បញ្ហា (The Problem)៖ ប្រទេសតួកគីកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាចំណាយថ្លៃដើមខ្ពស់លើថាមពលនិងអគ្គិសនីក្នុងវិស័យកសិកម្ម ស្របពេលដែលការទុកចោលកាកសំណល់ដំណាំ និងលាមកសត្វដោយមិនបានទាញយកប្រយោជន៍ កំពុងបង្កឱ្យមានបញ្ហាបំពុលបរិស្ថានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានវាយតម្លៃសក្តានុពលនៃការផលិតឧស្ម័នជីវៈដោយផ្អែកលើសេណារីយ៉ូចំនួនពីរ តាមរយៈការប្រើប្រាស់ម៉ូដែលរំលាយកាកសំណល់ក្នុងលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពមធ្យម (Mesophilic conditions)។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Anaerobic Digestion of Tomato Waste ការរំលាយកាកសំណល់ប៉េងប៉ោះដោយគ្មានអុកស៊ីហ្សែន |
មានស្ថិរភាពក្នុងការផលិតឧស្ម័នជីវៈ និងអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីកាកសំណល់រោងចក្រកែច្នៃម្ហូបអាហារយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទិន្នផលឧស្ម័នជីវៈក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៃរូបធាតុស្ងួត (Dry matter) មានកម្រិតទាបជាងកាកសំណល់សណ្តែកបន្តិច ហើយត្រូវការពេលយូរជាង (១៨ថ្ងៃ) ដើម្បីសម្រេចបានទិន្នផល ៨៥%។ | ផលិតបានឧស្ម័នជីវៈ ៤១៧ លីត្រ (Nl) ក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៃរូបធាតុស្ងួត ហើយកាកសំណល់ ១ម៉ឺនតោនលាយជាមួយលាមកសត្វអាចផលិតអគ្គិសនីបានប្រមាណ ១,៦៤ លានគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង (kWh)។ |
| Anaerobic Digestion of Pea Waste ការរំលាយកាកសំណល់សណ្តែកដោយគ្មានអុកស៊ីហ្សែន |
ផ្តល់ទិន្នផលឧស្ម័នជីវៈខ្ពស់ជាង និងមានល្បឿនផលិតលឿន ដោយអាចសម្រេចបានទិន្នផល ៨៥% ត្រឹមរយៈពេល ១០ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ | លទ្ធភាពទទួលបានកាកសំណល់ប្រភេទនេះអាចពឹងផ្អែកទៅលើរដូវកាលនៃការប្រមូលផល និងកែច្នៃសណ្តែករបស់រោងចក្រ។ | ផលិតបានឧស្ម័នជីវៈ ៤៤០ លីត្រ (Nl) ក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៃរូបធាតុស្ងួត ហើយកាកសំណល់ ១ម៉ឺនតោនលាយជាមួយលាមកសត្វអាចផលិតអគ្គិសនីបាន ១,៤៣ លានគីឡូវ៉ាត់ម៉ោង (kWh)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ស្តង់ដារសម្រាប់ការវាស់វែងបរិមាណឧស្ម័នជីវៈ និងរោងចក្រខ្នាតសាកល្បងសម្រាប់ការផលិត និងគណនាទិន្នផលជាក់ស្តែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងតំបន់ Bursa ប្រទេសតួកគី ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យកាកសំណល់រោងចក្រកែច្នៃប៉េងប៉ោះ សណ្តែក និងកសិដ្ឋានគោទឹកដោះគោក្នុងតំបន់នោះ។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីសក្តានុពលកសិ-ឧស្សាហកម្មជាក់លាក់របស់បរិបទអឺរ៉ុប និងអាស៊ីខាងលិច។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាប្រភេទដំណាំឧស្សាហកម្មអាចខុសគ្នា (ដូចជាដំឡូងមី ស្វាយ ឬស្រូវ) ប៉ុន្តែគោលគំនិតនៃការរួមបញ្ចូលកាកសំណល់កសិកម្មជាមួយលាមកសត្វ (Co-digestion) ដើម្បីផលិតថាមពល គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អដើម្បីកាត់បន្ថយការចំណាយថាមពល។
