បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងដោះស្រាយបញ្ហាស្មៅចង្រៃនៅក្នុងស្រែពង្រោះ ដោយស្វែងរកជម្រើសជីវសាស្រ្តជំនួសការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីសម្លាប់ស្មៅ ដើម្បីលើកកម្ពស់កសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាត្រូវបានធ្វើឡើងដោយការសាកល្បងប្រើប្រាស់ចកអាសូឡាស្រស់ក្នុងអត្រាផ្សេងៗគ្នា ធៀបជាមួយនឹងការប្រើថ្នាំសម្លាប់ស្មៅ ការដកស្មៅដោយដៃ និងការមិនគ្រប់គ្រងសោះ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Azolla application (640 kg/rai ) ការប្រើប្រាស់ចកអាសូឡា (អត្រា ៦៤០ គ.ក្រ/រ៉ៃ) |
ជួយកាត់បន្ថយស្មៅចង្រៃបានច្រើន និងបង្កើនទិន្នផលស្រូវដោយមិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។ វាក៏ជួយបន្ថែមអាសូត (Nitrogen) ដល់ដីផងដែរ។ | ត្រូវការការគ្រប់គ្រងទឹកបានល្អ និងប្រើប្រាស់បរិមាណចកច្រើនដែលទាមទារកម្លាំងពលកម្មក្នុងការដឹកជញ្ជូននិងសាបព្រោះ។ ប្រសិទ្ធភាពកម្ចាត់ស្មៅនៅមានកម្រិតទាបជាងថ្នាំគីមីបន្តិច (៨០%)។ | កាត់បន្ថយទម្ងន់ស្ងួតរបស់ស្មៅបាន ៨០% និងបង្កើនទិន្នផលស្រូវ ១៩% (៧៨៩ គ.ក្រ/រ៉ៃ) បើធៀបនឹងការមិនគ្រប់គ្រងសោះ។ |
| Herbicide application (pretilachlor 160 gai/rai) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី (pretilachlor) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់បំផុតក្នុងការកម្ចាត់ស្មៅ និងផ្តល់ទិន្នផលស្រូវខ្ពស់ជាងគេ។ ងាយស្រួលអនុវត្តនិងចំណេញកម្លាំងពលកម្ម។ | អាចបណ្តាលឱ្យមានសំណល់គីមីក្នុងបរិស្ថាន និងប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ ព្រមទាំងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីក្នុងទឹក។ | កម្ចាត់ស្មៅបាន ១០០% និងបង្កើនទិន្នផលស្រូវខ្ពស់បំផុតរហូតដល់ ២៥% (៨២៨ គ.ក្រ/រ៉ៃ)។ |
| Hand weeding (at 30 DAS) ការដកស្មៅដោយដៃ (នៅថ្ងៃទី ៣០ ក្រោយព្រោះ) |
មិនប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការយកស្មៅចេញពីស្រែទាំងស្រុង ធានាសុវត្ថិភាពបរិស្ថាន។ | ចំណាយកម្លាំងពលកម្មច្រើនខ្លាំង និងត្រូវការពេលវេលាយូរ ដែលមិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការធ្វើកសិកម្មខ្នាតធំ ឬក្នុងបរិបទខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្ម។ | កម្ចាត់ស្មៅបាន ១០០% និងបង្កើនទិន្នផល ២៣% (៨១៤ គ.ក្រ/រ៉ៃ)។ |
| Untreated (Control) មិនមានការគ្រប់គ្រងស្មៅ (វត្ថុបញ្ជា) |
មិនចំណាយថវិកា ឬកម្លាំងពលកម្មក្នុងការគ្រប់គ្រងស្មៅទាល់តែសោះ។ | ស្មៅដុះច្រើនប្រជែងយកជីជាតិ ពន្លឺ និងទំហំពីដើមស្រូវ ធ្វើឱ្យការលូតលាស់និងទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ | ទិន្នផលស្រូវទទួលបានទាបបំផុត ត្រឹមតែ ៦៦២ គ.ក្រ/រ៉ៃ ប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះទាមទារនូវធនធានជាក់លាក់មួយចំនួន ជាពិសេសពូជចកអាសូឡាស្រស់ ជីបំប៉ន និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងស្រែដែលត្រឹមត្រូវ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវស្រូវខេត្ត Pathum Thani ប្រទេសថៃ ក្នុងរដូវប្រាំង (ខែមីនាដល់ខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៩៧)។ លទ្ធផលអាចមានភាពខុសគ្នាប្រសិនបើអនុវត្តនៅតំបន់ដែលមានប្រភេទដី អាកាសធាតុ ឬពូជស្រូវផ្សេងពីនេះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វាជារឿងសំខាន់ដែលត្រូវធ្វើតេស្តសាកល្បងក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីក្នុងស្រុក មុននឹងណែនាំឱ្យកសិករអនុវត្តទូលំទូលាយ។
