បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំផ្លាញរបស់សត្វល្អិតចង្រៃប្រភេទ Thrips (Scirtothrips dorsalis Hood) ដែលធ្វើឱ្យស្លឹកកុលាបរួញ ផ្អាកការលូតលាស់ និងខូចខាតផ្កាដែលអាចបណ្តាលឱ្យដើមកុលាបងាប់បាន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានធ្វើការពិសោធន៍នៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ដើម្បីសិក្សាពីវដ្តជីវិត អត្រាពង និងភាពធន់របស់សត្វល្អិតនេះចំពោះការអត់អាហារ ព្រមទាំងសង្កេតរុក្ខជាតិជាជម្រកផ្សេងៗរបស់វា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Sexual Reproduction ការបង្កាត់ពូជដោយមានការរួមភេទ (Sexual Reproduction) |
សត្វញីអាចផលិតពងបានក្នុងបរិមាណច្រើន ដែលជួយពង្រីកចំនួនសត្វល្អិតបានយ៉ាងលឿនក្នុងលក្ខខណ្ឌអំណោយផល។ | ទាមទារឱ្យមានវត្តមានសត្វឈ្មោលដើម្បីធ្វើការបង្កាត់ពូជ។ | សត្វញីអាចពងបានជាមធ្យម ៣១.០៥ ពង/ក្បាល។ |
| Parthenogenesis ការបង្កាត់ពូជដោយមិនបាច់មានឈ្មោល (Parthenogenesis) |
អនុញ្ញាតឱ្យសត្វញីអាចបន្តពូជ និងរក្សាចំនួនរបស់វាបាន ទោះបីជាស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលគ្មានសត្វឈ្មោលក៏ដោយ។ | អត្រានៃការផលិតពងមានកម្រិតទាបជាងការបង្កាត់ពូជធម្មតា។ | សត្វញីអាចពងបានត្រឹមតែ ១៦.៤ ពង/ក្បាលប៉ុណ្ណោះ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារនូវឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់គ្រប់គ្រងសីតុណ្ហភាព និងសំណើម ក៏ដូចជាធនធានរុក្ខជាតិដើម្បីចិញ្ចឹមសត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ប្រទេសថៃ ក្រោមលក្ខខណ្ឌសីតុណ្ហភាព និងសំណើមថេរយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។ ទោះបីជាអាកាសធាតុប្រទេសថៃស្រដៀងនឹងកម្ពុជាក៏ដោយ ប៉ុន្តែទិន្នន័យនេះមិនបានឆ្លុះបញ្ចាំងទាំងស្រុងពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុជាក់ស្តែង និងកត្តាធម្មជាតិផ្សេងៗនៅក្នុងចម្ការកសិករឡើយ។ ការប្រែប្រួលសីតុណ្ហភាពរវាងយប់និងថ្ងៃនៅកម្ពុជាអាចធ្វើឱ្យវដ្តជីវិតសត្វល្អិតមានការផ្លាស់ប្តូរខុសពីលទ្ធផលពិសោធន៍នេះ។
លទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវនេះមានតម្លៃយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់អ្នកដាំដុះ និងអ្នកជំនាញកសិកម្មនៅកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រកម្ចាត់សត្វល្អិត Thrips។
ការយល់ដឹងអំពីឥទ្ធិពលនៃសីតុណ្ហភាព និងសំណើមទៅលើភាពធន់របស់សត្វល្អិតនេះ នឹងជួយកសិករកម្ពុជាអាចកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីដោយមិនចាំបាច់ និងបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតតាមបែបចម្រុះ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Parthenogenesis (ការបង្កាត់ពូជដោយមិនបាច់មានឈ្មោល) | ដំណើរការបន្តពូជរបស់សត្វញី ដែលអាចផលិតពងញាស់ជាកូនបានដោយមិនចាំបាច់មានការបង្កាត់ពូជជាមួយសត្វឈ្មោលឡើយ។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ សត្វល្អិត Thrips ញីអាចពងបានដោយខ្លួនឯង តែចំនួនពងតិចជាងការបង្កាត់ពូជធម្មតាដែលមានទាំងឈ្មោលនិងញី។ | ដូចជារោងចក្រដែលអាចផលិតទំនិញដោយស្វ័យប្រវត្តិដោយមិនចាំបាច់មានវត្ថុធាតុដើមពីប្រភពទីពីរ (ឈ្មោល) ប៉ុន្តែផលិតបានក្នុងបរិមាណតិចតួច។ |
