បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះមានគោលបំណងបង្កើតពូជសណ្តែកកួរថ្មី (Vigna unguiculata ssp. sesquipedalis) ដែលមានទិន្នផលខ្ពស់ ធន់នឹងអាកាសធាតុ និងមានគុណភាពអាហារូបត្ថម្ភប្រសើរជាងមុន។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ កម្មវិធីបង្កាត់ពូជនេះត្រូវបានអនុវត្តតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៩ ដោយប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របង្កាត់ខ្វែង និងជ្រើសរើសពូជសុទ្ធដើម្បីស្វែងរកពូជដែលល្អបំផុត។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| YBR 8-1 (Nan 1) Variety ពូជសណ្តែកកួរ YBR 8-1 (Nan 1) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់នៅចុងរដូវភ្លៀងចូលរដូវរងា (៣.២៩០ គក/រ៉ៃ) មានពណ៌ក្រហមស្វាយទាក់ទាញ សម្បូរដោយសារធាតុអង់តូស៊ីយ៉ានីន (១០,៣៣ មីលីក្រាម/១០០ក្រាម) ស្រួយ និងផ្អែម។ | ទិន្នផលនៅក្នុងរដូវវស្សាអាចមានកម្រិតទាបជាងពូជ YBR 5-2 បន្តិច។ | ទិន្នផល ៣.២៩០ គក/រ៉ៃ ដែលខ្ពស់ជាងពូជត្រួតពិនិត្យ ២៧,៩% ព្រមទាំងមានផ្ទុកសារធាតុពណ៌អង់តូស៊ីយ៉ានីនខ្ពស់។ |
| YBR 5-2 Line ខ្សែស្រឡាយពូជសណ្តែកកួរ YBR 5-2 |
ផ្តល់ទិន្នផលសរុបខ្ពស់ជាងគេក្នុងការដាំដុះទូទៅ ជាពិសេសនៅក្នុងរដូវវស្សា។ | ពណ៌ផ្លែមិនសូវមានភាពទាក់ទាញប្លែក (ពណ៌បៃតងធម្មតា) និងមានកម្រិតអង់តូស៊ីយ៉ានីនទាបជាង YBR 8-1។ | ផ្តល់ទិន្នផលជាមធ្យមខ្ពស់ក្នុងការសាកល្បងនៅចម្ការកសិករ (១.៩៧៦ គក/រ៉ៃ ជាមធ្យម សម្រាប់រយៈពេល៣ឆ្នាំ)។ |
| Commercial Control Variety ពូជសណ្តែកកួរពាណិជ្ជកម្ម (ពូជត្រួតពិនិត្យ) |
ងាយស្រួលរកទិញ និងស៊ាំទៅនឹងការដាំដុះទូទៅរបស់កសិករនៅលើទីផ្សារបច្ចុប្បន្ន។ | ទិន្នផលទាបជាងពូជបង្កាត់ថ្មី ជាពិសេសនៅចុងរដូវ ព្រមទាំងខ្វះសារធាតុពណ៌អង់តូស៊ីយ៉ានីនដែលអាចជួយដល់សុខភាព។ | ទិន្នផលជាមធ្យមទាបជាងពូជ YBR 8-1 រហូតដល់ ២៧,៩% ក្នុងអំឡុងពេលដើមរដូវរងា។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារធនធានជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការបង្កាត់ពូជដំណាំ និងឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតមធ្យមសម្រាប់ការវិភាគសមាសភាពគីមី។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងសំខាន់នៅក្នុងខេត្ត Phichit និងខេត្ត Nan ប្រទេសថៃ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុជាក់លាក់ (តំបន់វាលទំនាប និងតំបន់ភ្នំ)។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដោយសារកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិចស្រដៀងគ្នា ប៉ុន្តែទាមទារឱ្យមានការធ្វើតេស្តបន្សាំបន្ថែមនៅតាមតំបន់គោលដៅក្នុងស្រុក ដើម្បីបញ្ជាក់ពីទិន្នផលជាក់ស្តែង។
លទ្ធផលនៃការបង្កាត់ពូជនេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ពិសេសក្នុងការលើកកម្ពស់ការដាំដុះដំណាំបន្លែដែលមានតម្លៃបន្ថែមខ្ពស់។
ជារួម ពូជសណ្តែកកួរថ្មីនេះមិនត្រឹមតែផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងផ្តល់តម្លៃបន្ថែមផ្នែកសុខភាព (សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) ដែលឆ្លើយតបយ៉ាងល្អទៅនឹងតម្រូវការទីផ្សារកសិផលកម្ពុជានាពេលអនាគត។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hybridization (ការបង្កាត់ខ្វែង) | គឺជាដំណើរការនៃការយកលំអងឈ្មោលពីពូជរុក្ខជាតិមួយទៅដាក់លើកេសរញីនៃពូជមួយទៀត ដើម្បីបង្កើតបានកូនកាត់ថ្មីដែលទទួលយកលក្ខណៈល្អៗពីមេបាទាំងពីរ (ដូចជាធន់នឹងជំងឺ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់)។ | ដូចជាការយកឆ្កែពូជការពារផ្ទះទៅបង្កាត់ជាមួយឆ្កែពូជរត់លឿន ដើម្បីទទួលបានកូនឆ្កែដែលទាំងចេះការពារផ្ទះ និងអាចរត់បានលឿន។ |
