បញ្ហា (The Problem)៖ ការចំណាយខ្ពស់លើអរម៉ូនសំយោគសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជត្រីវារីវប្បកម្ម បានជំរុញឱ្យមានការស្វែងរកជម្រើសផ្សេងដែលថោកជាង និងមានក្នុងស្រុក ដូចជាការប្រើប្រាស់ក្រពេញពីតូរីតារីកង្កែប (Frog pituitary gland) សម្រាប់បង្កាត់ពូជត្រី Clarias anguillaris ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សាបានធ្វើការចាក់ចម្រាញ់ក្រពេញពីតូរីតារីកង្កែបឆៅ ទៅលើមេពូជត្រី Clarias anguillaris ដោយបែងចែកជាកម្រិតផ្សេងៗគ្នា ដើម្បីប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពទៅនឹងអរម៉ូនពាណិជ្ជកម្ម។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| 1 Frog Pituitary Gland (T1) ការប្រើក្រពេញពីតូរីតារីកង្កែបចំនួន ១ (T1) |
ត្រូវការបរិមាណកង្កែបតិច ដែលជួយសន្សំសំចៃពេលវេលានិងការងារ។ | អត្រាញាស់ និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនត្រីមានកម្រិតទាបមធ្យម មិនទាន់ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់បំផុត។ | អត្រាញាស់ ៧៥.៥% និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនត្រី ២៩.៦%។ |
| 2 Frog Pituitary Glands (T2) ការប្រើក្រពេញពីតូរីតារីកង្កែបចំនួន ២ (T2 - កម្រិតណែនាំ) |
ផ្តល់លទ្ធផលល្អបំផុតលើចំនួនពង អត្រាញាស់ និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនត្រី។ | ទាមទារកង្កែបច្រើនជាងកម្រិត T1 បន្តិច និងប្រើពេលច្រើនជាងក្នុងការស្រង់ក្រពេញ។ | ចំនួនពង ៤៧,០៨១ អត្រាញាស់ ៩៨.៩% និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនត្រីខ្ពស់បំផុត ៦៨.៤%។ |
| 3 Frog Pituitary Glands (T3) ការប្រើក្រពេញពីតូរីតារីកង្កែបចំនួន ៣ (T3 - លើសកម្រិត) |
ធានាបាននូវការបញ្ចេញអរម៉ូនយ៉ាងបរិបូរណ៍។ | បរិមាណអរម៉ូនលើសកម្រិត (Overdose) ធ្វើឱ្យប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់ផលិតភាព ចំនួនពង អត្រាញាស់ និងអត្រារស់រាន។ | អត្រាញាស់ត្រឹម ៦២.៦% និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនត្រីទាបបំផុតត្រឹម ៤.៨%។ |
| Ovaprim (Control/T4) ការប្រើប្រាស់អរម៉ូនពាណិជ្ជកម្ម (Ovaprim) |
