នុងចំណី ដែលធ្វើឱ្យអ្នកស៊ីវាខូចថ្លើមដោយមិនដឹងខ្លួន។
Fluorescence (ពន្លឺរស្មីចំណាំងផ្លាត)	ជារបៀបដែលសារធាតុគីមីស្រូបយកពន្លឺហើយបញ្ចេញពន្លឺពណ៌ (ឧទាហរណ៍ ពណ៌ខៀវ) នៅពេលដែលវាត្រូវបានចាំងដោយពន្លឺអ៊ុលត្រាវីយូឡេ (UV) ដែលជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រដឹងថាសារធាតុនោះមានវត្តមាន។	ដូចជាស្លាកសញ្ញាចរាចរណ៍ ឬអាវចំណាំងផ្លាតដែលបញ្ចេញពន្លឺយ៉ាងច្បាស់នៅពេលមានភ្លើងឡានចាំងចំនៅពេលយប់។
Histopathologic examination (ការពិនិត្យរោគសាស្ត្រជាលិកា)	ជាការកាត់យកសាច់ ឬសរីរាង្គ (ដូចជាថ្លើម) មកធ្វើជាបន្ទះស្តើងៗដើម្បីឆ្លុះមើលក្រោមមីក្រូទស្សន៍ ស្វែងរកការខូចខាត ឬកោសិកាខុសប្រក្រតីដែលបណ្តាលមកពីជំងឺ ឬសារធាតុពុល។	ដូចជាការយកបំណែកតូចមួយនៃម៉ាស៊ីនដែលខូច ទៅពង្រីកមើលយ៉ាងលម្អិតដើម្បីរកមើលថាតើគ្រឿងបន្លាស់មួយណាដែលសឹកខូច។
Biliary ducts proliferation (ការកើនឡើងខុសប្រក្រតីនៃបំពង់ទឹកប្រមាត់)	ជារោគសញ្ញានៃការខូចខាតថ្លើមធ្ងន់ធ្ងរ (ជាញឹកញាប់ដោយសារពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីន) ដែលធ្វើឱ្យកោសិកាបំពង់ទឹកប្រមាត់នៅក្នុងថ្លើមបំបែកខ្លួន និងកើនឡើងចំនួនខុសពីធម្មតា ដើម្បីព្យាយាមជួសជុលការខូចខាត។	ដូចជាពេលផ្លូវធំត្រូវខូចខាតដោយសារគ្រោះមហន្តរាយ ហើយគេនាំគ្នាសាងសង់ផ្លូវតូចៗខ្វាត់ខ្វែងជាច្រើនជំនួសវិញយ៉ាងប្រសេចប្រសាច។
ppb - parts per billion (ភាគក្នុងមួយពាន់លាន)	ជាខ្នាតរង្វាស់បរិមាណកំហាប់សារធាតុគីមីដែលមានកម្រិតតិចតួចបំផុត ពោលគឺមានតែមួយផ្នែកប៉ុណ្ណោះក្នុងចំណោមមួយពាន់លានផ្នែកនៃវត្ថុធាតុដើមសរុប។	ដូចជាការស្វែងរកគ្រាប់ខ្សាច់ពណ៌ក្រហមតែមួយគ្រាប់គត់ នៅក្នុងគំនរខ្សាច់ពណ៌សដ៏ធំចំនួនមួយពាន់លានគ្រាប់។
Aspergillus flavus (ផ្សិត Aspergillus flavus)	ជាប្រភេទមេរោគផ្សិតម្យ៉ាងដែលចូលចិត្តដុះលើចំណីអាហារនិងគ្រាប់ធញ្ញជាតិក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅនិងសើម ហើយវាគឺជាប្រភពចម្បងដែលផលិតសារធាតុពុលអាហ្វ្លាតុកស៊ីន។	ដូចជារោងចក្រខ្នាតតូចដែលលួចផលិតសារធាតុពុលនៅក្នុងគំនរពោតសើមរបស់អ្នកនៅពេលអាកាសធាតុក្តៅស្អុះស្អាប់។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