បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំផ្លាញដំណាំស្ត្របឺរីពីសំណាក់មៃពីរចំណុច (Tetranychus urticae Koch) ដែលជាសត្វល្អិតចង្រៃដ៏សំខាន់ និងស្វែងរកវិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រជំនួសឱ្យការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានអនុវត្តនៅខេត្តឈៀងម៉ៃដោយធ្វើការពិសោធន៍បង្កាត់ពូជមៃចាប់ស៊ី និងកំណត់អត្រានៃការលែងមៃទាំងនេះទៅក្នុងចម្ការស្ត្របឺរីផ្ទាល់។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Biological Control (Releasing Amblyseius longispinosus) ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រ (ការលែងមៃចាប់ស៊ី Amblyseius longispinosus) |
មានសុវត្ថិភាពខ្ពស់ចំពោះបរិស្ថាន និងអ្នកបរិភោគ អាចគ្រប់គ្រងមៃចង្រៃបានរយៈពេលយូរ និងមិនធ្វើឱ្យមៃចង្រៃស៊ាំនឹងថ្នាំ។ | ត្រូវការពេលវេលា ទីកន្លែង និងជំនាញសម្រាប់ចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជមៃចាប់ស៊ីជាមុន និងទាមទារការតាមដានជាប្រចាំ។ | ទិន្នផលផ្លែកើនឡើង ១០២.៦២ គីឡូក្រាមក្នុងផ្ទៃដី ៤០០ ម៉ែត្រការ៉េ បើធៀបនឹងឡូតិ៍ដែលមិនបានគ្រប់គ្រងសោះ។ |
| Chemical Control (Spraying acaricides) ការគ្រប់គ្រងដោយប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី (បាញ់ថ្នាំកម្ចាត់មៃ) |
ងាយស្រួលក្នុងការអនុវត្ត ចំណាយពេលតិច និងអាចកាត់បន្ថយចំនួនមៃចង្រៃបានលឿនក្នុងរយៈពេលខ្លី។ | មៃចង្រៃឆាប់កើនឡើងវិញនិងស៊ាំនឹងថ្នាំ ប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន សុខភាពអ្នកបាញ់ថ្នាំ និងបន្សល់ទុកសារធាតុពុលលើផ្លែស្ត្របឺរី។ | ទិន្នផលផ្លែកើនឡើងត្រឹមតែ ៨០.៣៧ គីឡូក្រាមក្នុងផ្ទៃដី ៤០០ ម៉ែត្រការ៉េ ទាបជាងការប្រើប្រាស់មៃចាប់ស៊ី។ |
| Control (Untreated) មិនមានការគ្រប់គ្រង (ទុកចោលជាប្រៀបធៀប) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយថវិកា កម្លាំងពលកម្ម ឬពេលវេលាក្នុងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិត។ | មៃចង្រៃបំផ្លាញដំណាំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ធ្វើឱ្យដើមក្រិន ស្លឹកប្រែពណ៌ និងធ្លាក់ចុះទិន្នផលយ៉ាងខ្លាំង។ | ទទួលបានទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹមតែ ៤៣៩.០៨ គីឡូក្រាមក្នុងផ្ទៃដី ៤០០ ម៉ែត្រការ៉េ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារឱ្យមានការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់ចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជមៃ ក៏ដូចជាធនធានសម្ភារៈ និងពេលវេលាដើម្បីធានាបាននូវប្រសិទ្ធភាព។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅតំបន់ខ្ពង់រាបនៃខេត្តឈៀងម៉ៃ ប្រទេសថៃ ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់សមស្របសម្រាប់ការដាំស្ត្របឺរី ទើបលទ្ធផលនេះអាចមានភាពខុសប្លែកគ្នាបើសិនជាអនុវត្តនៅតំបន់ដែលមានសីតុណ្ហភាពខុសគ្នាខ្លាំង។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សានេះនៅតែមានតម្លៃខ្ពស់ ជាពិសេសសម្រាប់ការអនុវត្តនៅតំបន់ភ្នំ ឬក្នុងប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលមានការគ្រប់គ្រងអាកាសធាតុបានល្អ។
វិធីសាស្ត្រគ្រប់គ្រងមៃចង្រៃតាមបែបជីវសាស្ត្រនេះ មានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃការលើកកម្ពស់កសិកម្មសរីរាង្គ និងសុវត្ថិភាពចំណីអាហារ។