| Autecological Studies (បរិស្ថានវិទ្យាឯកត្តជន) | ការសិក្សាពីទំនាក់ទំនងរវាងសារពាង្គកាយមួយប្រភេទ (ឬសត្វល្អិតមួយប្រភេទ) ជាមួយនឹងបរិស្ថានរូបវន្តជុំវិញវា ដូចជាការសិក្សាពីឥទ្ធិពលនៃសីតុណ្ហភាព និងសំណើមទៅលើការលូតលាស់និងការរស់រានរបស់សត្វល្អិត Thrips ជាដើម។ | ដូចជាការតាមដានជីវិតរបស់មនុស្សម្នាក់ ដើម្បីមើលថាតើអាកាសធាតុក្តៅ ឬត្រជាក់ជុំវិញខ្លួន ប៉ះពាល់ដល់ការរស់នៅរបស់គាត់យ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ។ |
| Fasting tolerance (ភាពធន់នឹងការអត់អាហារ) | សមត្ថភាពរបស់សត្វល្អិតក្នុងការរស់រានមានជីវិត ទោះបីជាមិនមានចំណីអាហារស៊ីក៏ដោយ ក្នុងរយៈពេលកំណត់ណាមួយ។ ការសិក្សានេះរកឃើញថាសំណើមបរិយាកាសខ្ពស់ជួយឱ្យសត្វល្អិតនេះអត់អាហារបានយូរជាងមុន។ | ដូចជាសត្វអូដ្ឋដែលអាចដើរកាត់វាលខ្សាច់បានយូរដោយមិនបាច់ផឹកទឹក។ |
| Relative Humidity (សំណើមរ៉ឺឡាទីហ្វ) | រង្វាស់នៃបរិមាណចំហាយទឹកនៅក្នុងខ្យល់ ប្រៀបធៀបទៅនឹងបរិមាណចំហាយទឹកអតិបរមាដែលខ្យល់អាចផ្ទុកបាននៅសីតុណ្ហភាពជាក់លាក់ណាមួយ (គិតជាភាគរយ)។ វាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងដល់វដ្តជីវិត និងភាពរស់រានរបស់សត្វល្អិត។ | ដូចជាកម្រិតនៃភាពហប់ឬស្អិតនៃខ្យល់នៅមុនពេលមានភ្លៀងធ្លាក់ ដែលធ្វើឱ្យយើងបែកញើសហើយក្រស្ងួត។ |
| Fecundity (អត្រាផលិតពង) | សមត្ថភាពរបស់សត្វញីក្នុងការផលិតពង ឬកូន ក្នុងមួយជីវិតរបស់វា។ ក្នុងករណីសត្វល្អិតកសិកម្ម គេវាស់វែងតាមរយៈចំនួនពងដែលសត្វញីមួយក្បាលអាចពងបានសរុប ដើម្បីវាយតម្លៃពីល្បឿននៃការកើនឡើងចំនួនរបស់វា។ | ដូចជាទិន្នផលគ្រាប់ស្រូវ ដែលដើមស្រូវមួយគុម្ពអាចផលិតបានក្នុងមួយរដូវ។ |
| Nymphal stage (ដំណាក់កាលកូនដង្កូវ / សត្វល្អិតមិនទាន់ពេញវ័យ) | ដំណាក់កាលលូតលាស់របស់សត្វល្អិតបន្ទាប់ពីញាស់ចេញពីពង ដែលវាមានរូបរាងស្រដៀងនឹងសត្វពេញវ័យដែរ តែមានទំហំតូចជាង និងមិនទាន់មានស្លាប ឬប្រព័ន្ធបន្តពូជពេញលេញ។ នេះជាដំណាក់កាលដែលវាស៊ីបំផ្លាញរុក្ខជាតិខ្លាំងបំផុត។ | ដូចជាក្មេងជំទង់ដែលកំពុងលូតលាស់ និងត្រូវការហូបអាហារច្រើន មុនពេលក្លាយជាមនុស្សធំពេញវ័យ។ |
| Scirtothrips dorsalis (សត្វល្អិត Thrips / ស្រមើល) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃម្យ៉ាងមានទំហំតូចល្អិត ដែលចូលចិត្តជញ្ជក់ទឹករុក្ខជាតិពីស្លឹកខ្ចី ត្រួយ និងផ្កា ធ្វើឱ្យស្លឹកកោងរួញ ផ្អាកការលូតលាស់ និងផ្កាខូចរូបរាង។ វាជាសត្រូវដ៏ចម្បងរបស់ដើមកុលាប និងដំណាំផ្សេងៗទៀត។ | ដូចជាសត្វមូសដែលបឺតឈាមមនុស្ស តែសត្វនេះវាតោងបឺតទឹករុក្ខជាតិធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិស្វិតស្រពោន និងកោងរួញ។ |
| Prepupa and Pupa (ដំណាក់កាលមុនដក់នាង និងដក់នាង) | ដំណាក់កាលផ្លាស់ប្តូររូបរាងចុងក្រោយរបស់សត្វល្អិតពីកូនដង្កូវ (Nymph) ទៅជាសត្វពេញវ័យ (Adult) ដោយវានៅស្ងៀមមិនស៊ីចំណី ហើយរៀបចំខ្លួនលូតលាស់ស្លាប និងសរីរាង្គផ្សេងៗដើម្បីពេញវ័យ។ | ដូចជានាងនួនដែលសម្ងំនៅស្ងៀមក្នុងសំបុក មុនពេលប្រែខ្លួនក្លាយជាមេអំបៅមានស្លាបហោះហើរបាន។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
