បញ្ហា (The Problem)៖ តើការផលិត និងការរក្សាទុកផ្សិត Trichoderma harzianum ក្នុងទម្រង់ជាម្សៅដោយប្រើសារធាតុផ្ទុកផ្សេងៗគ្នា មានប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងណាក្នុងការគ្រប់គ្រងជំងឺរលួយគល់កូនរុក្ខជាតិ?
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានរៀបចំទម្រង់ម្សៅផ្សិតដោយលាយគ្រាប់សណ្តែកដែលបង្កាត់ផ្សិតជាមួយនឹងសារធាតុផ្ទុកក្នុងអត្រា ១:៣ រួចធ្វើតេស្តគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពរបស់វានៅលើគ្រាប់ពូជស្រូវសាឡីប្រឆាំងនឹងមេរោគផ្សិត Sclerotium rolfsii។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| T. harzianum + Diatomite 1 ការប្រើប្រាស់ផ្សិត T. harzianum ជាមួយសារធាតុផ្ទុក Diatomite 1 |
អាចរក្សាបរិមាណផ្សិតបានយូររហូតដល់ ៣៣៤ថ្ងៃ (4.7 x 10^6 CFU/g) ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ការលូតលាស់របស់វា។ | ត្រូវការឧបករណ៍កិន និងរែងឲ្យបានម៉ត់ល្អតាមស្តង់ដារ ដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាពក្នុងការស្រោបគ្រាប់ពូជ។ | ជួយឲ្យគ្រាប់ពូជមានអត្រារស់រានពីជំងឺរលួយគល់កើនឡើងដល់ ៦០%។ |
| T. harzianum + Bionic compost ការប្រើប្រាស់ផ្សិត T. harzianum ជាមួយសារធាតុផ្ទុកជីកំប៉ុស Bionic |
ជំរុញឲ្យស្ព័រផ្សិតដុះលូតលាស់បានលឿន និងមានប្រសិទ្ធភាពទប់ស្កាត់ជំងឺបានល្អនៅដំណាក់កាលដំបូង។ | មិនអាចរក្សាទុកបានយូរ ដោយបរិមាណមេរោគបានធ្លាក់ចុះដល់សូន្យនៅពេលរក្សាទុករយៈពេល ៣៣៤ ថ្ងៃ។ | អត្រារស់រានកូនដំណាំ ៦០% (ប៉ុន្តែអាយុកាលរក្សាទុកខ្លីបំផុត)។ |
| Control (Without T. harzianum) ក្រុមត្រួតពិនិត្យ (មិនប្រើប្រាស់ផ្សិត T. harzianum) |
មិនតម្រូវឲ្យមានការចំណាយលើការផលិត ឬការទិញមេរោគផ្សិតជីវសាស្រ្ត។ | រុក្ខជាតិងាយរងគ្រោះថ្នាក់ដោយសារមេរោគផ្សិត Sclerotium rolfsii បង្កជាជំងឺរលួយគល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ | អត្រារស់រានកូនដំណាំគឺ ០%។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវសាស្រ្តមូលដ្ឋានសម្រាប់ការបណ្តុះផ្សិត ការកិនលាយសារធាតុផ្ទុក និងការធ្វើតេស្តគុណភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍នៃសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតលើគ្រាប់ពូជស្រូវសាឡី និងសារធាតុផ្ទុកក្នុងស្រុកមួយចំនួន។ ទោះបីជាលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏ប្រសិទ្ធភាពជាក់ស្តែងអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើប្រភេទដី និងពូជដំណាំនៅកម្ពុជា។ ដូច្នេះការធ្វើតេស្តសាកល្បងបន្ថែមលើប្រភេទដីកសិកម្មនៅកម្ពុជាគឺមានភាពចាំបាច់។
វិធីសាស្ត្រនៃការផលិតម្សៅផ្សិតជីវសាស្រ្តនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការយកមកអនុវត្តនៅកម្ពុជា ដើម្បីកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីកសិកម្ម។
ជារួម បច្ចេកទេសនេះគឺជាដំណោះស្រាយជីវសាស្រ្តដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងចំណាយតិច ដែលស័ក្តិសមសម្រាប់កសិករខ្នាតតូច និងមធ្យមនៅកម្ពុជាក្នុងការការពារទិន្នផលដំណាំរបស់ពួកគេពីជំងឺរលួយគល់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Powder formulation (រូបមន្តម្សៅ / ទម្រង់ជាម្សៅ) | ការកែច្នៃមេរោគផ្សិតដែលមានជីវិតទៅជាទម្រង់ម្សៅស្ងួត ដោយលាយជាមួយសារធាតុផ្ទុកផ្សេងៗ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការរក្សាទុក ការដឹកជញ្ជូន និងការយកទៅប្រឡាក់គ្រាប់ពូជ។ | ដូចជាការធ្វើទឹកដោះគោស្រស់ឲ្យទៅជាទឹកដោះគោម្សៅ ដើម្បីទុកបានយូរ និងងាយស្រួលឆុងផឹកនាពេលក្រោយ។ |