សរុបមក ការសាកល្បងនិងពង្រីកបច្ចេកទេសនេះនៅកម្ពុជានឹងជួយជំរុញការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធកសិកម្មប្រកបដោយចីរភាព ការពារបរិស្ថាន និងបង្កើនទំនុកចិត្តដល់អ្នកប្រើប្រាស់។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Biological Control (ការគ្រប់គ្រងតាមបែបជីវសាស្ត្រ) | ការប្រើប្រាស់សត្រូវធម្មជាតិ ដូចជាសត្វល្អិតចាប់ស៊ី ប៉ារ៉ាស៊ីត ឬមេរោគ ដើម្បីកាត់បន្ថយ និងគ្រប់គ្រងចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃដែលបំផ្លាញដំណាំ ជាការជំនួស ឬកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមឆ្មាដើម្បីឱ្យចាប់កណ្តុរក្នុងផ្ទះ ជាជាងការដាក់ថ្នាំបំពុលកណ្តុរ។ |
| Predatory Mite (មៃចាប់ស៊ី) | ប្រភេទមៃ (សត្វល្អិតល្អ) ក្នុងអំបូរ Phytoseiidae ដែលដើរតួជាសត្រូវធម្មជាតិ ដោយវាដើរចាប់ស៊ីមៃចង្រៃផ្សេងៗទៀត (ដូចជាមៃពីរចំណុច) ជាអាហារ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការរាតត្បាតលើដំណាំសិកម្ម។ | ជាប៉ូលីសសត្វល្អិតខ្នាតតូចដែលដើរល្បាតលើស្លឹកឈើ ដើម្បីចាប់សត្វល្អិតចោរដែលមកស៊ីដំណាំ។ |
| Mass Rearing (ការចិញ្ចឹមបង្កាត់ពូជក្នុងបរិមាណច្រើន) | ដំណើរការនៃការបង្កាត់ និងចិញ្ចឹមសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ (រួមទាំងការចិញ្ចឹមមៃចំណីសម្រាប់ជាអាហារ) នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ឬរោងកញ្ចក់ ឱ្យបានចំនួនរាប់ម៉ឺនក្បាល មុននឹងយកទៅលែងក្នុងចម្ការដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងសត្វល្អិតចង្រៃ។ | ដូចជាការបើកជំរុំហ្វឹកហាត់កងទ័ពរាប់ម៉ឺននាក់ ឱ្យត្រៀមខ្លួនរួចរាល់មុននឹងបញ្ជូនទៅសមរភូមិ។ |
| Release Rate (អត្រានៃការលែង) | ចំនួនសត្វល្អិតមានប្រយោជន៍ជាក់លាក់ណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ២ ទៅ ៥ ក្បាល) ដែលត្រូវបានកំណត់ឱ្យលែងលើរុក្ខជាតិមួយដើម ដើម្បីធានាថាវាមានកម្លាំងគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការកម្ចាត់សត្វល្អិតចង្រៃ ដោយមិនខ្ជះខ្ជាយធនធាន។ | ដូចជាការគណនាថាត្រូវបញ្ជូនប៉ូលីសប៉ុន្មាននាក់ដើម្បីទៅចាប់ចោរមួយក្រុម ដោយមិនប្រើកម្លាំងតិចពេក ឬច្រើនហួសហេតុ។ |
| Acaricide (ថ្នាំសម្លាប់មៃ) | ជាប្រភេទថ្នាំគីមីកសិកម្មដែលត្រូវបានផលិតឡើងយ៉ាងជាក់លាក់សម្រាប់សម្លាប់សត្វល្អិតក្នុងអំបូរមៃ (Mites) ឬតុកកែដី (Ticks) ដែលបំផ្លាញដំណាំដោយការជញ្ជក់ទឹកដមស្លឹក។ | ដូចជាថ្នាំបាញ់មូសដែលផលិតឡើងសម្លាប់តែមូស តែនេះជាថ្នាំសម្រាប់បាញ់សម្លាប់មៃតូចៗលើស្លឹកឈើ។ |
| Economic Threshold (កម្រិតព្រមានសេដ្ឋកិច្ច) | ជាកម្រិតនៃចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃដែលមានវត្តមានក្នុងចម្ការ ដែលឈានដល់ចំណុចមួយទាមទារឱ្យកសិករមានចំណាត់ការគ្រប់គ្រង (ដូចជាបាញ់ថ្នាំ ឬលែងមៃចាប់ស៊ី) ដើម្បីការពារកុំឱ្យការខូចខាតដំណាំមានទំហំធំជាងថ្លៃចំណាយក្នុងការទប់ស្កាត់។ | ដូចជាភ្លើងសញ្ញាពណ៌លឿងដែលប្រាប់កសិករថា "ត្រូវចាត់វិធានការការពារហើយ កុំចាំដល់ដំណាំខូចអស់ទើបធ្វើការ"។ |
| Two-Spotted Spider Mite (Tetranychus urticae) (មៃពីរចំណុច) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃដ៏គ្រោះថ្នាក់មួយប្រភេទដែលមានទំហំតូចមែនទែន មានចំណុចខ្មៅពីរនៅលើខ្នង វាចូលចិត្តរស់នៅក្រោមស្លឹកឈើ បង្កើតបណ្ដាញសរសៃ និងជញ្ជក់ទឹករុក្ខជាតិធ្វើឱ្យស្លឹកប្រែពណ៌ លូតលាស់យឺត និងធ្លាក់ទិន្នផល។ | ដូចជាមូសខាំបឺតឈាមមនុស្សដែរ ប៉ុន្តែវានេះគឺបឺតទឹករុក្ខជាតិរហូតដល់រុក្ខជាតិស្វិតស្រពោន និងបង្កើតសរសៃពពួរដូចពីងពាង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