វិធីសាស្ត្រនៃការផលិតឧស្ម័នជីវៈពីការលាយបញ្ចូលគ្នានូវកាកសំណល់កសិ-ឧស្សាហកម្ម និងលាមកសត្វ គឺមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះអាចជួយរោងចក្រ និងកសិដ្ឋាននៅកម្ពុជាឱ្យមានឯករាជ្យភាពផ្នែកថាមពល កាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងប្រែក្លាយបញ្ហាសំណល់រឹងទៅជាប្រភពចំណូល។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Anaerobic digestion (ការរំលាយដោយគ្មានអុកស៊ីហ្សែន) | គឺជាដំណើរការជីវសាស្ត្រមួយដែលពពួកមីក្រូសរីរាង្គ (បាក់តេរី) ធ្វើការបំបែកសារធាតុសរីរាង្គ (ដូចជាកាកសំណល់រុក្ខជាតិ និងលាមកសត្វ) នៅក្នុងបរិយាកាសបិទជិតដែលគ្មានអុកស៊ីហ្សែន ដើម្បីបង្កើតជាឧស្ម័នជីវៈ (មេតាន និងកាបូនឌីអុកស៊ីត) សម្រាប់ប្រើប្រាស់ជាថាមពល។ | វាមានលក្ខណៈស្រដៀងទៅនឹងការផ្អាប់ត្រីធ្វើប្រហុកនៅក្នុងពាងបិទជិតមិនឱ្យខ្យល់ចូល ដែលធ្វើឱ្យសាច់ត្រីរលាយ និងបញ្ចេញឧស្ម័ន។ |
| Mesophilic temperatures (សីតុណ្ហភាពមធ្យម) | សំដៅទៅលើកម្រិតសីតុណ្ហភាពល្មម (ប្រហែល ៣៥ ទៅ ៣៧ អង្សាសេ) ដែលត្រូវបានរក្សាទុកក្នុងម៉ាស៊ីនផលិតឧស្ម័នជីវៈ ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ការលូតលាស់របស់បាក់តេរីប្រភេទមេសូហ្វីលីក (Mesophilic bacteria) ឱ្យធ្វើការរំលាយកាកសំណល់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងងាយស្រួលគ្រប់គ្រងជាងប្រព័ន្ធដែលប្រើសីតុណ្ហភាពខ្ពស់។ | វាប្រៀបបាននឹងសីតុណ្ហភាពរាងកាយធម្មតារបស់មនុស្សយើង ដែលជាកម្រិតសីតុណ្ហភាពធ្វើឱ្យមេរោគឬបាក់តេរីល្អៗអាចរស់នៅ និងធ្វើការបានយ៉ាងសកម្មបំផុត។ |
| Thermophilic process (ដំណើរការក្នុងសីតុណ្ហភាពខ្ពស់) | គឺជាដំណើរការផលិតឧស្ម័នជីវៈនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាពក្ដៅខ្លាំង (ចន្លោះពី ៥៥ ទៅ ៦០ អង្សាសេ) ដែលជួយពន្លឿនការរំលាយកាកសំណល់ និងអាចសម្លាប់មេរោគបានល្អ ប៉ុន្តែវាមានភាពរសើបនិងងាយរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងពីការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាពខាងក្រៅ។ | វាស្រដៀងនឹងការដាំទឹកឱ្យពុះដើម្បីសម្លាប់មេរោគ និងរំលាយស្ករបានលឿនជាងការប្រើទឹកត្រជាក់ធម្មតា។ |
| Organic dry matter / oDM (រូបធាតុស្ងួតសរីរាង្គ) | គឺជាផ្នែកនៃកាកសំណល់ដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីត្រូវបានដកជាតិទឹក និងផេះចេញអស់ ដែលជាសមាសធាតុអាចឆេះ ឬអាចរំលាយបានដោយបាក់តេរីដើម្បីផលិតជាឧស្ម័នជីវៈ។ វាជារង្វាស់គោលដ៏សំខាន់ដើម្បីកំណត់ថាតើកាកសំណល់នោះមានសក្តានុពលផលិតឧស្ម័នបានកម្រិតណា។ | វាប្រៀបដូចជាការយកអុសសើមទៅហាលថ្ងៃឱ្យស្ងួតល្អ ទើបអាចយកមកដុតឆេះបានរហ័សនិងបញ្ចេញកម្ដៅបានច្រើន។ |
| Chemical Oxygen Demand / COD (តម្រូវការអុកស៊ីហ្សែនគីមី) | គឺជារង្វាស់បរិមាណអុកស៊ីហ្សែនដែលត្រូវការ ដើម្បីបំបែកសារធាតុសរីរាង្គដែលមាននៅក្នុងទឹកកាកសំណល់តាមរយៈប្រតិកម្មគីមី ដែលតំណាងឱ្យកម្រិតនៃភាពកខ្វក់ ឬបរិមាណសារធាតុសរីរាង្គសរុបដែលអាចបំប្លែងទៅជាឧស្ម័នជីវៈនៅក្នុងម៉ាស៊ីនប្រតិកម្ម។ | វាដូចជាការវាស់មើលថាតើអ្នកត្រូវប្រើសាប៊ូប៉ុន្មានដើម្បីបោកខោអាវដែលមានប្រឡាក់ដី (បើប្រឡាក់កាន់តែខ្លាំង នោះត្រូវការសាប៊ូកាន់តែច្រើន)។ |
| Co-substrate (វត្ថុធាតុផ្សំរួម) | គឺជាការប្រើប្រាស់កាកសំណល់សរីរាង្គប្រភេទផ្សេងៗគ្នាបន្ថែម (ដូចជាការយកកាកសំណល់ប៉េងប៉ោះទៅលាយជាមួយលាមកសត្វ) ដើម្បីបញ្ចូលទៅក្នុងម៉ាស៊ីនផលិតឧស្ម័នជីវៈ ដែលវិធីនេះជួយធ្វើឱ្យដំណើរការកាច់មេមានលំនឹងល្អ និងអាចបង្កើនទិន្នផលឧស្ម័នខ្ពស់ជាងការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមតែមួយមុខ។ | វាប្រៀបបាននឹងការស្លម្ជូរគ្រឿងដែលទាមទារឱ្យមានការលាយបញ្ចូលគ្នានូវ សាច់ បន្លែ និងគ្រឿងទេស ទើបមានរសជាតិឆ្ងាញ់និងសំបូរជីវជាតិ ជាងការស្ងោរតែសាច់មួយមុខ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