ងាយស្រួលប្រើប្រាស់ មានស្តង់ដារច្បាស់លាស់ និងមិនតម្រូវឱ្យវះកាត់សម្លាប់កង្កែប។ | មានតម្លៃថ្លៃ និងអាចជួបប្រទះការខ្វះខាតនៅលើទីផ្សារក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ | អត្រាញាស់ ៨០.០% និងអត្រារស់រានមានជីវិតរបស់កូនត្រី ៦២% (ទាបជាងវិធីសាស្ត្រប្រើក្រពេញកង្កែប ២)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះបង្ហាញពីជម្រើសចំណាយទាបដោយប្រើប្រាស់ធនធានក្នុងស្រុកជំនួសឱ្យអរម៉ូនពាណិជ្ជកម្មដែលថ្លៃ ប៉ុន្តែទាមទារជំនាញជាក់លាក់ក្នុងការវះកាត់ទាញយកក្រពេញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដោយប្រើប្រាស់កង្កែបពូជ Xenopus laevis និងត្រីអណ្តែងពូជ Clarias anguillaris ដែលមានក្នុងតំបន់នោះ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការទាញយកលទ្ធផលនេះមកអនុវត្តផ្ទាល់អាចមានភាពខុសគ្នា ដោយសារយើងមានពូជកង្កែប (ដូចជា Hoplobatrachus rugulosus) និងពូជត្រីអណ្តែង (Clarias batrachus) ខុសគ្នា ដែលទាមទារឱ្យមានការសាកល្បងកែតម្រូវកម្រិតអរម៉ូនឡើងវិញទៅតាមទម្ងន់ត្រី និងប្រភេទកង្កែបក្នុងស្រុក។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់វិស័យវារីវប្បកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកូនត្រីពូជដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកលើអរម៉ូននាំចូល។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះគឺជាដំណោះស្រាយដ៏មានប្រសិទ្ធភាពចំណាយ (Cost-effective) ដែលអាចជួយជំរុញផលិតកម្មកូនត្រីអណ្តែងក្នុងស្រុកឱ្យកាន់តែមានភាពឯករាជ្យ និងមាននិរន្តរភាព។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pituitary gland (ក្រពេញពីតូរីតារី / ក្រពេញខួរក្បាល) | ក្រពេញតូចមួយនៅក្នុងខួរក្បាលដែលផលិតអរម៉ូនគ្រប់គ្រងមុខងាររាងកាយ រួមទាំងការបន្តពូជ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ ក្រពេញរបស់កង្កែប (Xenopus laevis) ត្រូវបានយកមកចម្រាញ់ដើម្បីជំរុញឱ្យត្រីបញ្ចេញពង។ | ដូចជាមជ្ឈមណ្ឌលបញ្ជាដែលបញ្ជូនសារ (អរម៉ូន) ទៅប្រាប់រាងកាយត្រីឱ្យដឹងថាដល់ពេលត្រូវទម្លាក់ពងហើយ។ |
| Hypophysation (ការជំរុញការបង្កាត់ពូជដោយប្រើក្រពេញពីតូរីតារី) | ជាបច្ចេកទេសក្នុងវិស័យវារីវប្បកម្មដែលគេចាក់បញ្ចូលសូលុយស្យុងក្រពេញពីតូរីតារី (ដែលចម្រាញ់ពីសត្វផ្សេង) ទៅក្នុងខ្លួនត្រីមេពូជ ដើម្បីជំរុញឱ្យពួកវាទម្លាក់ពង និងបញ្ចេញទឹកកាមនៅពេលដែលពួកវាមិនអាចបង្កាត់ពូជដោយខ្លួនឯងក្នុងលក្ខខណ្ឌចិញ្ចឹមតាមកសិដ្ឋាន។ | ដូចជាការប្រើថ្នាំជំនួយដើម្បីដាស់រាងកាយត្រីដែលមិនព្រមពង ឱ្យភ្ញាក់ឡើងនិងត្រៀមខ្លួនបង្កាត់ពូជ។ |