វិធីសាស្រ្តប្រើប្រាស់ចកអាសូឡានេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការជំរុញវិស័យកសិកម្មសរីរាង្គ និងកាត់បន្ថយការនាំចូលគីមីកសិកម្ម។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់ចកអាសូឡាគឺជាជម្រើសបៃតងដ៏ល្អមួយសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាពនៅកម្ពុជា ទោះបីជាវាទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់លើការគ្រប់គ្រងទឹក និងការបណ្តុះពូជចកជាមុនក៏ដោយ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Azolla pinnata B.Br. (ចកអាសូឡា) | វាគឺជាប្រភេទពូជចកទឹកម្យ៉ាងដែលមានសមត្ថភាពដុះលូតលាស់យ៉ាងលឿននៅលើផ្ទៃទឹក និងអាចចាប់យកសារធាតុអាសូតពីបរិយាកាសមកបំប្លែងជាជីធម្មជាតិ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីគ្របដណ្តប់លើផ្ទៃទឹកក្នុងស្រែទប់ស្កាត់មិនឱ្យស្មៅចង្រៃដុះបាន និងជួយបញ្ចេញជីជាតិអាសូតដល់ដើមស្រូវ។ | ដូចជាការក្រាលកម្រាលព្រំដ៏ក្រាស់និងមានជីវជាតិនៅលើដី ដើម្បីកុំឱ្យស្មៅអាក្រក់ទទួលបានពន្លឺព្រះអាទិត្យសម្រាប់ដុះលូតលាស់បាន។ |
| Pre-Germinated Direct-Seeded Rice (ស្រែពង្រោះ) | ជាបច្ចេកទេសដាំដុះស្រូវដោយយកគ្រាប់ពូជដែលបានត្រាំនិងបណ្តុះឱ្យដុះពន្លកបន្តិចរួចហើយ ទៅសាបព្រោះដោយផ្ទាល់នៅលើដីស្រែដែលរៀបចំរួច (មានទឹករាក់ៗ ឬដីភក់) ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ការសាបជាសំណាបហើយដកយកទៅស្ទូងនោះទេ។ | ប្រៀបដូចជាការព្រោះគ្រាប់ស្ពៃផ្ទាល់ទៅលើដីចម្ការ ជំនួសឱ្យការបណ្តុះកូនរុក្ខជាតិក្នុងផើងសិនទើបយកទៅដាំបន្ត។ |
| Herbicide / Pretilachlor (ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគីមី / Pretilachlor) | ថ្នាំសម្លាប់ស្មៅគឺជាសារធាតុគីមីដែលគេប្រើសម្រាប់កម្ចាត់ស្មៅចង្រៃ។ Pretilachlor គឺជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់ស្មៅជាក់លាក់មួយ (Pre-emergence herbicide) ដែលគេនិយមប្រើក្នុងស្រែពង្រោះ ដើម្បីសម្លាប់គ្រាប់ពូជស្មៅនិងទប់ស្កាត់មិនឱ្យវាដុះពន្លកចេញមកប្រជែងយកជីជាតិពីស្រូវបាន។ | ដូចជាថ្នាំពុលដែលគេបាញ់ដើម្បីការពារកុំឱ្យសត្វល្អិតមកពងកូនក្នុងផ្ទះ តែនេះប្រើសម្រាប់រារាំងគ្រាប់ស្មៅមិនឱ្យដុះ។ |
| Superphosphate fertilizer (ជីស៊ុបពែរផូស្វាត) | ជាប្រភេទជីគីមីសិប្បនិម្មិតដែលមានផ្ទុកសារធាតុផូស្វ័រ (Phosphorus) ខ្ពស់ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងការពិសោធន៍នេះដើម្បីជួយជំរុញឱ្យចកអាសូឡាអាចដុះលូតលាស់បែកគុម្ពបានយ៉ាងលឿន និងគ្របដណ្តប់ផ្ទៃទឹកបានឆាប់រហ័សតាមការរំពឹងទុក។ | ដូចជាវីតាមីនបំប៉នកម្លាំងដែលគេឱ្យទៅអត្តពលិក ដើម្បីឱ្យពួកគេមានថាមពលរត់បានលឿន និងរឹងមាំជាងមុន។ |
| Dry weight of weeds (ទម្ងន់ស្ងួតរបស់ស្មៅ) | គឺជារង្វាស់បរិមាណដែលគេទទួលបានដោយការយកស្មៅដែលដកចេញពីកន្លែងពិសោធន៍ ទៅសម្ងួតនៅក្នុងទូរកម្តៅរហូតទាល់តែអស់ជាតិទឹកទាំងស្រុង រួចទើបយកទៅថ្លឹង។ វិធីនេះជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវអាចប្រៀបធៀបបរិមាណម៉ាសពិតប្រាកដនៃស្មៅ ដោយមិនរាប់បញ្ចូលទម្ងន់ទឹកដែលប្រែប្រួលនៅក្នុងដើមរបស់វាឡើយ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ត្រីងៀត ដើម្បីចង់ដឹងពីម៉ាសសាច់ត្រីពិតប្រាកដ បន្ទាប់ពីហាលឱ្យហួតជាតិទឹកអស់ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀបគ្នា។ |
| Randomized Complete Block - RCB (ចំណាត់ច្បាប់ការសាកល្បងបែបប្លុកចៃដន្យ) | ជាវិធីសាស្រ្តរៀបចំប្លង់ក្នុងការស្រាវជ្រាវកសិកម្ម ដោយបែងចែកដីពិសោធន៍ជាផ្នែកតូចៗ (Block) និងចាត់តាំងកត្តាពិសោធន៍នីមួយៗ (ដូចជាការដាក់អត្រាចកខុសៗគ្នា) ចូលទៅក្នុងប្លុកទាំងនោះដោយចៃដន្យ។ គោលបំណងគឺដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលម្អៀងដោយសារកត្តាខាងក្រៅ (ដូចជាគុណភាពដីមិនស្មើគ្នា) និងធានាថាលទ្ធផលទទួលបានពិតជាត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាតវិទ្យាសាស្ត្រ។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយចូលទៅក្នុងក្រុមផ្សេងៗគ្នាដោយចៃដន្យ ដើម្បីឱ្យការប្រកួតប្រជែងមានភាពយុត្តិធម៌ និងមិនលម្អៀង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
