បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះវាយតម្លៃពីភាពខុសគ្នានៃលក្ខណៈបន្តពូជ និងការលូតលាស់របស់កូនត្រីអណ្តែងទន់ (Clarias macrocephalus) រវាងពូជត្រីមេបាដែលចាប់ពីធម្មជាតិ និងពូជដែលបានមកពីការចិញ្ចឹមក្នុងវារីវប្បកម្មនាតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានធ្វើឡើងតាមរយៈការចិញ្ចឹមត្រីមេបាចំនួនបីប្រភព (ធម្មជាតិ២ និងចិញ្ចឹម១) ក្នុងប្រព័ន្ធទឹកវិលជុំ និងធ្វើការបង្កាត់សិប្បនិម្មិតដើម្បីប្រៀបធៀបលទ្ធផលបន្តពូជ និងការលូតលាស់របស់កូនត្រី។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Cultured Broodstock (Can Tho Strain) ពូជត្រីមេបាចិញ្ចឹម (ពូជ Can Tho) |
មានអត្រាពងកូនខ្ពស់បំផុត (៦៩,៣០០ ពង/គីឡូក្រាម) និងមានអត្រាបង្កកំណើតខ្ពស់ (៨២.៨%) ព្រមទាំងងាយស្រួលក្នុងការទិញពីស្ថានីយបង្កាត់។ | ទំហំពង និងទំហំថង់អាហារបម្រុង (Yolk sac) របស់កូនត្រីពេលញាស់ មានទំហំតូចជាងពូជធម្មជាតិបន្តិចបន្តួច។ | អត្រារស់រានមានជីវិត ៤៦.៧% និងទម្ងន់ចុងក្រោយ ២០២ មីលីក្រាម (នៅអាយុ ៤០ ថ្ងៃ)។ |
| Wild Broodstock (Ca Mau Strain) ពូជត្រីមេបាធម្មជាតិ (ពូជ Ca Mau) |
ទំហំពង និងថង់អាហារបម្រុងធំជាងគេ ដែលផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់ការលូតលាស់ដំបូង និងមានអត្រាញាស់ខ្ពស់បំផុត (៨៥.៧%)។ | មានអត្រាពងកូនទាបជាងគេ (ត្រឹមតែ ៤៨,៦០០ ពង/គីឡូក្រាម)។ | អត្រារស់រានមានជីវិត ៤៩.១% និងទម្ងន់ចុងក្រោយ ១៧៧ មីលីក្រាម។ |
| Wild Broodstock (Hau Giang Strain) ពូជត្រីមេបាធម្មជាតិ (ពូជ Hau Giang) |
មានអត្រាពងកូនខ្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលនឹងពូជចិញ្ចឹម (៦៨,២០០ ពង/គីឡូក្រាម) ហើយកូនត្រីមានទំហំធំពេលញាស់។ | អត្រាបង្កកំណើត និងអត្រាញាស់ទាបជាងគេ (៦១.៨%) ដោយសារត្រីមេបាប្រហែលជាមិនមានសុខភាព ឬលក្ខខណ្ឌល្អសម្រាប់ការបង្កាត់។ | អត្រារស់រានមានជីវិតខ្ពស់ជាងគេ ៥៤.៧% និងទម្ងន់ចុងក្រោយ ២០១ មីលីក្រាម។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវប្រព័ន្ធសម្ភារៈបន្ទប់ពិសោធន៍វារីវប្បកម្មស្តង់ដារ ប្រព័ន្ធទឹកវិលជុំ និងអ័រម៉ូនសម្រាប់ជំរុញការបន្តពូជ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ នៃប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ត្រីពីខេត្ត Ca Mau, Hau Giang និង Can Tho។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងល្អ ព្រោះប្រទេសទាំងពីរចែករំលែកប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទន្លេមេគង្គស្រដៀងគ្នា ហើយត្រីអណ្តែងទន់ (Clarias macrocephalus) ក៏ជាប្រភេទត្រីសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់ និងពេញនិយមនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្ម និងកម្មវិធីកែលម្អពូជត្រីអណ្តែងនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ទោះបីជាប្រភពត្រីមេបាមិនមានឥទ្ធិពលខ្លាំងដល់ការលូតលាស់កូនត្រីក៏ដោយ ការយល់ដឹងពីបច្ចេកទេសបង្កាត់ និងអត្រាពងកូន