| Fecundity (ចំនួនពងសរុប / ផលិតភាពពង) | សំដៅទៅលើបរិមាណ ឬចំនួនពងសរុបដែលត្រីញីមួយក្បាលអាចផលិត និងបញ្ចេញមកក្រៅបានបន្ទាប់ពីការចាក់អរម៉ូនជំរុញ។ វាជារង្វាស់នៃសមត្ថភាពបន្តពូជ និងទិន្នផលនៅក្នុងការបង្កាត់។ | ប្រៀបដូចជាទិន្នផលគ្រាប់ពូជសរុបដែលយើងប្រមូលបានពីរុក្ខជាតិមួយដើមនៅរដូវប្រមូលផល។ |
| Latency period (រយៈពេលរង់ចាំមុនពេលបញ្ចេញពង) | ជារយៈពេលគិតចាប់ពីពេលដែលត្រីត្រូវបានចាក់អរម៉ូនរួច រហូតដល់ពេលដែលពងរបស់វាទុំល្អ ហើយត្រៀមខ្លួនរួចរាល់សម្រាប់ការច្របាច់យកចេញមកក្រៅ (Stripping) ដើម្បីធ្វើការបង្កកំណើតសិប្បនិម្មិត។ ក្នុងការសិក្សានេះគឺមានរយៈពេលចន្លោះពី ៩ ទៅ ១៤ ម៉ោង។ | ដូចជារយៈពេលដែលយើងត្រូវរង់ចាំបន្ទាប់ពីដាក់នំចូលក្នុងឡ រហូតដល់នំឆ្អិនល្អអាចយកមកញ៉ាំបាន។ |
| Intraperitoneal injection (ការចាក់ថ្នាំចូលក្នុងប្រហោងពោះ) | ជាវិធីសាស្ត្របញ្ចូលថ្នាំ ឬអរម៉ូនដោយប្រើសឺរ៉ាំងចាក់ទម្លុះស្បែកចូលទៅក្នុងប្រហោងពោះរបស់ត្រី (កន្លែងដែលផ្ទុកសរីរាង្គខាងក្នុង) ជៀសវាងការចាក់ចំសាច់ដុំ ដើម្បីឱ្យអរម៉ូនជ្រាបចូលក្នុងចរន្តឈាមបានលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ | ដូចជាការចាក់ជីទឹកបាញ់ផ្ទាល់ទៅលើដីក្បែរឫសរុក្ខជាតិ ដើម្បីឱ្យវាស្រូបយកជីបានលឿនជាងការបាញ់លើស្លឹក។ |
| Broodstock (មេបាពូជ / ត្រីមេពូជ) | សំដៅលើត្រីញី និងត្រីឈ្មោលពេញវ័យដែលមានសុខភាពល្អ មាឌធំ និងត្រូវបានគេជ្រើសរើសទុកសម្រាប់ធ្វើជាមេបាបង្កាត់យកកូន នៅក្នុងកសិដ្ឋានវារីវប្បកម្ម។ | ដូចជាគោ ឬជ្រូកមេពូជល្អៗ ដែលកសិកររក្សាទុកមិនយកទៅលក់ ដើម្បីទុកឱ្យវាបង្កើតកូនបន្តទៀតក្នងកសិដ្ឋាន។ |
| Ovaprim (អរម៉ូនអូវ៉ាព្រីម) | ជាឈ្មោះពាណិជ្ជកម្មនៃអរម៉ូនសំយោគ ដែលត្រូវបានគេផលិតឡើងសម្រាប់ប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការចាក់ជំរុញត្រីឱ្យពង។ ក្នុងការសិក្សានេះ វាត្រូវបានប្រើជាក្រុមត្រួតពិនិត្យ (Control) ដើម្បីប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពជាមួយក្រពេញកង្កែប។ | ដូចជាថ្នាំពេទ្យទិញពីឱសថស្ថានដែលមានស្តង់ដារ ចំណែកឯក្រពេញកង្កែបប្រៀបដូចជាថ្នាំបុរាណដែលយើងផ្សំដោយខ្លួនឯង។ |
| Ovulation (ការទម្លាក់ពង / ការបញ្ចេញពង) | ជាដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលកោសិការពង (ស៊ុត) របស់ត្រីញីលូតលាស់ទុំល្អ ហើយរបូតចេញពីកន្សោមពង ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងបំពង់ពង ត្រៀមខ្លួនរង់ចាំការបង្កកំណើតជាមួយមេជីវិតឈ្មោល។ | ដូចជាផ្លែឈើដែលទុំពេញលេញ ហើយជ្រុះចេញពីទងមកដីដោយឯកឯង ត្រៀមដុះជាកូនរុក្ខជាតិថ្មី។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
