បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការខូចគុណភាពក្រោយពេលប្រមូលផលរបស់ម្ទេសផ្អែម ដែលងាយនឹងទន់ ស្រពោន និងឆ្លងជំងឺផ្សិត ឬបាក់តេរី ដូចជាជំងឺអុចខ្មៅ (Anthracnose) និងជំងឺរលួយ (Soft rot) ជាដើម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការប្រើប្រាស់ក្រមួនឃ្មុំលាយជាមួយប្រេងសំបកអែម ដើម្បីស្រោបការពារម្ទេសផ្អែម និងវាស់ស្ទង់ការផ្លាស់ប្តូរគុណភាពក្នុងអំឡុងពេលរក្សាទុកទាំងនៅសីតុណ្ហភាពធម្មតា និងសីតុណ្ហភាពទាប។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Uncoated Sweet Peppers (Control) ម្ទេសផ្អែមដែលមិនបានស្រោប (សាកល្បងធៀប) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយលើវត្ថុធាតុដើម ឬចំណាយពេលវេលាក្នុងការរៀបចំនិងអនុវត្តការស្រោប។ | ងាយបាត់បង់ជាតិទឹក ឆាប់ទន់ ស្រពោន និងងាយឆ្លងមេរោគផ្សិតនិងបាក់តេរី ដែលធ្វើឱ្យខូចគុណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | មានអាយុកាលរក្សាទុកខ្លី ដោយបាត់បង់ទម្ងន់ដល់ទៅ ២៧% (ម្ទេសខៀវ) និង ៣២% (ម្ទេសក្រហម) ត្រឹមរយៈពេល១៨ថ្ងៃ នៅសីតុណ្ហភាពធម្មតា។ |
| Beeswax Coating with 1.4% Cinnamon Oil ការស្រោបក្រមួនឃ្មុំលាយប្រេងសំបកអែម ១,៤% |
ជួយកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជាតិទឹក រក្សាភាពរឹងរបស់ផ្លែ និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មេរោគ Colletotrichum gloeosporioides និង Erwinia carotovora។ | ទាមទារការចំណាយលើវត្ថុធាតុដើម (ក្រមួនឃ្មុំ ប្រេងសំបកអែម) សារធាតុគីមីជំនួយការរំលាយ និងឧបករណ៍បច្ចេកទេសសម្រាប់លាយសូលុយស្យុង។ | ពន្យារអាយុកាលរក្សាទុកបានរហូតដល់ ១២ថ្ងៃនៅសីតុណ្ហភាពធម្មតា (២៧°C) និងរហូតដល់ ៣០ថ្ងៃនៅសីតុណ្ហភាពទាប (១០°C) ជាមួយនឹងការបាត់បង់ទម្ងន់ត្រឹមតែ ៧-៨% ប៉ុណ្ណោះក្នុងទូត្រជាក់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តបច្ចេកទេសនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍មូលដ្ឋាន និងសារធាតុផ្សំមួយចំនួនដើម្បីបង្កើតជាសូលុយស្យុងស្រោប។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (សាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart និងផ្សារ Taladthai) ដោយប្រើប្រាស់ម្ទេសផ្អែមក្នុងស្រុក និងការសាកល្បងនៅសីតុណ្ហភាពបរិយាកាស២៧ដឺក្រេសេ និងសីតុណ្ហភាពទូត្រជាក់១០ដឺក្រេសេ។ ទិន្នន័យនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តដោយផ្ទាល់នៅប្រទេសកម្ពុជាបាន ដោយសារប្រទេសទាំងពីរមានអាកាសធាតុត្រូពិចក្ដៅសើមដូចគ្នា ហើយកសិករកម្ពុជាក៏ប្រឈមនឹងបញ្ហាជំងឺអុចខ្មៅ និងការរលួយបន្លែក្រោយពេលប្រមូលផលដូចគ្នា។
បច្ចេកទេសស្រោបក្រមួនឃ្មុំនេះ គឺជាដំណោះស្រាយប្រកបដោយសក្តានុពល និងសុវត្ថិភាពខ្ពស់ សម្រាប់ជួយកាត់បន្ថយការខាតបង់ក្រោយពេលប្រមូលផលនៅកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ក្រមួនឃ្មុំ និងប្រេងសំបកអែម ដែលជាសារធាតុផ្សំពីធម្មជាតិ (Edible coating) អាចជួយបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់កសិផលកម្ពុជា និងកាត់បន្ថយការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ចបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Non-climacteric vegetables (បន្លែដែលមិនទុំបន្តក្រោយប្រមូលផល) | ជាប្រភេទបន្លែ ឬផ្លែឈើដែលមិនមានការកើនឡើងនៃអត្រាដកដង្ហើម ឬការបញ្ចេញឧស្ម័នអេទីឡែន (Ethylene) បន្ទាប់ពីបេះចេញពីដើម ដែលមានន័យថាវានឹងមិនអាចទុំបន្តទៀតទេបើទោះជាទុកចោលក៏ដោយ។ | ដូចជាម្ទេស ត្រសក់ ឬក្រូច ដែលបើយើងបេះវានៅខៀវ ឬខ្ចី វានឹងមិនអាចប្រែពណ៌ទុំក្រហមដោយខ្លួនឯងបានទេ ផ្ទុយពីផ្លែចេក ឬស្វាយ។ |
