បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះធ្វើឡើងដើម្បីស៊ើបអង្កេត និងចងក្រងទិន្នន័យលម្អិតអំពីប្រភេទត្រីលម្អ (Aquarium fishes) ទាំងទឹកសាបនិងទឹកប្រៃ ដែលមានវត្តមាន និងកំពុងចរាចរទិញលក់នៅក្នុងប្រទេសថៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការអង្កេតនៅតាមប្រភពទីផ្សារផ្សេងៗ និងការប្រមូលសំណាកដោយផ្ទាល់ ចាប់តាំងពីចុងឆ្នាំ ១៩៧១ មក។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Market and Farm Survey ការអង្កេតទីផ្សារ និងកសិដ្ឋានចិញ្ចឹមត្រី |
ងាយស្រួលក្នុងការប្រមូលទិន្នន័យពីប្រភេទត្រីដែលកំពុងចរាចរទិញលក់ និងអាចវាយតម្លៃកម្រិតប្រជាប្រិយភាពព្រមទាំងតម្លៃទីផ្សារបានលឿន។ | មិនអាចផ្ទៀងផ្ទាត់ប្រភពដើមពិតប្រាកដ ឬយល់ដឹងពីលក្ខណៈជីវសាស្ត្រនិងអេកូឡូស៊ីនៅក្នុងជម្រកធម្មជាតិរបស់ត្រីបានឡើយ។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណត្រីទឹកសាបនាំចូលចំនួន ៧៨ ប្រភេទ និងត្រីសមុទ្រនាំចូល ១២ ប្រភេទ។ |
| Natural Habitat Collection ការប្រមូលសំណាកពីប្រភពធម្មជាតិ |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យវិទ្យាសាស្ត្រច្បាស់លាស់អំពីជម្រក ការចែកចាយ និងស្ថានភាពនៃប្រភេទត្រីនៅក្នុងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីពិតប្រាកដ។ | ទាមទារការចំណាយពេលវេលា ថវិកា និងកម្លាំងពលកម្មច្រើន ព្រមទាំងជួបការលំបាកក្នុងការចាប់ត្រីប្រភេទខ្លះដែលរស់នៅតំបន់ទឹកជ្រៅឬតំបន់ផ្កាថ្ម។ | បានកំណត់អត្តសញ្ញាណត្រីទឹកសាបក្នុងស្រុកចំនួន ១០៤ ប្រភេទ និងត្រីសមុទ្រក្នុងស្រុកចំនួន ១៣០ ប្រភេទ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ថ្វីត្បិតតែឯកសារមិនបានបញ្ជាក់តួលេខថវិកាលម្អិត ប៉ុន្តែការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការវិនិយោគលើឧបករណ៍ចុះប្រមូលសំណាក និងបរិក្ខារថែរក្សាត្រីរស់សម្រាប់ការសិក្សា។
ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តាច់មុខនៅក្នុងប្រទេសថៃ និងប្រើប្រាស់ទិន្នន័យដែលប្រមូលបានចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧១ ដល់ ១៩៧៤។ ប្រភេទទិន្នន័យនេះមានភាពហួសសម័យ និងមិនឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពជីវចម្រុះ ឬការចរាចរទីផ្សារត្រីលម្អនាពេលបច្ចុប្បន្នឡើយ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ថ្វីត្បិតតែមានប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីស្រដៀងគ្នាក៏ពិតមែន ប៉ុន្តែការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ការអភិវឌ្ឍ និងប្រភេទត្រីឈ្លានពាន (Invasive species) អាចធ្វើឱ្យវត្តមានត្រីមានការផ្លាស់ប្តូរ ដែលទាមទារឱ្យមានការសិក្សាបច្ចុប្បន្នភាពផ្ទាល់នៅក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនៃការចងក្រងបញ្ជីសារពើភណ្ឌ និងការវាយតម្លៃសក្តានុពលត្រីលម្អនេះ គឺមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការចងក្រងឯកសារបែបនេះគឺជាជំហានដំបូងដ៏សំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ក្នុងការរៀបចំស្តង់ដារទីផ្សារត្រីលម្អ និងជំរុញការអភិរក្សជីវចម្រុះក្នុងស្រុកប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Labyrinth organ (សរីរាង្គដកដង្ហើម Labyrinth) | ជាសរីរាង្គជំនួយពិសេសមួយនៅក្នុងក្បាលត្រី (ដូចជាប្រភេទត្រីក្រឹម និងត្រីកន្ត្រប់) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកវាស្រូបយកអុកស៊ីសែនដោយផ្ទាល់ពីខ្យល់អាកាសនៅពេលរស់នៅក្នុងទឹកដែលមានអុកស៊ីសែនទាប ឬកខ្វក់ខ្លាំង។ | ដូចជាការបំពាក់បំពង់អុកស៊ីសែនបំរុងផ្ទាល់ខ្លួនដល់ត្រី ដើម្បីអាចរស់នៅកន្លែងទឹកកខ្វក់ ឬទឹកហួតហែង។ |
| Gonopodium (សរីរាង្គបន្តពូជ Gonopodium) | ជាការវិវត្តប្រែប្រួលនៃព្រុយគូទរបស់ត្រីឈ្មោល (ដូចជាត្រីប្រចៀវ ឬអំបូរត្រី Poeciliidae) ទៅជាសរីរាង្គសម្រាប់បញ្ជូនទឹកកាមទៅក្នុងខ្លួនត្រីញី ដើម្បីធ្វើការបង្កកំណើតខាងក្នុងរាងកាយ។ | ដូចជាបំពង់ចាក់ថ្នាំដែលត្រីឈ្មោលប្រើដើម្បីបញ្ជូនមេជីវិតចូលទៅក្នុងពោះត្រីញីដោយផ្ទាល់ ជំនួសឱ្យការព្រួសទឹកកាមទៅក្នុងទឹក។ |
| Diverticula (ថង់ខ្យល់ដកដង្ហើម Diverticula) | ជាថង់ខ្យល់តូចៗដែលមានទីតាំងនៅក្បែរស្រកី ឬក្នុងប្រហោងក្បាលត្រី (ដូចជាត្រីរ៉ស់ និងត្រីផ្ទក់ អំបូរ Ophicephalidae) ដើរតួជាសរីរាង្គជំនួយសម្រាប់ស្តុកទុកខ្យល់ និងជួយដល់ការដកដង្ហើមនៅពេលវាឡើងមកលើផ្ទៃទឹក។ | ដូចជាធុងស្តុកខ្យល់បន្តិចបន្តួចដែលជួយឱ្យត្រីអាចរស់នៅលើគោក ឬកន្លែងគ្មានទឹកបានយូរជាងត្រីធម្មតា។ |
| Thoracic adhesive apparatus (សរីរាង្គតោងភ្ជាប់ដើមទ្រូង) | ជារចនាសម្ព័ន្ធពិសេសនៅផ្នែកខាងក្រោមពោះ ឬដើមទ្រូងរបស់ត្រី ដែលអាចបង្កើតជាកម្លាំងបឺត ដើម្បីជួយវាឱ្យតោងជាប់នឹងវត្ថុរឹង ឬថ្មយ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងប្រភពទឹកហូរខ្លាំង។ | ដូចជាជើងជ័ររបស់សត្វទន្សង ឬប្រដាប់បឺតកញ្ចក់ ដែលជួយមិនឱ្យត្រីត្រូវខ្សែទឹកហូរគួចយកទៅ។ |
| Undulating movement (ចលនារលក) | ជាទម្រង់នៃការហែលទឹករបស់ត្រី (ដូចជាត្រីអណ្តាតឆ្កែ ឬអំបូរ Cynoglossidae) ដោយប្រើការកន្ត្រាក់សាច់ដុំដងខ្លួន និងព្រុយ ដើម្បីបង្កើតជាចលនាបត់បែនជារលកបន្តបន្ទាប់ពីក្បាលដល់កន្ទុយ។ | ដូចជាការលូនរបស់ពស់ ឬការធ្វើចលនាខ្សែពួរដែលរលកបន្តបន្ទាប់គ្នាដើម្បីរុញរាងកាយទៅមុខ។ |
| Tidepool (អាងទឹកជោរនាច) | ជាប្រហោង ឬតំបន់ជម្រាលថ្មតាមមាត់សមុទ្រដែលរក្សាទឹកទុកនៅពេលទឹកសមុទ្រស្រកចុះ ដែលក្លាយជាជម្រកបណ្តោះអាសន្ន ឬអចិន្ត្រៃយ៍សម្រាប់សត្វសមុទ្រតូចៗ និងត្រីមួយចំនួន។ | ដូចជាអាងទឹកធម្មជាតិខ្នាតតូចដែលបន្សល់ទុកនៅលើឆ្នេរថ្ម បន្ទាប់ពីរលកសមុទ្រដកថយទៅវិញ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
