បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះស្វែងយល់ថាតើកសិករដាំដំឡូងមីនៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម មានការយល់ដឹងកម្រិតណាអំពីផលប៉ះពាល់នៃការប្រែប្រួលអាកាសធាតុទៅលើផលិតកម្ម និងជីវភាពរស់នៅរបស់ពួកគេ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយគ្រួសារកសិករ និងប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិដើម្បីវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងនៃអថេរដែលមានឥទ្ធិពលលើការយល់ឃើញរបស់ពួកគេ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Statistics, One-way ANOVA, and Chi-square test ស្ថិតិពណ៌នា ការវិភាគវ៉ារ្យង់ (ANOVA) និងតេស្ត Chi-square |
ងាយស្រួលក្នុងការសង្ខេបទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រ និងប្រៀបធៀបភាពខុសគ្នារវាងក្រុម ឬតំបន់ផ្សេងៗគ្នា។ វាជួយផ្តល់រូបភាពទូទៅយ៉ាងច្បាស់លាស់ពីស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម។ | មិនអាចវាស់ស្ទង់ទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញ ឬឥទ្ធិពលនៃកត្តាច្រើនក្នុងពេលតែមួយទៅលើអថេរមិនច្បាស់លាស់ (Latent variables) ដូចជាការយល់ឃើញបានទេ។ | រកឃើញភាពខុសគ្នាយ៉ាងច្បាស់លាស់នូវកម្រិតជីវភាព កម្រិតវប្បធម៌ និងអាយុរបស់មេគ្រួសារនៅតាមតំបន់ទាំងបីនៃការសិក្សា (P<0.01)។ |
| Partial Least Square Structural Equation Modelling (PLS-SEM) គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធដោយផ្នែកភាគ (PLS-SEM) |
អាចវិភាគលើសំណាកតូចៗ ទិន្នន័យដែលមិនមានរបាយធម្មតា (Non-normal distribution) និងអាចវាយតម្លៃទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញនៃអថេរច្រើនក្នុងពេលតែមួយ។ | ទាមទារឱ្យមានការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកស្ថិតិ និងត្រូវប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រជំនាញសម្រាប់ការវិភាគ។ | បញ្ជាក់ថាការទទួលបានព័ត៌មានអាកាសធាតុមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេ (β=០.២៧៧) ទៅលើការយល់ឃើញរបស់កសិករអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការចុះប្រមូលទិន្នន័យតាមរយៈការស្ទង់មតិផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន និងការប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រជំនាញសម្រាប់វិភាគស្ថិតិ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅតំបន់ភ្នំភាគខាងជើងនៃប្រទេសវៀតណាម ដោយផ្តោតលើគ្រួសារកសិករដែលភាគច្រើនជាបុរស និងមានការចូលរួមពីជនជាតិភាគតិច។ ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ដោយសារតំបន់ដាំដំឡូងមីជាច្រើននៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈភូមិសាស្ត្រ បញ្ហាប្រឈមនឹងអាកាសធាតុ និងកម្រិតជីវភាពរបស់កសិករស្រដៀងគ្នា។
វិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវ និងលទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានភាពពាក់ព័ន្ធ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ការធ្វើឱ្យប្រសើរឡើងនូវប្រព័ន្ធផ្តល់ព័ត៌មានអាកាសធាតុដល់មូលដ្ឋាន គឺជាជំហានដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងការជំរុញឱ្យកសិករកម្ពុជាមានសមត្ថភាពបន្សាំទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Partial Least Square Structural Equation Modelling (PLS-SEM) (គំរូសមីការរចនាសម្ព័ន្ធដោយផ្នែកភាគ) | វាគឺជាវិធីសាស្ត្រវិភាគស្ថិតិកម្រិតខ្ពស់មួយប្រភេទ ដែលប្រើសម្រាប់សិក្សាពីទំនាក់ទំនងស្មុគស្មាញរវាងកត្តាច្រើនក្នុងពេលតែមួយ ជាពិសេសនៅពេលដែលកត្តាទាំងនោះមិនអាចវាស់ស្ទង់បានដោយផ្ទាល់ (ឧទាហរណ៍៖ ការយល់ឃើញ ចំណេះដឹង ឬអាកប្បកិរិយា)។ វាស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់កម្រងទិន្នន័យតូច និងទិន្នន័យដែលមិនមានរបាយធម្មតា (non-normal distribution)។ | ដូចជាការប្រើប្រាស់រូបមន្តដើម្បីទស្សន៍ទាយថា តើគ្រឿងផ្សំអ្វីខ្លះ និងបរិមាណប៉ុន្មាន ទើបធ្វើឱ្យមុខម្ហូបមួយមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ដោយវាស់ស្ទង់តាមរយៈការបញ្ចេញមតិរបស់អ្នកញ៉ាំ។ |
| Variance Inflation Factor (VIF) (កត្តាអតិផរណានៃវ៉ារ្យង់) | គឺជារង្វាស់ស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីពិនិត្យមើលបញ្ហាទំនាក់ទំនងគ្នាខ្លាំងពេក (Multicollinearity) រវាងអថេរឯករាជ្យនៅក្នុងគំរូ។ ប្រសិនបើតម្លៃ VIF ធំជាង ៥ វាមានន័យថាអថេរទាំងនោះមានភាពជាន់គ្នា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលវិភាគភាពត្រឹមត្រូវនៃឥទ្ធិពលរបស់វាមិនច្បាស់លាស់។ | ដូចជាការសួរមតិពីមនុស្សពីរនាក់ដែលមានគំនិតដូចគ្នាបេះបិទ ដែលធ្វើឱ្យមតិមួយក្លាយជារឿងជាន់គ្នា និងមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានថ្មីបន្ថែមដើម្បីជួយដល់ការសម្រេចចិត្ត។ |
| Cronbach's Alpha (មេគុណ Cronbach's Alpha) | គឺជារង្វាស់ដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់វាយតម្លៃភាពស៊ីសង្វាក់គ្នា (Internal Consistency) នៃសំណុំសំណួរនៅក្នុងកម្រងសំណួរ។ វាប្រាប់យើងថាតើសំណួរទាំងអស់ដែលវាស់ស្ទង់ពីបញ្ហាតែមួយ ពិតជាទទួលបានចម្លើយទៅក្នុងទិសដៅតែមួយដែលអាចទុកចិត្តបានដែរឬទេ។ ក្នុងការសិក្សានេះ តម្លៃលើសពី ០.៦០ ចាត់ទុកថាអាចទទួលយកបាន។ | ដូចជាការបាញ់ព្រួញទៅកាន់គោលដៅតែមួយច្រើនដង បើព្រួញទាំងអស់ប្រមូលផ្តុំគ្នានៅកន្លែងតែមួយ មានន័យថាការបាញ់នោះមានភាពច្បាស់លាស់និងអាចទុកចិត្តបាន។ |
