បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះដោះស្រាយបញ្ហាជំងឺជ្រុះស្លឹកលើកូនកៅស៊ូថង់ (Hevea brasiliensis) ដែលបង្កឡើងដោយផ្សិត Phytophthora parasitica តាមរយៈការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងដោយប្រើប្រាស់ជីវសាស្ត្រជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រពិសោធន៍ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងការសាកល្បងផ្ទាល់លើកូនកៅស៊ូថង់ ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃអតិសុខុមប្រាណប្រឆាំង។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biological Control using Trichoderma harzianum ការគ្រប់គ្រងជីវសាស្ត្រដោយប្រើផ្សិត T. harzianum (ស្ត្រេន CB-Pin-01 និង PM 51) |
មានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់ផ្សិតបង្កជំងឺ។ អាចរស់នៅក្នុងដីបានយូរ និងមិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានដូចសារធាតុគីមី។ | ត្រូវការពេលវេលាដើម្បីលូតលាស់និងបង្កើតស្ប៉ោ (Spores)។ ប្រសិទ្ធភាពអាចអាស្រ័យលើកត្តាបរិស្ថាន ដូចជាសំណើម និងសីតុណ្ហភាព។ | ប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រងជំងឺលើកូនកៅស៊ូថង់រហូតដល់ ៨៦,៧៩% ដែលស្មើនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី Metalaxyl។ |
| Biological Control using Bacillus spp. ការគ្រប់គ្រងជីវសាស្ត្រដោយប្រើបាក់តេរី Bacillus spp. (B. subtilis និង B. amyloliquefaciens) |
អាចផលិតអង់ស៊ីម និងសារធាតុប្រឆាំងជីវសាស្ត្រ (Antibiosis) ដើម្បីបំផ្លាញកោសិកាផ្សិតបង្កជំងឺ។ ងាយស្រួលក្នុងការបណ្តុះនិងប្រើប្រាស់ជាទម្រង់រាវ។ | ប្រសិទ្ធភាពទាបជាងផ្សិត T. harzianum និងថ្នាំគីមីយ៉ាងច្បាស់លាស់។ អត្រាទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍មានកម្រិតមធ្យម (ប្រហែល ៤៣-៥១%)។ | ប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រងជំងឺលើកូនកៅស៊ូថង់ស្ថិតនៅចន្លោះពី ៧១,២២% ទៅ ៧៤,៨១%។ |
| Chemical Control using Metalaxyl ការគ្រប់គ្រងដោយប្រើថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតគីមី Metalaxyl (វិធីសាស្ត្រត្រួតពិនិត្យ/Baseline) |
ផ្តល់លទ្ធផលលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទប់ស្កាត់ជំងឺរលួយឬជ្រុះស្លឹក។ ជាជម្រើសស្តង់ដារដែលងាយស្រួលរកទិញនិងប្រើប្រាស់។ | ការប្រើប្រាស់រយៈពេលយូរអាចបន្សល់ទុកសារធាតុគីមីពុលក្នុងដី ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ព្រមទាំងអាចធ្វើឱ្យផ្សិតបង្កជំងឺស៊ាំនឹងថ្នាំ។ | ប្រសិទ្ធភាពគ្រប់គ្រងជំងឺលើកូនកៅស៊ូថង់ក្នុងកម្រិត ៨០,០៤%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្ត្រមូលដ្ឋានសម្រាប់ការចិញ្ចឹមមេរោគ ព្រមទាំងផ្ទះកញ្ចក់ឬទីតាំងបណ្តុះកូនកៅស៊ូសម្រាប់ការសាកល្បងផ្ទាល់ (In-vivo)។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (ខេត្តនគរបឋម និងចន្ទបុរី) ដោយប្រើប្រាស់កូនកៅស៊ូពូជ RRIM 600។ ដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រភេទដីនៅប្រទេសថៃមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងនឹងប្រទេសកម្ពុជា លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានភាពសុក្រិតខ្ពស់សម្រាប់យកមកអនុវត្តនៅក្នុងបរិបទកសិកម្មកម្ពុជា។ ទោះយ៉ាងណា ការសាកល្បងបន្ថែមលើពូជកៅស៊ូដទៃទៀតដែលកំពុងពេញនិយមដាំនៅកម្ពុជា អាចផ្តល់លទ្ធផលកាន់តែច្បាស់លាស់។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់អតិសុខុមប្រាណប្រឆាំងនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរមកប្រើប្រាស់ភ្នាក់ងារជីវសាស្ត្រជំនួសឱ្យការប្រើថ្នាំគីមី មិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់កសិករប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធានាបាននូវនិរន្តរភាពបរិស្ថាន និងសុខភាពដីសម្រាប់វិស័យកៅស៊ូនៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Antagonistic microorganisms (អតិសុខុមប្រាណប្រឆាំង) | អតិសុខុមប្រាណ (ដូចជាផ្សិត ឬបាក់តេរី) ដែលមានសមត្ថភាពទប់ស្កាត់ការលូតលាស់ ឬសម្លាប់អតិសុខុមប្រាណផ្សេងទៀតដែលបង្កជំងឺដល់រុក្ខជាតិ តាមរយៈការដណ្តើមចំណី កន្លែងរស់នៅ ឬបញ្ចេញសារធាតុពុល។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មា (អតិសុខុមប្រាណល្អ) ក្នុងផ្ទះ ដើម្បីចាប់កណ្តុរ (មេរោគបង្កជំងឺ) កុំឱ្យបំផ្លាញរបស់របរ។ |
| Dual culture tests (ការធ្វើតេស្តបណ្តុះរួមគ្នា) | វិធីសាស្ត្រក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ដែលគេយកអតិសុខុមប្រាណពីរប្រភេទ (មេរោគបង្កជំងឺ និងមេរោគប្រឆាំង) មកបណ្តុះក្នុងចានចិញ្ចឹមតែមួយ (Petri dish) ដើម្បីសង្កេតមើលថាតើមួយណាអាចទប់ស្កាត់ការលូតលាស់របស់មួយទៀតបាន។ | ដូចជាការដាក់អ្នកប្រដាល់ពីរនាក់ក្នុងសង្វៀនតែមួយ ដើម្បីមើលថានរណាជាអ្នកឈ្នះក្នុងការគ្រប់គ្រងផ្ទៃសង្វៀន។ |
| Percent inhibition of radial growth / PIRG (ភាគរយនៃការទប់ស្កាត់ការលូតលាស់តាមកាំ) | រូបមន្តគណនាដែលវាស់ស្ទង់កម្រិតប្រសិទ្ធភាពរបស់អតិសុខុមប្រាណប្រឆាំង ដោយប្រៀបធៀបទំហំកាំនៃការលូតលាស់របស់ផ្សិតបង្កជំងឺពេលមានការរំខាន ធៀបនឹងពេលដែលវាលូតលាស់តែឯង។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើស្មៅអាចដុះរាលដាលបានប៉ុន្មានម៉ែត្រ ពេលដែលយើងដាំដើមឈើធំៗបាំងពន្លឺថ្ងៃពីវា ធៀបនឹងពេលដែលគ្មានដើមឈើបាំង។ |
| Antibiosis (អង់ទីប៊ីអូស៊ីស / ការប្រឆាំងជីវសាស្ត្រ) | យន្តការមួយដែលអតិសុខុមប្រាណមួយផលិត និងបញ្ចេញសារធាតុគីមីទីពីរ (ដូចជាអង់ស៊ីម ឬអង់ទីប៊ីយ៉ូទិក) ដែលមានឥទ្ធិពលពុលទៅរារាំង ឬបំផ្លាញកោសិការបស់អតិសុខុមប្រាណមួយផ្សេងទៀត។ | ដូចជាសត្វពស់បញ្ចេញពិសដើម្បីការពារខ្លួន ឬសម្លាប់សត្រូវដែលចូលមកជិតទឹកដីរបស់វា។ |
| Sporangia (ស្ប៉ូរ៉ង់ / ថង់ស្ប៉ោ) | ទម្រង់ជាថង់តូចៗរបស់ផ្សិត (ដូចជា Phytophthora) ដែលមានផ្ទុក និងផលិតស្ប៉ោ (ពូជ) សម្រាប់បន្តពូជ និងការរីករាលដាលជំងឺនៅពេលមានសំណើមគ្រប់គ្រាន់។ | ដូចជាគ្រាប់បែកទឹកតូចៗ ដែលនៅពេលវាទុំនិងផ្ទុះឡើង វានឹងខ្ទាតដំណក់ទឹកតូចៗ (ស្ប៉ោ) ទៅរាលដាលជំងឺដល់ស្លឹកឈើផ្សេងទៀត។ |
| Chlamydospore (ក្លាមីដូស្ប៉ោ) | ប្រភេទស្ប៉ោរបស់ផ្សិតដែលមានសំបកក្រាស់ អាចធន់នឹងស្ថានភាពបរិស្ថានអាក្រក់ (ដូចជាភាពរាំងស្ងួត ឬកង្វះអាហារ) និងអាចរស់រានមានជីវិតក្នុងដីបានយូររហូតដល់មានលក្ខខណ្ឌអំណោយផលទើបវាដុះពន្លកឡើងវិញ។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជដែលស្រោបដោយផ្លាស្ទិកយ៉ាងក្រាស់ អាចកប់ក្នុងដីរាប់ឆ្នាំដោយមិនខូច ហើយអាចដុះពន្លកបាននៅពេលមានភ្លៀងធ្លាក់។ |
| Metalaxyl (មេតាឡាក់ស៊ីល) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់ផ្សិតគីមីដែលជ្រាបចូលក្នុងជាលិការុក្ខជាតិ (Systemic fungicide) ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយដើម្បីព្យាបាល និងការពារជំងឺដែលបង្កដោយផ្សិត Phytophthora ។ | ដូចជាថ្នាំអង់ទីប៊ីយ៉ូទិកដែលយើងលេបចូលទៅក្នុងខ្លួន ដើម្បីឱ្យវាជ្រាបចូលតាមសរសៃឈាមទៅសម្លាប់មេរោគនៅគ្រប់កន្លែងក្នុងរាងកាយ។ |
| Radial growth (ការលូតលាស់នៃសរសៃផ្សិតតាមកាំ) | ទម្រង់នៃការលូតលាស់របស់សរសៃផ្សិត (Hyphae) ដែលរីកសាយចេញពីចំណុចកណ្តាលទៅគ្រប់ទិសទីជារង្វង់ នៅលើមជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមមេរោគ។ | ដូចជាការសាយភាយនៃរលកទឹកជារង្វង់ពងក្រពើ នៅពេលដែលយើងគប់ដុំថ្មចូលទៅក្នុងផ្ទៃទឹក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
