បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះពិនិត្យមើលស្ថានភាពនៃការកាន់កាប់ដីធ្លី ការបាត់បង់ដី និងការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្មខ្នាតតូច (Smallholder agriculture) នៅក្នុងតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គនៃប្រទេសវៀតណាម ក្រោមឥទ្ធិពលនៃគោលនយោបាយដីធ្លី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះផ្អែកលើការវិភាគទិន្នន័យបរិមាណដែលទទួលបានពីការអង្កេតផ្ទាល់លើគ្រួសារកសិករនៅមូលដ្ឋាន។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Quantitative Household Survey ការអង្កេតបរិមាណកម្រិតគ្រួសារ |
ផ្តល់ទិន្នន័យបឋមលម្អិតអំពីទំហំដី ប្រភពដី និងស្ថានភាពជាក់ស្តែងរបស់កសិករនៅថ្នាក់មូលដ្ឋានបានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ | ចំណាយពេល និងធនធានច្រើន ហើយទំហំសំណាកតូច (៣៨០ គ្រួសារ) ធ្វើឱ្យពិបាកទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានតំណាងឱ្យតំបន់ដីសណ្ដទាំងមូល។ | រកឃើញអត្រាគ្រួសារកសិករគ្មានដីកសិកម្មចំនួន ២៣,៧% និងទំហំដីកាន់កាប់ជាមធ្យមត្រឹមតែ ០,៦៥ ហិកតាក្នុងមួយគ្រួសារ។ |
| Secondary Data Analysis & Literature Comparison ការវិភាគប្រៀបធៀបទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំ និងឯកសារស្រាវជ្រាវមុនៗ |
ជួយផ្ទៀងផ្ទាត់ទិន្នន័យអង្កេតជាមួយនឹងនិន្នាការរួមនៃតំបន់ និងទិន្នន័យថ្នាក់ជាតិ (ឧទាហរណ៍ ទិន្នន័យរបស់ការិយាល័យស្ថិតិវៀតណាម)។ | ទិន្នន័យបន្ទាប់បន្សំអាចហួសសម័យ ឬមានការកំណត់និយមន័យខុសគ្នាពីការវាស់វែងជាក់ស្តែងនៅក្នុងបរិបទស្រាវជ្រាវថ្មី។ | បញ្ជាក់ថាការប្រមូលផ្តុំដីធ្លីតាមរយៈទីផ្សារទិញលក់នៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ បើធៀបទៅនឹងការរំពឹងទុកនៃគោលនយោបាយទីផ្សារសេរី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សាស្រាវជ្រាវនេះទាមទារពេលវេលា និងកម្លាំងពលកម្មច្រើនសម្រាប់ការចុះប្រមូលទិន្នន័យនៅមូលដ្ឋាន ព្រមទាំងទាមទារចំណេះដឹងផ្នែកស្ថិតិសង្គមវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងឃុំចំនួនពីរ (Tân Long និង Thân Cửu Nghĩa) នៃតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ ប្រទេសវៀតណាម ក្នុងឆ្នាំ២០១៤ ដោយមានទំហំសំណាកត្រឹមតែ ៣៨០ គ្រួសារ។ ទិន្នន័យនេះមានកម្រិតតូច និងអាចមានភាពលម្អៀងទៅនឹងស្ថានភាពភូមិសាស្រ្តជាក់លាក់ ដែលមិនអាចតំណាងឱ្យប្រទេសទាំងមូលបានឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណា វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាមានប្រព័ន្ធកសិកម្មវាលទំនាប និងកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាបំណែកដីកសិកម្មបែកខ្ញែកស្រដៀងគ្នានេះដែរ។