| Pure line selection (ការជ្រើសរើសពូជសុទ្ធ) | ជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសរុក្ខជាតិដែលមានលក្ខណៈល្អឥតខ្ចោះពីក្រុមរុក្ខជាតិកូនកាត់ ហើយដាំបន្តពូជដោយខ្លួនឯង (បង្កាត់ឯង) ជាច្រើនជំនាន់ រហូតដល់បានពូជមួយដែលមានលក្ខណៈនឹងនរ មិនប្រែប្រួល។ | ដូចជាការរែងយកតែគ្រាប់ខ្សាច់ដែលមានទំហំប៉ុនៗគ្នា និងពណ៌ដូចៗគ្នាចេញពីគំនរខ្សាច់ចម្រុះ រហូតដល់ទទួលបានខ្សាច់មួយគំនរដែលមានលក្ខណៈដូចគ្នាទាំងស្រុងមិនប្រែប្រួល។ |
| Anthocyanin (អង់តូស៊ីយ៉ានីន) | ជាប្រភេទសារធាតុពណ៌ធម្មជាតិ (ពណ៌ក្រហម ស្វាយ ឬខៀវ) ដែលមាននៅក្នុងរុក្ខជាតិ ពិសេសផ្លែឈើ និងបន្លែ ហើយវាមានតួនាទីជាសារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្មយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព ដែលជួយការពារកោសិកាពីការខូចខាត។ | ដូចជាថ្នាំលាបពណ៌ការពារច្រែះដែលគេលាបលើដែក ដើម្បីការពារកុំឱ្យដែកឆាប់ខូចដោយសារធាតុអាកាសខាងក្រៅ។ |
| Antioxidant (សារធាតុប្រឆាំងអុកស៊ីតកម្ម) | ជាសមាសធាតុដែលអាចការពារ ឬពន្យឺតការខូចខាតកោសិកាដោយសាររ៉ាឌីកាល់សេរី (ម៉ូលេគុលមិនស្ថិតស្ថេរដែលបំផ្លាញកោសិកា) ដែលជួយការពាររាងកាយពីជំងឺផ្សេងៗ ដូចជាជំងឺបេះដូង និងមហារីក។ | ដូចជាខែលការពារដែលជួយរារាំងគ្រាប់កាំភ្លើង (រ៉ាឌីកាល់សេរី) មិនឱ្យបាញ់ទម្លុះប៉ះពាល់ដល់រាងកាយ (កោសិកា) របស់យើង។ |
| Randomized Complete Block (RCB) (ប្លង់ពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | ជាការរៀបចំប្លង់ពិសោធន៍កសិកម្មដោយបែងចែកដីជាប្លុក (កន្លែង) ផ្សេងៗគ្នា ហើយនៅក្នុងប្លុកនីមួយៗ ពូជដែលត្រូវសាកល្បងត្រូវបានដាំដោយចៃដន្យ ដើម្បីកាត់បន្ថយឥទ្ធិពលនៃគុណភាពដីដែលមិនស្មើគ្នាទៅលើលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាការបែងចែកសិស្សជាក្រុមៗដែលមានសមត្ថភាពចម្រុះគ្នាដើម្បីប្រឡងប្រជែង ដើម្បីធានាថាគ្មានក្រុមណាមួយមានប្រៀបជាងគេដោយសារតែសិស្សពូកែៗប្រមូលផ្តុំគ្នានៅមួយកន្លែងនោះទេ។ |
| Duncan’s multiple range test / DMRT (ការធ្វើតេស្តប្រៀបធៀបមធ្យម Duncan) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់ប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមនៃទិន្នន័យច្រើនក្រុម (ឧទាហរណ៍ ទិន្នផលពូជសណ្តែក៥ផ្សេងគ្នា) ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមណាដែលមានភាពខុសគ្នាជាដាច់ខាតពីក្រុមផ្សេងទៀត។ | ដូចជាការយកកម្ពស់សិស្សក្នុងថ្នាក់មកប្រៀបធៀបគ្នាជាគូៗ ដើម្បីចាត់ថ្នាក់ថាអ្នកណាខ្ពស់ជាងគេពិតប្រាកដ ឬអ្នកណាមានកម្ពស់ប្រហាក់ប្រហែលគ្នាដែលអាចចាត់ចូលក្រុមតែមួយបាន។ |
| On-farm trial (ការសាកល្បងនៅចម្ការកសិករ) | ការយកពូជដំណាំដែលទើបស្រាវជ្រាវបានពីស្ថានីយពិសោធន៍ ទៅដាំសាកល្បងផ្ទាល់នៅលើដីចម្ការរបស់កសិករ ក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងការថែទាំជាក់ស្តែង មុននឹងសម្រេចបញ្ចេញពូជនោះជាផ្លូវការ។ | ដូចជាការយកឡានម៉ូដែលថ្មីដែលទើបផលិតរួច ទៅបើកបរលើផ្លូវលំជាក់ស្តែងនៅតាមខេត្ត ដើម្បីមើលថាតើវាធន់ប៉ុនណា មុននឹងដាក់លក់ជាផ្លូវការលើទីផ្សារ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
