បញ្ហា (The Problem)៖ ឯកសារនេះធ្វើការស្រាវជ្រាវពីការប្រើប្រាស់ចំណិតដំឡូងមីក្រៀមដែលជាវត្ថុធាតុដើមក្នុងស្រុក ដើម្បីជំនួសកន្ទក់និងសារធាតុគីមីក្នុងការបណ្តុះផ្សិត Pleurotus sajor-caju (Phoenix Mushroom)។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានធ្វើការពិសោធន៍ប្រៀបធៀបទិន្នផលផ្សិតដោយប្រើកម្ទេចឈើកៅស៊ូជាមូលដ្ឋាន លាយជាមួយនឹងកម្រិតចំណិតដំឡូងមីក្រៀមផ្សេងៗគ្នាធៀបនឹងរូបមន្តស្តង់ដារ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Standard Substrate (95% Sawdust + 5% Rice Bran + Chemicals) រូបមន្តស្តង់ដារ (កម្ទេចឈើ ៩៥% + កន្ទក់ ៥% + សារធាតុគីមី MgSO4 & CaCO3) |
ផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់ និងជាវិធីសាស្ត្រដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាទូទៅសម្រាប់ការបណ្តុះផ្សិតខ្នាតអាជីវកម្ម។ | ទាមទារការចំណាយខ្ពស់ដោយសារត្រូវទិញកន្ទក់ដែលមានតម្លៃថ្លៃ និងសារធាតុគីមីបន្ថែម។ | ផ្តល់ទិន្នផលមធ្យមខ្ពស់បំផុត ១៥៩,៨៣ ក្រាម/ថង់។ |
| Proposed Substrate (80% Sawdust + 20% Dried Cassava Chip) រូបមន្តស្នើឡើង (កម្ទេចឈើ ៨០% + ចំណិតដំឡូងមីក្រៀម ២០%) |
កាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្ម ប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមងាយស្រួលរកក្នុងស្រុក និងមិនត្រូវការសារធាតុគីមីជំនួយ។ ជួយឱ្យសរសៃផ្សិតលូតលាស់លឿន។ | ទាមទារឱ្យមានការកិន ឬចិញ្ច្រាំដំឡូងមីក្រៀមឱ្យម៉ត់ល្អមុននឹងយកមកលាយជាមួយកម្ទេចឈើ។ | ផ្តល់ទិន្នផលមធ្យម ១៥៦,១៧ ក្រាម/ថង់ (ខុសគ្នាត្រឹមតែបន្តិចបន្តួចធៀបនឹងរូបមន្តស្តង់ដារ ប៉ុន្តែចំណេញថ្លៃដើមជាង)។ |
| Control Substrate (100% Pararubber Sawdust) រូបមន្តត្រួតពិនិត្យ (កម្ទេចឈើកៅស៊ូ ១០០% សុទ្ធ) |
មានភាពងាយស្រួលបំផុតក្នុងការរៀបចំ និងមានថ្លៃដើមទាបបំផុតដោយមិនមានលាយសារធាតុបន្ថែមអ្វីទាំងអស់។ | សរសៃផ្សិតលូតលាស់យឺតខ្លាំង ហើយទិន្នផលទទួលបានទាបបំផុត មិនស័ក្តិសមសម្រាប់ការដាំដុះជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្មឡើយ។ | ផ្តល់ទិន្នផលមធ្យមទាបបំផុតត្រឹមតែ ៣៨,៣៣ ក្រាម/ថង់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការរៀបចំការបណ្តុះផ្សិតតាមវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារវត្ថុធាតុដើមកសិកម្មក្នុងស្រុក និងសម្ភារៈបណ្តុះជាមូលដ្ឋាន ដោយមិនមានការចំណាយខ្ពស់នោះទេ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងទីក្រុងបាងកក ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់កម្ទេចឈើកៅស៊ូ និងដំឡូងមីដែលជារុក្ខជាតិសេដ្ឋកិច្ចរបស់ថៃ។ ទោះបីជាការស្រាវជ្រាវនេះមានតាំងពីឆ្នាំ ១៩៨៧ ក៏ដោយ ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រភេទកសិផល (ដំឡូងមី និងកៅស៊ូ) គឺមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងបរិបទប្រទេសយើង។
វិធីសាស្ត្រនេះគឺពិតជាមានអត្ថប្រយោជន៍ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់អនុវត្តក្នុងវិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា។
