បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហាជំងឺអុចស្លឹកលើស្ពៃខាត់ណា (Chinese kale) បង្កឡើងដោយផ្សិត Alternaria brassicicola ដោយស្វែងរកជម្រើសនៃការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្រ្ត ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីពុលកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានវាយតម្លៃ និងចម្រាញ់យកបាក់តេរីចំនួន ១៣៥ អ៊ីសូឡាត តាមរយៈការធ្វើតេស្តនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ផ្ទះសំណាញ់ និងការពិសោធន៍ផ្ទាល់នៅវាលស្រែដោយបម្លែងជាទម្រង់ម្សៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Negative Control (Water Spraying) ការបាញ់ទឹកធម្មតា (វិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យ) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើសម្ភារៈឬថ្នាំកសិកម្មឡើយ។ | មិនមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការទប់ស្កាត់ ឬកាត់បន្ថយការរីករាលដាលនៃជំងឺអុចស្លឹកនោះទេ។ | អត្រាផ្ទៃស្លឹករងការខូចខាតមានរហូតដល់ 73.79% នៅក្នុងការសាកល្បងផ្ទះសំណាញ់ និង 79.70% នៅការសាកល្បងវាលស្រែ។ |
| Chemical Fungicide (Mancozeb 80% WP) ការប្រើថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតគីមី (Mancozeb 80% WP) |
ងាយស្រួលរកទិញនៅលើទីផ្សារ និងមានប្រសិទ្ធភាពលឿនក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ផ្សិត។ | បន្សល់ទុកនូវសារធាតុពុលគីមីដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកប្រើប្រាស់ អ្នកបរិភោគ និងបរិស្ថាន។ | អត្រាការខូចខាតស្លឹកមានកម្រិត 7.29% នៅពេលប្រើកម្រិត 40 ក្រាម/ទឹក 20 លីត្រ ក្រោយបាញ់បាន ៧ ថ្ងៃ។ |
| Bioproduct Powder Formulation (B. subtilis 20W1) ផលិតផលជីវសាស្រ្តទម្រង់ម្សៅ B. subtilis 20W1 |
មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ចំពោះបរិស្ថាន និងមនុស្សព្រមទាំងមានអង់ដូស្ប៉ា (Endospores) ដែលធន់នឹងមជ្ឈដ្ឋានខាងក្រៅបានល្អ។ | ទាមទារពេលវេលា ចំណេះដឹង និងបរិក្ខារមន្ទីរពិសោធន៍ក្នុងការចម្រាញ់ និងបណ្តុះបាក់តេរី។ | នៅពេលប្រើកម្រិត 40-50 ក្រាម/ទឹក 20 លីត្រ អត្រាជំងឺធ្លាក់ចុះមកត្រឹមតែ 1.88% ទៅ 0.91% ដែលមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ជាងថ្នាំគីមី។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការផលិតផលិតផលជីវសាស្រ្តនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតស្តង់ដារសម្រាប់ការបណ្តុះបាក់តេរី និងកន្លែងសាកល្បងនៅវាលស្រែជាក់ស្តែង។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងនៅវាលស្រែក្នុងស្រុកថាម្មកា និងថាវមួង ខេត្ត Kanchanaburi ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើពូជស្ពៃខាត់ណា។ ទោះបីជាការសិក្សានេះធ្វើនៅប្រទេសថៃក៏ដោយ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ដែលអំណោយផលដល់ការរីករាលដាលនៃផ្សិតបង្កជំងឺអុចស្លឹក។
វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងជំងឺតាមបែបជីវសាស្រ្តនេះ គឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អនៅក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការអភិវឌ្ឍផលិតផលជីវសាស្រ្តពីបាក់តេរី B. subtilis នឹងជួយលើកកម្ពស់គុណភាពបន្លែនៅកម្ពុជាឱ្យស្របតាមស្តង់ដារសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Bioproduct (ផលិតផលជីវសាស្រ្ត) | ផលិតផលដែលផ្សំឡើងពីអតិសុខុមប្រាណមានប្រយោជន៍ (ដូចជាបាក់តេរី ឬផ្សិត) សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងការកម្ចាត់ និងទប់ស្កាត់ជំងឺលើរុក្ខជាតិ ជាជម្រើសជំនួសការប្រើថ្នាំពុលគីមី។ | ដូចជាថ្នាំពេទ្យបុរាណដែលផ្សំពីរុក្ខជាតិធម្មជាតិ សម្រាប់ព្យាបាលជំងឺរុក្ខជាតិដោយមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន។ |
| Biological control (ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្រ្ត) | វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិ ឬអតិសុខុមប្រាណ ដើម្បីទៅទប់ស្កាត់ ឬសម្លាប់សត្វល្អិត និងមេរោគដែលបំផ្លាញដំណាំកសិកម្មដោយមិនពឹងផ្អែកលើសារធាតុគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីឱ្យចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ជាជាងការប្រើថ្នាំបំពុលកណ្តុរ។ |
| Dual culture technique (បច្ចេកទេសបណ្តុះមេរោគទ្វេដង) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគេបណ្តុះមេរោគបង្កជំងឺ និងបាក់តេរីមានប្រយោជន៍នៅលើចានចិញ្ចឹមតែមួយ ដើម្បីសិក្សាថាតើបាក់តេរីនោះមានសមត្ថភាពបញ្ចេញសារធាតុរារាំងការលូតលាស់របស់មេរោគបានកម្រិតណា។ | ដូចជាការដាក់អ្នកប្រដាល់ពីរនាក់ក្នុងសង្វៀនតែមួយ ដើម្បីមើលថានរណាខ្លាំងជាងគេអាចវាយទប់ស្កាត់គូប្រកួតបាន។ |
| Endospore (អង់ដូស្ប៉ា) | ទម្រង់ការពារខ្លួនដ៏រឹងមាំដែលបាក់តេរីប្រភេទខ្លះ (ដូចជា Bacillus spp.) បង្កើតឡើងនៅពេលជួបស្ថានភាពបរិស្ថានអាក្រក់ (ដូចជាខ្វះចំណី ក្តៅខ្លាំង) ដែលអាចជួយវាឲ្យរស់រានមានជីវិតបានយូរនៅវាលស្រែ។ | ដូចជាការសាងសង់ត្រង់សេ (លេណដ្ឋាន) លាក់ខ្លួននៅពេលមានសង្គ្រាម រង់ចាំរហូតដល់សភាពការណ៍ស្ងប់ស្ងាត់ទើបចេញមកក្រៅវិញ។ |
| Antagonist (អតិសុខុមប្រាណប្រឆាំង ឬ សត្រូវធម្មជាតិ) | សំដៅលើអតិសុខុមប្រាណ (ដូចជា Bacillus subtilis) ដែលមានសមត្ថភាពរារាំង ប្រកួតប្រជែង ឬសម្លាប់អតិសុខុមប្រាណផ្សេងទៀតដែលជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាប៉ូលីសដែលតែងតែតាមបង្ក្រាប និងទប់ស្កាត់សកម្មភាពរបស់ចោរនៅក្នុងសង្គម។ |
| Cell suspension (សូលុយស្យុងព្យួរកោសិកា) | ការលាយកោសិកាបាក់តេរីចូលទៅក្នុងវត្ថុរាវ (ដូចជាទឹកដែលសម្លាប់មេរោគរួច) ដើម្បីឲ្យកោសិកាទាំងនោះសាយភាយស្មើល្អ ងាយស្រួលក្នុងការយកទៅបាញ់សាកល្បងដោយផ្ទាល់លើរុក្ខជាតិ។ | ដូចជាការលាយម្សៅទឹកដោះគោក្នុងទឹកក្តៅ ដើម្បីឲ្យវារលាយចូលគ្នាជាភេសជ្ជៈតែមួយយ៉ាងរលូន។ |
| Inhibition zone (តំបន់រារាំង) | ជាតំបន់ថ្លាៗនៅលើផ្ទៃចានបណ្តុះមេរោគ ដែលបង្ហាញថាផ្សិតបង្កជំងឺមិនអាចលូតលាស់ចូលទៅជិតបាក់តេរីប្រឆាំងឡើយ ដោយសារបាក់តេរីនោះបានបញ្ចេញសារធាតុគីមី ឬអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកទប់ស្កាត់វា។ | ដូចជាការគូសរង្វង់វេទមន្តការពារ ដែលខ្មោចបិសាចមិនអាចដើរឆ្លងកាត់ចូលបាន។ |
| Powder formulation (រូបមន្តទម្រង់ម្សៅ) | ការកែច្នៃបាក់តេរីជីវសាស្រ្តពីរាវឲ្យក្លាយទៅជាទម្រង់ម្សៅស្ងួត (ដោយលាយជាមួយសារធាតុដូចជា Methyl cellulose និងម្សៅ Talcum) ដើម្បីរក្សាគុណភាព និងភាពរស់រានរបស់បាក់តេរីបានយូរ និងងាយស្រួលលក់លើទីផ្សារ។ | ដូចជាការផលិតទឹកដោះគោស្រស់ទៅជាទឹកដោះគោម្សៅ ដើម្បីងាយស្រួលរក្សាទុកបានយូរខែដោយមិនចាំបាច់ក្លាសេ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
