បញ្ហា (The Problem)៖ ការបរបាញ់ដោយគ្មានការគ្រប់គ្រងនិងការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើកំពុងគំរាមកំហែងដល់ជម្រកខ្យងយក្សនៅលើគោក ដែលទាមទារឱ្យមានការចិញ្ចឹមពួកវា ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមធំបំផុតគឺការបង្កើតរបបអាហារដែលសមស្របដើម្បីបំពេញតម្រូវការប្រូតេអ៊ីនរបស់ពួកវា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានបង្កើតរបបអាហារពិសោធន៍ចំនួនប្រាំដែលមានប្រភពអាសូតផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីវាយតម្លៃការលូតលាស់ សមាសធាតុ និងសារធាតុរ៉ែរបស់ខ្យង Archachatina marginata ក្នុងរយៈពេលប្រាំមួយខែ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Diet I (Soybean-based diet) របបអាហារទី១ (ប្រភពអាសូតពីសណ្តែកសៀង) |
មានបរិមាណជាតិខ្លាញ់ក្នុងសាច់ខ្យងខ្ពស់ និងផ្តល់កំហាប់សារធាតុរ៉ែដែក (Fe) នៅក្នុងឈាមខ្យងច្រើនជាងគេ។ | អត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ខ្សោយជាងគេបំផុត (៤,៨៤) ដែលមានន័យថាវាទាមទារចំណីច្រើនដើម្បីបង្កើតសាច់។ | កំណើនទម្ងន់មធ្យម ១០,៥៥ ក្រាម និង FCR ខ្ពស់បំផុត។ |
| Diet II (Fishmeal-based diet) របបអាហារទី២ (ប្រភពអាសូតពីម្សៅត្រី) |
ផ្តល់កំណើនទម្ងន់ល្មម និងងាយស្រួលសម្រាប់ការរំលាយអាហារទូទៅរបស់សត្វ។ | ជាទូទៅមានតម្លៃថ្លៃជាងកាកសំណល់ផ្សេងៗ ហើយផ្តល់បរិមាណកាល់ស្យូមទាបជាងគេនៅក្នុងឈាម។ | កំណើនទម្ងន់ ៩,៣៧ ក្រាម និងប្រូតេអ៊ីនឆៅក្នុងសាច់ ៥៩,៦៣%។ |
| Diet III (Poultry dropping-based diet) របបអាហារទី៣ (ប្រភពអាសូតពីលាមកមាន់) |
ផ្តល់កំណើនទម្ងន់សរុបខ្ពស់បំផុត អត្រាលូតលាស់ល្អបំផុត កំណើនទំហំសំបកធំបំផុត និងមានកម្រិតប្រូតេអ៊ីនឆៅក្នុងសាច់ខ្ពស់បំផុត ព្រមទាំងចំណាយដើមទុនទាប។ | បរិមាណសារធាតុរ៉ែសរុបនៅក្នុងសាច់មានកម្រិតទាបជាងគេបំផុត។ | កំណើនទម្ងន់ខ្ពស់បំផុត ១៤,០២ ក្រាម និងប្រូតេអ៊ីនឆៅក្នុងសាច់ ៨៧,៩៤%។ |
| Diet IV (Urea-based diet) របបអាហារទី៤ (ប្រភពអាសូតពីអ៊ុយរ៉េ) |
អ៊ុយរ៉េជាប្រភពអាសូតដ៏សម្បូរបែប និងងាយស្រួលរកទិញនៅលើទីផ្សារកសិកម្ម។ | មានរសជាតិល្វីងធ្វើឱ្យខ្យងមិនសូវស៊ី ដែលបណ្តាលឱ្យកំណើនទម្ងន់ទាបបំផុត និងកម្រិតប្រូតេអ៊ីនសាច់ខ្សោយបំផុត។ | បរិមាណចំណីដែលខ្យងស៊ីតិចបំផុតត្រឹមតែ ១១៦,៣៧ ក្រាម និងកំណើនទម្ងន់ទាបបំផុត ៥,៩៧ ក្រាម។ |
| Diet V (Pawpaw leaves - Control) របបអាហារទី៥ (ស្លឹកល្ហុងស្រស់ - ក្រុមត្រួតពិនិត្យ) |