| Minimal inhibitory concentrations / MIC (កំហាប់អប្បបរមាសម្រាប់ទប់ស្កាត់ការលូតលាស់) | ជាកម្រិតកំហាប់ទាបបំផុតនៃសារធាតុសម្លាប់មេរោគ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រេងសំបកអែម) ដែលតម្រូវឲ្យមាន ដើម្បីអាចបញ្ឈប់ការលូតលាស់ និងការកើនឡើងចំនួនរបស់មីក្រុបនៅលើចានបណ្ដុះមេរោគ។ | ដូចជាការវាស់ស្ទង់រកមើលថាតើត្រូវប្រើថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតកម្រិតតិចបំផុតប៉ុន្មានដំណក់ ទើបអាចការពារដំណាំមិនឲ្យដង្កូវស៊ីបាន។ |
| Emulsion (អេមុលស្យុង ឬ ល្បាយរាវ) | ជាការលាយបញ្ចូលគ្នានូវវត្ថុរាវពីរដែលធម្មតាមិនអាចរលាយចូលគ្នាបាន (ដូចជាប្រេង និងទឹក) ដោយប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីជំនួយ (Emulsifiers) ដើម្បីបំបែកភាគល្អិតប្រេងឲ្យតូចៗ និងសាយភាយស្មើគ្នាក្នុងទឹកបង្កើតបានជាល្បាយខាប់ៗ។ | ដូចជាការក្រឡុកប្រេងឆាជាមួយទឹកនិងស៊ុត ដើម្បីបង្កើតជាទឹកម៉ាយ៉ូណេស (Mayonnaise) ដែលខាប់រលោង និងមិនបែកស្រទាប់។ |
| Total plate count (ការរាប់ចំនួនកូឡូនីមីក្រុបសរុប) | ជាវិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដើម្បីប៉ាន់ស្មានចំនួនសរុបនៃបាក់តេរី ឬផ្សិតដែលមានជីវិតនៅក្នុងសំណាក (Sample) តាមរយៈការយកទឹកសំណាកទៅបន្តក់លើចាហួយចំណី ហើយរាប់ចំនួនកូឡូនីមេរោគដែលដុះឡើង។ | ដូចជាការយកទឹកសន្សើមលើស្លឹកឈើទៅស្រក់លើនំប៉័ង រួចរង់ចាំមើលថាតើមានដុំផ្សិតប៉ុន្មានកន្លែងនឹងដុះឡើង ដើម្បីដឹងថាទឹកនោះមានមេរោគច្រើនប៉ុណ្ណា។ |
| Erwinia carotovora (បាក់តេរីបង្កជំងឺរលួយទន់) | ជាប្រភេទបាក់តេរីមួយដែលតែងតែបង្កជំងឺដល់រុក្ខជាតិ ដោយវាបញ្ចេញអង់ស៊ីមទៅបំបែកជញ្ជាំងកោសិការបស់បន្លែ ធ្វើឲ្យជាលិកាបន្លែប្រែជាទន់ជ្រាយ រលួយ និងមានក្លិនស្អុយ។ | វាប្រៀបដូចជាសត្រូវលាក់មុខដែលលួចចាក់ទឹកអាស៊ីតរំលាយសាច់បន្លែពីខាងក្នុង ធ្វើឲ្យបន្លែដែលធ្លាប់តែរឹង ក្លាយជាទន់រលួយដូចទឹក។ |
| Colletotrichum gloeosporioides (ផ្សិតបង្កជំងឺអុចខ្មៅ ឬ Anthracnose) | ជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺផ្សិតដ៏សកម្មមួយលើដំណាំកសិកម្ម ដែលធ្វើឲ្យផ្លែឈើ ឬបន្លែក្រោយពេលប្រមូលផល លេចចេញនូវស្នាមអុចៗពណ៌ខ្មៅ ឬត្នោត កំពឹតចូលក្នុងសាច់ និងធ្វើឲ្យខូចគុណភាពយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ | ប្រៀបដូចជាការកើតមុនខ្ទុះនៅលើស្បែកមុខ ដែលធ្វើឲ្យស្បែកមានស្នាមខ្មៅ និងខូចសោភ័ណភាពផ្លែឈើ។ |
| Carboxymethylcellulose / CMC (កាបុកស៊ីមេទីលសែលុយឡូស) | ជាសារធាតុចម្រាញ់ចេញពីសែលុយឡូសរុក្ខជាតិ ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភ្នាក់ងារធ្វើឲ្យខាប់ និងជួយរក្សាលំនឹងល្បាយ (Emulsifier) នៅក្នុងការផលិតសូលុយស្យុងស្រោបក្រមួនឃ្មុំ ជួយឲ្យវាកាន់តែស្អិតជាប់ផ្ទៃបន្លែបានល្អ។ | វាមានតួនាទីដូចជាម្សៅឆាដែលចុងភៅតែងតែដាក់ចូលក្នុងទឹកស៊ុប ដើម្បីធ្វើឲ្យទឹកស៊ុបនោះខាប់ និងស្អិតរមួតចូលគ្នាបានល្អ។ |
| Puncture test (តេស្តចាក់ទម្លុះវាស់ភាពរឹង) | ជាវិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់គុណភាពរូបវន្តរបស់ចំណីអាហារ ដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនដើម្បីបញ្ចេញកម្លាំងសង្កត់ម្ជុល ឬទម្ររឹងឲ្យចាក់ទម្លុះសាច់បន្លែ ដើម្បីដឹងពីកម្រិតភាពរឹង (Firmness) របស់វា ថាតើវាស្រពោន ឬនៅហាប់ណែនល្អ។ | វាស្រដៀងទៅនឹងការដែលយើងយកចង្អុលដៃទៅសង្កត់លើផ្លែប៉េងប៉ោះ ដើម្បីល្បងមើលថាវាទន់ជ្រាយ ឬនៅរឹងតឹងល្អនោះឯង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
