Original Title: Isolation of high-amylase Rhizopus arrhizus from Vietnamese ‘Banh men’ for efficient hydrolysis of glutinous rice (Oryza sativa var. glutinosa)
Source: doi.org/10.34044/j.anres.2025.59.4.08
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការបំបែកមេផ្សិតផលិតអង់ស៊ីមអាមីឡាសកម្រិតខ្ពស់ប្រភេទ Rhizopus arrhizus ពីមេដំបែវៀតណាម ‘Banh men’ សម្រាប់រំលាយអង្ករដំណើប (Oryza sativa var. glutinosa) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព

ចំណងជើងដើម៖ Isolation of high-amylase Rhizopus arrhizus from Vietnamese ‘Banh men’ for efficient hydrolysis of glutinous rice (Oryza sativa var. glutinosa)

អ្នកនិពន្ធ៖ Phuong-Mai Vo (An Giang University, Vietnam), Duy-Tan Nguyen, Huu-Thanh Nguyen, Phu-Tho Nguyen

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2025 Agriculture and Natural Resources

វិស័យសិក្សា៖ Biotechnology

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះផ្តោតលើការស្វែងរកមេផ្សិតដែលអាចផលិតអង់ស៊ីមអាមីឡាស (Amylase) ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ពីមេដំបែប្រពៃណីវៀតណាម ('Banh men') ដើម្បីកែលម្អដំណើរការបំប្លែងជីវសាស្ត្រនៃម្សៅ និងផលិតអាហារមុខងារសម្បូរម៉ាល់តូដិចស្ទ្រីន (Maltodextrin)។

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការបំបែកនិងស្ទង់រកមេផ្សិតដែលមានសកម្មភាពផលិតអង់ស៊ីមអាមីឡាស កំណត់អត្តសញ្ញាណមេផ្សិតល្អបំផុត និងសាកល្បងសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការរំលាយអង្ករដំណើបដែលចម្អិនរួច។

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method) គុណសម្បត្តិ (Pros) គុណវិបត្តិ (Cons) លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Rhizopus arrhizus BMTS1 Isolate
ការប្រើប្រាស់មេផ្សិត Rhizopus arrhizus BMTS1
មានសកម្មភាពផលិតអង់ស៊ីមអាមីឡាសខ្ពស់បំផុត និងផ្តល់ទិន្នផលទឹកចម្រាញ់ព្រមទាំងជាតិស្ករច្រើនជាងគេ។ ទាមទាររយៈពេលបន្ទុំដល់ទៅ ៧២ម៉ោង ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលកម្រិតអតិបរមា។ ផលិតបានជាតិស្ករ (Reducing sugar) 37.49 mg/mL និងអង់ស៊ីម 2.94 U/mL។
Rhizopus arrhizus BMCP2.3 Isolate
ការប្រើប្រាស់មេផ្សិត Rhizopus arrhizus BMCP2.3
មានសន្ទស្សន៍នៃការបំបែកម្សៅ (Starch Degrading Index) ខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ជិត ១០០%។ ទិន្នផលទឹកចម្រាញ់ និងបរិមាណជាតិស្ករមានកម្រិតទាបជាងប្រភេទ BMTS1 បន្តិចបន្តួច។ ផលិតបានជាតិស្ករ (Reducing sugar) 34.13 mg/mL និងមានសន្ទស្សន៍បំបែកម្សៅ 99.63%។
Low-performing isolates (e.g., Penicillium BMTC1)
មេផ្សិតកម្រិតទាប (ឧទាហរណ៍ Penicillium BMTC1)
មានការលូតលាស់សរសៃផ្សិត (Mycelial growth) លឿនរហ័សនៅលើផ្ទៃមជ្ឈដ្ឋាន។ សកម្មភាពផលិតអង់ស៊ីមទាបខ្លាំង ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការរំលាយម្សៅក្នុងកម្រិតឧស្សាហកម្ម។ សកម្មភាពអង់ស៊ីមមានត្រឹមតែ 0.57 U/mL និងមានសន្ទស្សន៍បំបែកម្សៅ 61.90%។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ផ្នែកមីក្រូជីវសាស្ត្រ និងម៉ូលេគុលជីវសាស្ត្រកម្រិតមធ្យម ព្រមទាំងសារធាតុគីមីមួយចំនួនសម្រាប់ការវាស់វែងបរិមាណអង់ស៊ីម និងជាតិស្ករ។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់សំណាកមេដំបែប្រពៃណីរបស់វៀតណាម ('Banh men') ពីខេត្ត An Giang ដែលមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ ទោះបីជាភូមិសាស្ត្រ និងអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នាក៏ដោយ ប៉ុន្តែសមាសភាពអតិសុខុមប្រាណនៅក្នុងមេដំបែប្រពៃណីខ្មែរ (Medombae) អាចមានលក្ខណៈខុសប្លែកពីនេះ ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាប្រមូលសំណាកក្នុងស្រុកបន្ថែមដើម្បីយកមកប្រៀបធៀប។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់ដើម្បីកែលម្អគុណភាព និងទិន្នផលនៃឧស្សាហកម្មផលិតអាហារនិងភេសជ្ជៈនៅកម្ពុជា។