ជារបបអាហារដែលខ្យងចូលចិត្តស៊ីជាងគេ មានអត្រាបំប្លែងចំណី (FCR) ល្អបំផុត កំណើនប្រវែងសំបកវែងជាងគេ និងមានបរិមាណរ៉ែសរុបក្នុងសាច់ខ្ពស់បំផុត។ | មានសំណើមខ្ពស់ ងាយស្រួលរលួយទាមទារការផ្លាស់ប្តូរចំណីថ្មីជារៀងរាល់ថ្ងៃ និងមិនសូវផ្តល់ប្រូតេអ៊ីនខ្ពស់ដូចលាមកមាន់។ | ខ្យងស៊ីច្រើនបំផុត (៩០២,២៣ ក្រាម) អត្រាបំប្លែងចំណី FCR ល្អបំផុត (១,៣៣) និងរ៉ែសរុបក្នុងសាច់ខ្ពស់បំផុត ៣០៦២,៨០ mg/100g។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ទោះបីជាការសិក្សានេះមិនបានបញ្ជាក់ពីតម្លៃលម្អិតក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាទាមទារវត្ថុធាតុដើមចំណីដែលមានតម្លៃថោកងាយស្រួលរក និងបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការវិភាគសារធាតុរ៉ែនិងប្រូតេអ៊ីន។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យកសិកម្មនាទីក្រុង Abeokuta ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលជាតំបន់ត្រូពិចសើម មានអាកាសធាតុស្រដៀងនឹងប្រទេសកម្ពុជា។ ការពិសោធន៍ផ្តោតទៅលើពូជខ្យងយក្សអាហ្វ្រិក Archachatina marginata ដែលមិនមែនជាពូជក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជា។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការយល់ដឹងអំពីឥទ្ធិពលនៃប្រភពអាសូតផ្សេងៗគ្នាទៅលើប្រព័ន្ធរំលាយអាហារនិងការលូតលាស់របស់ខ្យង គឺមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍចំណីខ្យងស្រែនៅកម្ពុជា។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការបង្កើតរបបអាហារពីកាកសំណល់កសិកម្មតម្លៃថោកនេះ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់និងអាចអនុវត្តបានសម្រាប់កសិករចិញ្ចឹមខ្យងពាណិជ្ជកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់លាមកមាន់ និងស្លឹកល្ហុងធ្វើជាវត្ថុធាតុដើមផ្សំចំណីខ្យង គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រមួយដែលចំណាយទាប ងាយស្រួលរក និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការលើកកម្ពស់ជីវភាពកសិករខ្នាតតូចនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Proximate analysis (ការវិភាគសមាសធាតុប្រហាក់ប្រហែល ឬប្រុកស៊ីម៉ែត) | ជាវិធីសាស្ត្រគីមីទូទៅមួយនៅក្នុងការសិក្សាផ្នែកចំណីអាហារនិងកសិកម្ម ដើម្បីបំបែកនិងវាស់ស្ទង់សមាសធាតុសំខាន់ៗទាំង៦របស់ចំណី ឬសាច់ រួមមាន៖ សំណើម ផេះ (សារធាតុរ៉ែ) ប្រូតេអ៊ីនឆៅ ខ្លាញ់ឆៅ កាកសរសៃ និងកាបូអ៊ីដ្រាតសរុប។ | ដូចជាការយកនំមួយដុំទៅវិភាគមើលថា តើមានម្សៅប៉ុន្មានភាគរយ ស្ករប៉ុន្មាន និងខ្លាញ់ប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Haemolymph (អេម៉ូឡាំ / សារធាតុរាវក្នុងខ្លួនសត្វឥតឆ្អឹងកង) | ជាសារធាតុរាវដែលដើរតួដូចជាឈាម និងទឹកកូនកណ្តុរនៅក្នុងប្រព័ន្ធចរន្តឈាមចំហរបស់សត្វឥតឆ្អឹងកង (ដូចជាខ្យង ក្តាម ឬសត្វល្អិត) ដែលជួយដឹកនាំសារធាតុចិញ្ចឹម និងកាកសំណល់នៅក្នុងខ្លួនរបស់វា។ | វាប្រៀបដូចជាឈាមរបស់មនុស្សយើងដែរ គ្រាន់តែវាជាទឹកថ្លាៗ ឬព៌ណខៀវខ្ចី ដែលហូរពាសពេញខ្លួនខ្យងដោយមិនឆ្លងកាត់សរសៃឈាមបិទជិត។ |
