បញ្ហា (The Problem)៖ តើលក្ខណៈនៃភាពជាអ្នកដឹកនាំអ្វីខ្លះដែលស័ក្តិសមសម្រាប់ព្រឹទ្ធបុរសក្នុងគ្រឹះស្ថានឧត្តមសិក្សារបស់រដ្ឋ ហើយតើគំរូនៃការអភិវឌ្ឍអ្វីដែលជួយពង្រឹងលក្ខណៈទាំងនេះប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវបែបពណ៌នា (Descriptive Research) នេះត្រូវបានអនុវត្តជា ៦ ជំហាន ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីព្រឹទ្ធបុរស និងអ្នកជំនាញ តាមរយៈការសម្ភាសន៍ និងកម្រងសំណួរ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Integrated Practicum / Action Learning Model គំរូអភិវឌ្ឍន៍តាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែងរួមបញ្ចូលគ្នា (Action Learning) |
ផ្តោតលើការអនុវត្តជាក់ស្តែងដែលជួយឱ្យព្រឹទ្ធបុរសរៀនសូត្រពីបញ្ហាពិតប្រាកដ និងមានភាពបត់បែនខ្ពស់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញ។ | ទាមទារការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ ពេលវេលាគ្រប់គ្រាន់ពីអ្នកចូលរួម និងការតាមដានវាយតម្លៃយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។ | ទទួលបានការវាយតម្លៃពីអ្នកជំនាញក្នុងកម្រិតភាពសមស្របខ្ពស់បំផុត (X̄ = 4.58) សម្រាប់ការយកទៅអនុវត្ត។ |
| Traditional Training and Seminar ការបណ្តុះបណ្តាល និងសិក្ខាសាលាជាប្រពៃណី |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំសម្រាប់អ្នកចូលរួមច្រើន ចំណាយពេលខ្លី និងចំណាយថវិកាតិច។ | មិនសូវមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការផ្លាស់ប្តូរអាកប្បកិរិយា ឬអភិវឌ្ឍជំនាញជាក់ស្តែងបានស៊ីជម្រៅអោយស្របតាមបរិបទស្ថាប័នឡើយ។ | ជួយបង្កើនចំណេះដឹងផ្នែកទ្រឹស្តី (Cognitive Domain) តែមិនសូវមានឥទ្ធិពលលើការអនុវត្តផ្ទាល់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តគំរូអភិវឌ្ឍន៍នេះទាមទារការបែងចែកពេលវេលា និងធនធានមនុស្សជាចម្បង ជាជាងការចំណាយលើបច្ចេកវិទ្យា។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងបរិបទនៃសាកលវិទ្យាល័យរដ្ឋក្នុងប្រទេសថៃកាលពីឆ្នាំ២០០៤ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យពីព្រឹទ្ធបុរសចំនួន ១០ រូប និងអ្នកជំនាញ ៣៣ រូប។ ទោះបីជាប្រព័ន្ធអប់រំថៃនិងកម្ពុជាមានភាពស្រដៀងគ្នាមួយចំនួនក៏ដោយ ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់គ្រប់គ្រងស្វ័យភាព (Autonomous University) និងវប្បធម៌ស្ថាប័នអាចមានភាពខុសគ្នា ដែលតម្រូវឱ្យមានការកែតម្រូវមុននឹងយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា។
គំរូនៃការអភិវឌ្ឍភាពជាអ្នកដឹកនាំនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកកែច្នៃអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ប្រព័ន្ធឧត្តមសិក្សានៅប្រទេសកម្ពុជា។