| Likert Scale (រង្វាស់ Likert) | គឺជាប្រភេទនៃរង្វាស់ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងការស្ទង់មតិ ដើម្បីឱ្យអ្នកឆ្លើយបញ្ជាក់ពីកម្រិតនៃការយល់ព្រម ឬមិនយល់ព្រមរបស់ពួកគេចំពោះសេចក្តីថ្លែងការណ៍ណាមួយជាលេខ (ឧទាហរណ៍៖ ពី ១=មិនយល់ព្រមទាល់តែសោះ ដល់ ៥=យល់ព្រមទាំងស្រុង) ដើម្បីងាយស្រួលបំប្លែងគុណនាមទៅជាបរិមាណ។ | ដូចជាការឱ្យផ្កាយវាយតម្លៃសេវាកម្មភោជនីយដ្ឋានពី ១ ដល់ ៥ ផ្កាយ ដើម្បីដឹងថាយើងពេញចិត្តកម្រិតណា។ |
| Climate-smart agriculture (CSA) (កសិកម្មឆ្លាតវៃធន់នឹងអាកាសធាតុ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍វិស័យកសិកម្មដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគោលដៅបី៖ បង្កើនផលិតភាពនិងប្រាក់ចំណូលកសិកម្មប្រកបដោយនិរន្តរភាព កសាងសមត្ថភាពបន្សាំទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ឱ្យបានច្រើនបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ | ដូចជាការរចនាផ្ទះដែលអាចត្រជាក់នៅរដូវក្តៅ កក់ក្តៅនៅរដូវរងា និងសន្សំសំចៃភ្លើង ព្រមទាំងមានកន្លែងដាំបន្លែហូបខ្លួនឯងដើម្បីទប់ទល់នឹងការខ្វះខាត។ |
| Manifest variables (អថេរជាក់ស្តែង) | នៅក្នុងគំរូ SEM អថេរជាក់ស្តែងគឺជាអថេរដែលអាចវាស់ស្ទង់បានដោយផ្ទាល់ ឬសង្កេតឃើញដោយផ្ទាល់ពីទិន្នន័យ (ឧទាហរណ៍៖ អាយុ កម្រិតវប្បធម៌ ឬចម្លើយដោយផ្ទាល់ក្នុងកម្រងសំណួរ) ដែលត្រូវប្រើជាសញ្ញាណដើម្បីវាស់ស្ទង់អថេរមិនច្បាស់លាស់ (Latent variables) ដូចជា 'ការយល់ឃើញ' ឬ 'ការយល់ដឹង' ជាដើម។ | ដូចជាការវាស់កម្តៅខ្លួនមនុស្ស (អថេរជាក់ស្តែង) ដើម្បីយកមកសន្និដ្ឋានថាតើមនុស្សនោះកំពុងមានជំងឺគ្រុនក្តៅ (អថេរមិនច្បាស់លាស់) ឬអត់។ |
| One-way ANOVA (ការវិភាគវ៉ារ្យង់មួយផ្លូវ) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបមធ្យមភាគនៃក្រុមផ្សេងៗគ្នាចាប់ពី ៣ ក្រុមឡើងទៅ (ឧទាហរណ៍៖ កសិករនៅតំបន់បីផ្សេងគ្នា) ថាតើវាមានភាពខុសគ្នាជាលក្ខណៈស្ថិតិឬអត់ ផ្អែកលើកត្តាឯករាជ្យតែមួយ។ | ដូចជាការប្រៀបធៀបពិន្ទុប្រឡងមធ្យមរបស់សិស្សមកពីសាលា ៣ ផ្សេងគ្នា ដើម្បីមើលថាតើសាលាណាមួយបង្រៀនបានល្អជាងគេជាទូទៅ។ |
| Chi-square test (តេស្ត Chi-square) | ជាការធ្វើតេស្តស្ថិតិដើម្បីពិនិត្យមើលថាតើមានទំនាក់ទំនង (ភាពអាស្រ័យគ្នា) រវាងអថេរប្រភេទក្រុម (Categorical variables) ពីរឬអត់។ ក្នុងការសិក្សានេះ គេប្រើវាដើម្បីមើលថាតើលក្ខណៈសេដ្ឋកិច្ច-សង្គម (ដូចជាកម្រិតជីវភាព) មានទំនាក់ទំនងនឹងទីតាំងភូមិសាស្ត្រ (តំបន់ទាំងបី) ដែរឬទេ។ | ដូចជាការរកមើលថាតើការចូលចិត្តញ៉ាំការ៉េមរសជាតិសូកូឡា មានពាក់ព័ន្ធនឹងភេទ (ប្រុស ឬ ស្រី) ដែរឬទេ ឬក៏មនុស្សគ្រប់ភេទសុទ្ធតែចូលចិត្តដូចគ្នា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