ការបំបែកនិងប្រើប្រាស់មេផ្សិតដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់នេះ នឹងជួយផ្លាស់ប្តូរការផលិតតាមបែបប្រពៃណីដែលពឹងផ្អែកលើការស្មាន ឱ្យក្លាយទៅជាការផលិតតាមបែបបច្ចេកវិទ្យាជីវសាស្ត្រដែលមានស្ថិរភាព និងផ្តល់តម្លៃបន្ថែមដល់កសិផលខ្មែរ។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

  1. ការប្រមូល និងបំបែកមេផ្សិត (Collection & Isolation): ប្រមូលសំណាកមេដំបែប្រពៃណីពីខេត្តផ្សេងៗក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រួចធ្វើការរំលាយនិងបណ្តុះនៅលើមជ្ឈដ្ឋាន Potato Dextrose Agar (PDA) ដើម្បីញែកយកមេផ្សិតសុទ្ធ (Pure cultures)។
  2. ការស្ទង់រកសកម្មភាពអង់ស៊ីមបឋម (Primary Screening): បណ្តុះមេផ្សិតនៅលើមជ្ឈដ្ឋាន Starch Agar រួចប្រើប្រាស់សូលុយស្យុងអ៊ីយ៉ូត (Iodine solution) ដើម្បីវាស់អង្កត់ផ្ចិតនៃតំបន់រំលាយម្សៅ និងជ្រើសរើសយកមេផ្សិតណាដែលមានតំបន់រំលាយធំជាងគេ។
  3. ការវាស់វែងបរិមាណអង់ស៊ីម (Quantitative Enzyme Assay): ប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន Spectrophotometer និងវិធីសាស្ត្រ Dinitrosalicylic acid (DNS) ដើម្បីវាស់បរិមាណស្ករ (Reducing sugar) ដែលមេផ្សិតនីមួយៗអាចបំប្លែងបានក្នុងអង្គធាតុរាវ។
  4. ការកំណត់អត្តសញ្ញាណ (Molecular Identification): ចម្រាញ់យក DNA ពីមេផ្សិតដែលល្អបំផុត រួចប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីន PCR ជាមួយប្រایមឺរ ITS1 និង ITS4 បន្ទាប់មកបញ្ជូនទៅធ្វើ DNA Sequencing ដើម្បីបញ្ជាក់ពូជមេផ្សិតឱ្យបានច្បាស់លាស់។
  5. ការសាកល្បងអនុវត្តផ្ទាល់ (Practical Application): សាកល្បងចាក់មេផ្សិតទៅក្នុងអង្ករដំណើបដែលចម្អិនរួច (ឧទាហរណ៍ អង្ករដំណើបបាត់ដំបង) និងតាមដានកម្រិតជាតិស្ករ កម្រិត Brix និងបរិមាណទឹកចម្រាញ់ដែលទទួលបានក្នុងចន្លោះពេលពី ២៤ ទៅ ៧២ ម៉ោង ដើម្បីស្វែងរកលក្ខខណ្ឌដ៏ល្អប្រសើរបំផុតសម្រាប់ការអនុវត្តក្នុងឧស្សាហកម្ម។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Amylase (អង់ស៊ីមអាមីឡាស) ជាប្រភេទអង់ស៊ីមដែលផលិតដោយអតិសុខុមប្រាណ ឬរាងកាយសត្វ ដែលមាននាទីបំប្លែងម៉ូលេគុលម្សៅ (Starch) ទៅជាជាតិស្ករសាមញ្ញងាយៗ (Maltose ឬ Glucose) ដើម្បីងាយស្រួលស្រូបយក ឬប្រើប្រាស់ក្នុងការបន្ទុំ។ ដូចជាកន្ត្រៃដែលកាត់ខ្សែសង្វាក់ម្សៅវែងៗ ឱ្យទៅជាកង់ខ្លីៗជាជាតិស្ករដើម្បីងាយស្រួលរំលាយ។