ជារួម គំរូនេះផ្តល់នូវក្របខ័ណ្ឌដ៏រឹងមាំមួយដែលអាចជួយពង្រឹងគុណភាពអ្នកដឹកនាំអប់រំនៅកម្ពុជា ឆ្លើយតបទៅនឹងកំណែទម្រង់ឧត្តមសិក្សាបច្ចុប្បន្នដែលទាមទារភាពជាអ្នកដឹកនាំបែបនវានុវត្តន៍។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Action Learning | គឺជាវិធីសាស្ត្រនៃការរៀនសូត្រតាមរយៈការអនុវត្តផ្ទាល់លើបញ្ហាជាក់ស្តែងនៅក្នុងកន្លែងធ្វើការ ដោយមានការឆ្លុះបញ្ចាំង និងការដោះស្រាយបញ្ហារួមគ្នាជាក្រុម ជាជាងការអង្គុយស្តាប់តែទ្រឹស្តីក្នុងថ្នាក់រៀន។ | ដូចជាការរៀនហែលទឹកដោយចុះទៅក្នុងអាងទឹកផ្ទាល់ ជាជាងការគ្រាន់តែអានសៀវភៅពីរបៀបហែលទឹក។ |
| Competency | គឺជាបណ្តុំនៃចំណេះដឹង (Knowledge) ជំនាញ (Skills) និងឥរិយាបថ (Attributes/Attitudes) ដែលបុគ្គលម្នាក់ត្រូវមានជាប់ខ្លួន ដើម្បីអាចបំពេញការងារ ឬតួនាទីណាមួយបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងជោគជ័យ។ | ដូចជាប្រអប់ឧបករណ៍របស់ជាងឈើ ដែលមានទាំងញញួរ (ជំនាញ) របៀបវាស់វែង (ចំណេះដឹង) និងភាពអត់ធ្មត់ក្នុងការធ្វើការ (ឥរិយាបថ) ទើបអាចសង់ផ្ទះមួយបានល្អ។ |
| CIPP Model | គឺជាទម្រង់នៃការវាយតម្លៃកម្មវិធី ឬគម្រោងមួយដែលផ្តោតលើចំណុចសំខាន់៤ គឺ បរិបទ (Context) ធាតុចូល (Input) ដំណើរការ (Process) និងលទ្ធផល (Product) ដើម្បីធានាថាការអភិវឌ្ឍ ឬការបណ្តុះបណ្តាលនោះទទួលបានជោគជ័យគ្រប់ជ្រុងជ្រោយតាំងពីដើមដល់ចប់។ | ដូចជាការពិនិត្យមើលរូបមន្តធ្វើនំ (បរិបទ) គ្រឿងផ្សំ (ធាតុចូល) របៀបដុតនំ (ដំណើរការ) និងរសជាតិនំដែលឆ្អិនហើយ (លទ្ធផល) ថាតើឆ្ងាញ់ឬអត់។ |
| Individual Development Plan (IDP) | គឺជាផែនការជាលាយលក្ខណ៍អក្សរដែលគូសវាសពីគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍អាជីព និងសកម្មភាពជាក់លាក់ដែលបុគ្គលិក ឬអ្នកដឹកនាំម្នាក់ៗត្រូវធ្វើ ដើម្បីពង្រឹងសមត្ថភាព និងបំពេញចំណុចខ្វះខាតរបស់ខ្លួនឱ្យស្របតាមតម្រូវការការងារនាពេលអនាគត។ | ដូចជាផែនទីបង្ហាញផ្លូវផ្ទាល់ខ្លួនសម្រាប់អ្នកធ្វើដំណើរម្នាក់ៗ ដែលប្រាប់ពីកន្លែងដែលត្រូវទៅ និងយានជំនិះដែលត្រូវជិះដើម្បីទៅដល់គោលដៅ។ |
| Formative Evaluation | គឺជាការវាយតម្លៃដែលធ្វើឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងអំឡុងពេលកំពុងអនុវត្តកម្មវិធី ឬការបណ្តុះបណ្តាល ដើម្បីស្វែងរកចំណុចខ្វះខាត និងធ្វើការកែតម្រូវទាន់ពេលវេលា មុនពេលកម្មវិធីនោះបញ្ចប់។ | ដូចជាចុងភៅភ្លក់រសជាតិសម្លពេលកំពុងចម្អិននៅលើចង្ក្រាន ដើម្បីអាចថែមគ្រឿងទាន់ មុននឹងដួសដាក់ចានជូនភ្ញៀវ។ |
| Summative Evaluation | គឺជាការវាយតម្លៃសរុបនៅពេលដែលកម្មវិធី ឬការបណ្តុះបណ្តាលមួយបានបញ្ចប់ទាំងស្រុង ដើម្បីសន្និដ្ឋានថាតើកម្មវិធីនោះទទួលបានជោគជ័យតាមគោលដៅដែលបានកំណត់ទុកឬទេ និងមានប្រសិទ្ធភាពកម្រិតណា។ | ដូចជាការផ្តល់ពិន្ទុវិញ្ញាបនបត្រជូនសិស្សនៅចុងឆ្នាំសិក្សា ដើម្បីបញ្ជាក់ថាគាត់ប្រឡងជាប់ឬធ្លាក់។ |
| Needs Assessment | គឺជាដំណើរការប្រមូល និងវិភាគទិន្នន័យដើម្បីកំណត់គម្លាតរវាង "ស្ថានភាពសមត្ថភាពបច្ចុប្បន្ន" និង "ស្ថានភាពសមត្ថភាពដែលចង់បាន" ដើម្បីរៀបចំកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលឱ្យចំគោលដៅពិតប្រាកដដែលអ្នកចូលរួមត្រូវការ។ | ដូចជាគ្រូពេទ្យពិនិត្យរោគសញ្ញា និងធ្វើតេស្តឈាមអ្នកជំងឺសិន មុននឹងសម្រេចចិត្តផ្សំថ្នាំឱ្យលេប។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