ការប្រើប្រាស់ចំណិតដំឡូងមីជំនួសកន្ទក់ មិនត្រឹមតែជួយកាត់បន្ថយថ្លៃដើមផលិតកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជួយបង្កើនតម្លៃបន្ថែមដល់កសិផលក្នុងស្រុក និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចកសិករផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Pleurotus sajor-caju (ផ្សិត Phoenix / ផ្សិតអំបោះ) | ជាប្រភេទផ្សិតហូបផ្លែដែលអាចបណ្តុះបានងាយស្រួលក្នុងអាកាសធាតុក្តៅសើម ហើយត្រូវការកាកសំណល់កសិកម្មដែលមានជាតិកាបូននិងនីដ្រូសែន (ដូចជាកម្ទេចឈើ ឬចំបើង) ដើម្បីលូតលាស់ និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់។ | ដូចជារុក្ខជាតិដែលងាយស្រួលដាំដុះ ហើយស៊ីស្លឹកឈើងាប់ឬកម្ទេចឈើជាអាហារដើម្បីបង្កើតជាផ្លែសម្រាប់យើងហូប។ |
| Growth Substrate (សម្ភារៈបណ្តុះ / វត្ថុធាតុដើមបណ្តុះផ្សិត) | ជាល្បាយនៃវត្ថុធាតុដើម (ដូចជាកម្ទេចឈើកៅស៊ូ កន្ទក់ និងចំណិតដំឡូងមី) ដែលត្រូវបានលាយបញ្ចូលគ្នាដើម្បីផ្តល់សារធាតុចិញ្ចឹម ជាតិសំណើម និងទីជម្រកសម្រាប់ឱ្យសរសៃផ្សិតលូតលាស់បង្កើតជាកញ្ចុំផ្សិត។ | ដូចជាដីជីជាតិដែលយើងប្រើសម្រាប់ដាំបន្លែ ឬផ្កាអញ្ចឹងដែរ គ្រាន់តែសម្រាប់ផ្សិតយើងប្រើកម្ទេចឈើនិងដំឡូងមីជំនួសដី។ |
| Hyphae / Hyphal development (សរសៃផ្សិត / ការលូតលាស់សរសៃផ្សិត) | ជាបណ្តាញសរសៃពណ៌សតូចៗឆ្មារៗដែលដុះចេញពីមេផ្សិត រាលដាលចាក់ស្រេះពេញសម្ភារៈបណ្តុះ ដើម្បីបញ្ចេញអង់ស៊ីមបំបែករចនាសម្ព័ន្ធឈើ និងស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹមមុនពេលវាវិវត្តទៅជាផ្លែផ្សិត។ | ដូចជាឫសរបស់រុក្ខជាតិដែលចាក់ស្រេះទៅក្នុងដីដើម្បីស្រូបយកទឹកនិងជីជាតិ មុនពេលវាបញ្ចេញផ្កានិងផ្លែ។ |
| Grain spawn (មេផ្សិតលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិ) | ជាគ្រាប់ធញ្ញជាតិ (នៅក្នុងការសិក្សានេះគឺគ្រាប់ស្រូវសណ្តែក ឬ Sorghum) ដែលត្រូវបានគេបណ្តុះសរសៃផ្សិតបរិសុទ្ធឱ្យដុះរុំព័ទ្ធជុំវិញ សម្រាប់យកទៅសាបព្រោះបន្តចូលក្នុងថង់សម្ភារៈបណ្តុះ។ | ដូចជាគ្រាប់ពូជរុក្ខជាតិដែលយើងយកទៅសាបព្រោះក្នុងដីដើម្បីឱ្យវាដុះជាដើមធំ។ |
| Autoclave / Pressure sterilizer (ម៉ាស៊ីនចំហុយសម្លាប់មេរោគដោយប្រើសម្ពាធ) | ជាឧបករណ៍សម្រាប់ចំហុយថង់សម្ភារៈបណ្តុះផ្សិតក្នុងសីតុណ្ហភាពនិងសម្ពាធខ្ពស់ (១២១ អង្សាសេ) ដើម្បីសម្លាប់មេរោគ បាក់តេរី ឬផ្សិតចង្រៃផ្សេងៗកុំឱ្យដុះប្រជែងដណ្តើមចំណីជាមួយផ្សិតដែលយើងចង់បាន។ | ដូចជាឆ្នាំងសំពាធ (Pressure cooker) ដែលម៉ាក់ៗប្រើសម្រាប់ស្ងោរសាច់ឱ្យឆ្អិនផុយល្អ និងសម្លាប់មេរោគគ្រប់ប្រភេទ។ |
| Potato Dextrose Agar / PDA (មជ្ឈដ្ឋានចិញ្ចឹមមេផ្សិត PDA) | ជាល្បាយចាហួយដែលផ្សំពីទឹកដំឡូងបារាំងនិងស្ករ ប្រើប្រាស់នៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្រាប់បណ្តុះនិងចិញ្ចឹមបំប៉នសរសៃផ្សិតបរិសុទ្ធឱ្យលូតលាស់ក្នុងដំណាក់កាលដំបូងបំផុត មុននឹងយកទៅបន្តពូជលើគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។ | ដូចជាទឹកដោះគោម្សៅដែលគេឆុងសម្រាប់ទារកទើបនឹងកើត ដើម្បីផ្តល់កម្លាំងនិងសារធាតុចិញ្ចឹមចាំបាច់សម្រាប់ការលូតលាស់ដំបូងបំផុត។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