| Carrier (សារធាតុផ្ទុក / សារធាតុនាំ) | សារធាតុអសកម្ម (ដូចជា Diatomite ជីកំប៉ុស ឬម្សៅដីឥដ្ឋ) ដែលគេប្រើសម្រាប់លាយជាមួយមេរោគផ្សិត ដើម្បីជួយការពារស្ព័រផ្សិត និងរក្សាសំណើមឬបរិយាកាសឲ្យផ្សិតរស់នៅបានយូរក្នុងទម្រង់ជាម្សៅ។ | ដូចជាផ្ទះ ឬសំបកការពារ ដែលជួយឲ្យទាហាន (មេរោគផ្សិត) មានកន្លែងសុវត្ថិភាពស្នាក់នៅ និងមានអាហារបម្រុងមុនពេលចេញច្បាំង។ |
| Diatomite (ដីឌីយ៉ាតូម / Diatomite) | ប្រភេទថ្មកំបោរឬដីផុយដែលកើតពីសំណល់ហ្វូស៊ីលសារាយសមុទ្រមានសំបកស៊ីលីកា (Diatoms)។ វាមានលក្ខណៈផុយ ស្រាល និងមានរន្ធតូចៗច្រើន ដែលគេប្រើជាសារធាតុផ្ទុកដ៏ល្អសម្រាប់មេរោគផ្សិត ព្រោះវាជួយរក្សាសំណើម និងខ្យល់បានល្អ។ | ដូចជាអេប៉ុងធម្មជាតិដែលស្រូបយកសំណើមនិងខ្យល់បានល្អ ធ្វើឲ្យមេរោគផ្សិតអាចសម្ងំរស់នៅខាងក្នុងបានយ៉ាងស្រួលដោយមិនងាប់។ |
| cfu / Colony-forming unit (ឯកតារាប់កូឡូនីផ្សិត) | រង្វាស់ដែលប្រើក្នុងមីក្រូជីវសាស្ត្រដើម្បីប៉ាន់ប្រមាណចំនួនកោសិកាបាក់តេរី ឬស្ព័រផ្សិតដែលនៅរស់ ហើយមានសមត្ថភាពអាចបន្តពូជបង្កើតជាកូឡូនី (ក្រុម) ថ្មីបាននៅលើចានចិញ្ចឹមមេរោគ។ | ដូចជាការរាប់តែចំនួនគ្រាប់ពូជដែលនៅរស់និងអាចដុះជាដើមថ្មីបាន ជំនួសឲ្យការរាប់គ្រាប់ពូជទាំងអស់ដែលរួមបញ្ចូលទាំងគ្រាប់ស្កក។ |
| Sporulation (ការបង្កើតស្ព័រ) | ដំណើរការជីវសាស្ត្រដែលមេរោគផ្សិតបង្កើតកោសិកាបន្តពូជតូចៗ (ស្ព័រ) ជាច្រើន ដើម្បីពង្រីកពូជសាសន៍របស់វា ឬដើម្បីសម្ងំតស៊ូនឹងលក្ខខណ្ឌបរិស្ថានមិនអំណោយផល (ដូចជាខ្វះទឹក ឬខ្វះអាហារ)។ | ដូចជារុក្ខជាតិបង្កើតគ្រាប់ពូជយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ ដើម្បីធានាថាវានឹងអាចដុះពន្លកនៅរដូវភ្លៀងបន្ទាប់ ទោះបីជាដើមមេវាត្រូវងាប់នាពេលបច្ចុប្បន្នក៏ដោយ។ |
| Seedling blight (ជំងឺរលួយគល់កូនដំណាំ) | ជំងឺរុក្ខជាតិដែលបង្កឡើងដោយមេរោគផ្សិតក្នុងដី (ដូចជា Sclerotium rolfsii) ធ្វើឲ្យកូនដំណាំដែលទើបនឹងដុះពន្លក មានអាការៈរលួយត្រង់គល់ ឬឫស ហើយស្រពោនងាប់យ៉ាងលឿន។ | ដូចជាជំងឺកាចសាហាវដែលវាយប្រហារតែទៅលើទារកទើបនឹងកើត ធ្វើឲ្យពួកគេខ្សោយនិងស្លាប់ភ្លាមៗ។ |
| Antagonist (អតិសុខុមប្រាណប្រឆាំង) | ប្រភេទអតិសុខុមប្រាណ (ឧទាហរណ៍ Trichoderma harzianum) ដែលមានសមត្ថភាពពីធម្មជាតិក្នុងការទប់ស្កាត់ កម្ចាត់ ឬសម្លាប់អតិសុខុមប្រាណផ្សេងទៀត (មេរោគបង្កជំងឺ) តាមរយៈការប្រកួតប្រជែងដណ្តើមចំណី ការបញ្ចេញសារធាតុពុល ឬការរុំព័ទ្ធស៊ីជាអាហារ។ | ដូចជាទាហានការពារស្រុក ដែលចាំចាប់ ឬសម្លាប់ចោរ (មេរោគជំងឺ) ដើម្បីការពារអ្នកស្រុក (រុក្ខជាតិ) ឲ្យមានសុវត្ថិភាព។ |
| Biological control (ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | វិធីសាស្ត្រកសិកម្មក្នុងការប្រើប្រាស់ភាវៈរស់ (ដូចជាសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ ឬមេរោគផ្សិតល្អ) ដើម្បីទៅទប់ស្កាត់ ឬកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃ ឬមេរោគបង្កជំងឺលើរុក្ខជាតិ ដោយកាត់បន្ថយ ឬមិនបាច់ប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីពុល។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ជាជាងការប្រើប្រាស់ថ្នាំបំពុលកណ្តុរដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សុខភាពមនុស្ស។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