នឹងជួយបង្កើនប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ស្ថានីយផលិតកូនត្រីអណ្តែងទន់នៅកម្ពុជាប្រកបដោយនិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Broodstock (ត្រីមេបា) | ត្រីពេញវ័យដែលត្រូវបានគេជ្រើសរើស រក្សាទុក និងចិញ្ចឹមយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ក្នុងគោលបំណងយកពូជ ដើម្បីផលិតកូនត្រីសម្រាប់បម្រើដល់វិស័យវារីវប្បកម្ម។ | ដូចជាមេគោ ឬបាគោដែលកសិករចិញ្ចឹមទុកសម្រាប់តែបង្កាត់ពូជយកកូន មិនមែនសម្រាប់សម្លាប់យកសាច់នោះទេ។ |
| Relative fecundity (អត្រាពងកូនធៀបនឹងទម្ងន់) | ចំនួនពងសរុបដែលត្រីញីអាចផលិតបានដោយគិតធៀបទៅនឹងទម្ងន់ខ្លួនរបស់វា (ជាទូទៅគិតជាចំនួនពងក្នុងមួយគីឡូក្រាមនៃទម្ងន់ត្រីញី) ដែលជាសូចនាករវាស់ស្ទង់សមត្ថភាពបន្តពូជ។ | ប្រៀបដូចជាការវាស់ស្ទង់ទិន្នផលស្រូវដែលផលិតបានក្នុងមួយហិកតា ដើម្បីប្រៀបធៀបថាតើដីមួយណាល្អជាង ដាំដុះបានភោគផលច្រើនជាង។ |
| Inbreeding depression (ការថយចុះគុណភាពពូជដោយសារការបង្កាត់ជាន់ឈាម) | ការធ្លាក់ចុះនូវភាពរឹងមាំ អត្រាលូតលាស់ គុណភាពមេជីវិត ឬភាពធន់នឹងជំងឺ ដោយសារតែការបង្កាត់ពូជរវាងសត្វដែលមានខ្សែស្រឡាយសាច់ញាតិជិតស្និទ្ធជាមួយគ្នាជាច្រើនជំនាន់។ | ដូចជាការរៀបការរវាងបងប្អូនបង្កើត ឬសាច់ញាតិជិតដិតក្នុងគ្រួសារតែមួយ ដែលងាយធ្វើឱ្យកូនកើតមកមានជំងឺតំណពូជ ឬមិនសូវរឹងមាំ។ |
| Artificial propagation (ការបង្កាត់ពូជសិប្បនិម្មិត) | បច្ចេកទេសជំរុញឱ្យត្រីបន្តពូជដោយមនុស្ស ជាទូទៅតាមរយៈការចាក់អ័រម៉ូន ដើម្បីឱ្យត្រីញីបញ្ចេញពង និងត្រីឈ្មោលបញ្ចេញទឹកកាម រួចយកមកលាយបញ្ចូលគ្នានៅក្រៅខ្លួនត្រី។ | ដូចជាការធ្វើកូនតេស្ត (IVF) សម្រាប់មនុស្ស ដែលគ្រូពេទ្យយកស៊ុតនិងមេជីវិតឈ្មោលមកបង្កាត់គ្នានៅក្រៅរាងកាយ រួចទើបយកទៅភ្ញាស់។ |
| Yolk sac volume (ទំហំថង់អាហារបម្រុង) | ទំហំនៃថង់ផ្ទុកសារធាតុចិញ្ចឹមដែលជាប់នឹងពោះរបស់កូនត្រីទើបនឹងញាស់ ដែលកូនត្រីប្រើប្រាស់ជាអាហារសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិតក្នុងថ្ងៃដំបូង មុនពេលវាចេះស៊ីចំណីពីខាងក្រៅ។ | ប្រៀបដូចជាកញ្ចប់បាយប្រអប់ដែលម្តាយវេចខ្ចប់ឱ្យកូនយកទៅសាលារៀនសម្រាប់ញ៉ាំក្នុងថ្ងៃដំបូង មុនពេលកូនចេះទិញនំញ៉ាំខ្លួនឯង។ |
| Recirculating system (ប្រព័ន្ធទឹកវិលជុំ) | ប្រព័ន្ធចិញ្ចឹមត្រីដែលមានការបូមទឹកប្រើប្រាស់រួច ឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធចម្រោះដើម្បីសម្អាតកាកសំណល់ ហើយបញ្ជូនទឹកស្អាតនោះត្រឡប់មកកាន់អាងចិញ្ចឹមវិញ ដើម្បីសន្សំសំចៃទឹកនិងរក្សាគុណភាពទឹក។ | ដូចជាប្រព័ន្ធចម្រោះទឹកក្នុងអាងហែលទឹក ដែលបូមទឹកកខ្វក់ទៅចម្រោះហើយបង្ហូរទឹកស្អាតចូលមកវិញជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីឱ្យទឹកថ្លាល្អរហូត។ |
| Fingerling (កូនត្រីជំទង់) | ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់កូនត្រីដែលវាមានរូបរាងពេញលេញដូចត្រីធំ មានស្រកា និងព្រុយ ហើយមានទំហំប៉ុនម្រាមដៃ ត្រៀមខ្លួនរួចរាល់សម្រាប់យកទៅប្រលែងចិញ្ចឹមក្នុងស្រះធំ។ | ដូចជាក្មេងវ័យជំទង់ដែលរឹងមាំ និងអាចជួយខ្លួនឯងបានច្រើន លែងត្រូវការការថែទាំដិតដល់ដូចទារកទៀតហើយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