Rhizopus arrhizus (មេផ្សិត Rhizopus arrhizus) ជាប្រភេទមេផ្សិត (Mold) ដែលគេនិយមប្រើក្នុងឧស្សាហកម្មចំណីអាហារ និងការបន្ទុំ ដោយសារវាមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងការបញ្ចេញអង់ស៊ីមសម្រាប់បំបែកម្សៅឱ្យទៅជាស្ករ និងផលិតអាស៊ីតសរីរាង្គផ្សេងៗ។ ដូចជាចុងភៅដ៏ចំណានម្នាក់ដែលពូកែយកអង្ករមកច្នៃធ្វើជាស្ករ ឬស្រាបានយ៉ាងលឿន។
Starch hydrolysis (ការរំលាយម្សៅ) ជាដំណើរការគីមីដែលម៉ូលេគុលប៉ូលីសាការីត (ម្សៅ) ត្រូវបំបែកទៅជាម៉ូលេគុលតូចៗ (អូលីហ្គោសាការីត ឬស្ករ) ដោយមានវត្តមានទឹក និងអង់ស៊ីមជាភ្នាក់ងារជំរុញ។ ដូចជាការយកទឹកនិងកម្តៅទៅរំលាយដុំស្ករគ្រាប់ធំមួយឱ្យក្លាយជាទឹកស៊ីរ៉ូផ្អែម។
Reducing sugar (ស្កររេឌុចទ័រ) ជាប្រភេទស្ករសាមញ្ញ (ដូចជាគ្លុយកូស ឬម៉ាល់តូស) ដែលមានក្រុមមុខងារអាល់ដេអ៊ីត (Aldehyde) ឬកេតូន (Ketone) សេរី ដែលអាចធ្វើប្រតិកម្មរេដុក (Redox) ជាមួយសារធាតុផ្សេងៗ។ វាកើតឡើងក្រោយពេលម្សៅត្រូវបានបំបែក។ ដូចជាកម្ទេចស្ករតូចៗដែលរលាយចូលគ្នាងាយស្រួលធ្វើប្រតិកម្មជាងដុំស្ករធំៗ។
Internal transcribed spacer (ITS) sequencing (ការអានសេកង់ ITS) ជាបច្ចេកទេសម៉ូលេគុលជីវសាស្ត្រដែលគេប្រើដើម្បីកំណត់អត្តសញ្ញាណប្រភេទផ្សិត ដោយការអានកូដសេកង់ DNA នៅតំបន់ ITS ដែលជាតំបន់សម្គាល់ពិសេសរបស់ពូជផ្សិតនីមួយៗ។ ដូចជាការស្កេនបាកូដ (Barcode) លើទំនិញ ដើម្បីដឹងថាវាមកពីរោងចក្រណា និងជាម៉ាកអ្វីឱ្យប្រាកដ។
Dinitrosalicylic acid (DNS) method (វិធីសាស្ត្រ DNS) ជាបច្ចេកទេសក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់វាស់បរិមាណស្កររេឌុចទ័រ នៅក្នុងសូលុយស្យុង ដោយសារធាតុគីមី DNS នឹងប្រែពណ៌ពីលឿងទៅក្រហមត្នោតនៅពេលជួបជាមួយស្ករក្រោមសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។ កម្រិតពណ៌ត្រូវបានវាស់ដោយម៉ាស៊ីនស្រូបពន្លឺ។ ដូចជាការប្រើក្រដាសតេស្តទឹកនោម ដែលដូរពណ៌ទៅតាមកម្រិតជាតិស្ករតិចឬច្រើនអញ្ចឹងដែរ។
Brix value (កម្រិត Brix) ជារង្វាស់ប្រាប់ពីភាគរយនៃសារធាតុរឹងដែលរលាយ (Soluble solids) ជាពិសេសគឺជាតិស្ករ នៅក្នុងអង្គធាតុរាវ ដោយ១អង្សារប្រ៊ីកស្មើនឹងសារធាតុរលាយ១ក្រាមក្នុងសូលុយស្យុង១០០ក្រាម។ ដូចជាការភ្លក់កម្រិតភាពផ្អែមរបស់ទឹកអំពៅ បើលេខ Brix កាន់តែខ្ពស់ មានន័យថាទឹកនោះកាន់តែផ្អែមខ្លាំង។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