វិធីសាស្ត្រអង្កេត និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវិភាគរចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្ម និងដីធ្លីនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការយល់ដឹងពីបាតុភូតនៃការផ្លាស់ប្តូរកម្មសិទ្ធិដីធ្លី និងកសិកម្មខ្នាតតូច នឹងជួយឱ្យអ្នកធ្វើគោលនយោបាយកម្ពុជាអាចរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រគាំពារសង្គម និងជំរុញផលិតភាពកសិកម្មបានកាន់តែប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Smallholder economy | ប្រព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មដែលពឹងផ្អែកលើគ្រួសារកសិករដែលមានដីស្រែចម្ការតូចៗ បំណែកដីបែកខ្ញែក ផលិតកម្មភាគច្រើនសម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ជីវភាពគ្រួសារ ឬលក់ក្នុងទំហំតូច និងមិនទាន់ក្លាយជាកសិកម្មពាណិជ្ជកម្មខ្នាតធំ។ | ដូចជាការបើកតូបលក់ចាប់ហួយតូចមួយមុខផ្ទះគ្រាន់តែដើម្បីចិញ្ចឹមក្រពះ ជាជាងការបើកផ្សារទំនើបខ្នាតធំដើម្បីរកប្រាក់ចំណេញរាប់ម៉ឺនដុល្លារ។ |
| Landlessness | ស្ថានភាពដែលប្រជាជននៅតំបន់ជនបទមិនមានសិទ្ធិកាន់កាប់ ឬមិនមានដីកសិកម្មផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់ដាំដុះ ដែលជំរុញឱ្យពួកគេត្រូវពឹងផ្អែកលើការស៊ីឈ្នួលកម្លាំងពលកម្ម ឬធ្វើចំណាកស្រុកដើម្បីរកប្រាក់ចំណូលរស់រានមានជីវិត។ | ដូចជាជាងកាត់សក់ដែលគ្មានកន្ត្រៃនិងម៉ាស៊ីនផ្ទាល់ខ្លួន ដោយត្រូវពឹងផ្អែកលើការស៊ីឈ្នួលកាត់សក់ឱ្យហាងរបស់អ្នកដទៃទាំងស្រុង។ |
| Land accumulation | ដំណើរការនៃការប្រមូលផ្តុំដីធ្លីកសិកម្មតូចៗ និងបែកខ្ញែកឱ្យទៅជាដីឡូត៍ធំៗ តាមរយៈការទិញ ការលក់ ឬការជួល ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការធ្វើកសិកម្មខ្នាតធំដែលប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រ និងទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់។ | ដូចជាការទិញតូបលក់ទំនិញតូចៗជាប់ៗគ្នាជាច្រើន រួចវាយជញ្ជាំងចូលគ្នាដើម្បីបង្កើតជាផ្សារម៉ាតធំមួយដែលងាយស្រួលរៀបចំឥវ៉ាន់។ |
| De-collectivization | ដំណើរការនៃគោលនយោបាយក្នុងការរំលាយប្រព័ន្ធកសិកម្មសមូហភាព (សហករណ៍ ឬក្រុមសាមគ្គី) រួចធ្វើការបែងចែក និងប្រគល់សិទ្ធិកាន់កាប់ប្រើប្រាស់ដីធ្លីទៅឱ្យគ្រួសារកសិកររៀងៗខ្លួនវិញ ដើម្បីជំរុញផលិតភាព។ | ដូចជាការរំលាយក្រុមហ៊ុនភាគហ៊ុនរួមមួយ រួចចែកទ្រព្យសម្បត្តិ និងម៉ាស៊ីនទៅឱ្យម្ចាស់ភាគហ៊ុនម្នាក់ៗយកទៅប្រកបរបររកស៊ីរៀងៗខ្លួន។ |
| Extra-village cultivation | បាតុភូត (ហៅថា Phụ canh ជាភាសាវៀតណាម) ដែលកសិករមានកម្មសិទ្ធិ ឬធ្វើការដាំដុះលើដីកសិកម្មដែលស្ថិតនៅក្រៅព្រំប្រទល់ភូមិ ឬឃុំដែលខ្លួនកំពុងរស់នៅ ដែលបង្ហាញពីលក្ខណៈបើកទូលាយ និងភាពមិនតឹងរ៉ឹងនៃព្រំដែនរដ្ឋបាលក្នុងការកាន់កាប់ដីធ្លី។ | ដូចជាមនុស្សម្នាក់ដែលមានផ្ទះរស់នៅរាជធានីភ្នំពេញ ប៉ុន្តែមានដីចម្ការសម្រាប់ដាំស្វាយនៅឯខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ |
| Agrarian transition | ការផ្លាស់ប្តូររចនាសម្ព័ន្ធសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមដ៏ធំធេង ពីសង្គមដែលពឹងផ្អែកលើកសិកម្មបែបប្រពៃណី និងពលកម្មមនុស្ស ទៅជាសង្គមកសិកម្មបែបពាណិជ្ជកម្ម ឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្ម។ | ដូចជាការវិវត្តពីការប្រើរទេះគោដែលអូសដោយសត្វដើម្បីដឹកស្រូវ ទៅជាការប្រើប្រាស់គោយន្ត ឬរថយន្តដឹកទំនិញខ្នាតធំ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