| Feed conversion ratio / FCR (អត្រាបំប្លែងចំណី) | ជាសូចនាករវាស់ស្ទង់ប្រសិទ្ធភាពនៃចំណីសត្វ ដោយគណនាថាតើសត្វត្រូវស៊ីចំណីប៉ុន្មានគីឡូក្រាម ទើបអាចឡើងទម្ងន់បានមួយគីឡូក្រាម។ តួលេខ FCR កាន់តែទាប មានន័យថាចំណីនោះកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព និងចំណេញថវិកា។ | ដូចជាការគណនាថាតើម៉ូតូមួយចាក់សាំង ១លីត្រ អាចជិះបានប៉ុន្មានគីឡូម៉ែត្រអញ្ចឹងដែរ បើស៊ីសាំងតិចជិះបានឆ្ងាយគឺកាន់តែល្អសម្រាប់កសិករ។ |
| Nitrogen sources (ប្រភពអាសូត) | សំដៅលើវត្ថុធាតុដើមនៅក្នុងចំណីសត្វដែលផ្តល់ធាតុគីមីអាសូត (N) ដែលជាសមាសធាតុគោលមិនអាចខ្វះបានសម្រាប់រាងកាយសត្វក្នុងការសំយោគបង្កើតប្រូតេអ៊ីននិងអាស៊ីតអាមីណូ ដើម្បីការលូតលាស់សាច់។ | ដូចជាឥដ្ឋឬស៊ីម៉ង់ត៍ដែលជាងសំណង់ត្រូវការចាំបាច់ដើម្បីសាងសង់ជញ្ជាំងផ្ទះ បើគ្មានស៊ីម៉ង់ត៍(អាសូត) ក៏មិនអាចសាងសង់ផ្ទះ(ប្រូតេអ៊ីន/សាច់)បានដែរ។ |
| Crude protein (ប្រូតេអ៊ីនឆៅ) | ជាការវាស់ស្ទង់បរិមាណប្រូតេអ៊ីនសរុបនៅក្នុងចំណី ឬសាច់សត្វ ដោយផ្អែកលើការវាស់បរិមាណអាសូតសរុប (រួចគុណនឹងមេគុណ ៦.២៥) ដោយមិនទាន់គិតពីថាតើសត្វអាចរំលាយ និងស្រូបយកប្រូតេអ៊ីននោះបានប៉ុន្មានភាគរយពិតប្រាកដនៅឡើយទេ។ | ដូចជាការប៉ាន់ស្មានប្រាក់ខែសរុបមុនពេលកាត់ពន្ធ អញ្ចឹងប្រាក់ខែដែលអ្នកទទួលបានពិតប្រាកដ(ប្រូតេអ៊ីនអាចរំលាយបាន) គឺតិចជាងតួលេខសរុប(ប្រូតេអ៊ីនឆៅ)នេះ។ |
| Atomic absorption spectrophotometry / AAS (ម៉ាស៊ីនវាស់ស្រូបពន្លឺអាតូម) | ជាបច្ចេកវិទ្យាវិភាគក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលប្រើប្រាស់កាំរស្មីពន្លឺដើម្បីរកមើល និងវាស់កំហាប់នៃធាតុរ៉ែជាក់លាក់ណាមួយ (ដូចជា កាល់ស្យូម ដែក ស័ង្កសី) នៅក្នុងវត្ថុរាវ ឬសាច់ ដោយវាស់ថាតើអាតូមនៃរ៉ែនោះស្រូបយកពន្លឺអស់ប៉ុន្មានភាគរយ។ | ប្រៀបដូចជាការបញ្ចាំងពិលកាត់កែវទឹកល្អក់ ដើម្បីមើលថាតើមានកម្ទេចដីច្រើនឬតិច ដោយវាស់មើលថាតើពន្លឺអាចឆ្លងកាត់បានប៉ុន្មានភាគរយ។ |
| Ad libitum (ការផ្តល់ចំណីដោយសេរី) | ជាបច្ចេកទេសផ្តល់ចំណីឬទឹកក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វ ឬការពិសោធន៍ ដោយដាក់ឱ្យសត្វស៊ីនិងផឹកគ្រប់ពេលវេលា និងតាមបរិមាណដែលវាចង់ស៊ី ដោយមិនមានការកំណត់ពេល ឬបរិមាណឡើយ។ | ដូចជាការញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេ (Buffet) ដែលអ្នកអាចដើរទៅយកម្ហូបញ៉ាំពេលណាក៏បាន និងច្រើនប៉ុណ្ណាក៏បានតាមចិត្តចង់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
