បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយបញ្ហានៃការស្វែងរកប្រភពកាបូនដែលមានតម្លៃថោក និងមានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការផលិតប្រេងជីវម៉ាសពីមេដំបែ (Oleaginous yeast) ដោយប្រើប្រាស់កាកសំណល់កសិកម្មដែលមានជាតិស្ករខ្ពស់តែអាសូតទាប។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះប្រើប្រាស់វិធីសាស្ត្របណ្តុះមេដំបែជាពីរដំណាក់កាល ដោយប្រើប្រាស់អេដ្រូលីហ្សាតម្សៅដំឡូងមីដែលបានកែច្នៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Raw Cassava Starch Hydrolysate (CSH) ការប្រើប្រាស់អេដ្រូលីហ្សាតម្សៅដំឡូងមីធម្មតា (CSH) ដោយគ្មានការព្យាបាល |
ងាយស្រួលក្នុងការរៀបចំ និងកាត់បន្ថយការចំណាយលើសារធាតុគីមីសម្រាប់ការព្យាបាល។ | មេដំបែមិនអាចលូតលាស់ និងផលិតប្រេងបានទេ ដោយសារកង្វះសារធាតុចិញ្ចឹមសំខាន់ៗ និងអាចមានវត្តមានសារធាតុរារាំងការលូតលាស់។ | មិនមានការផលិតប្រេងទាល់តែសោះ (No oil production) |
| Ca(OH)2-treated CSH (CaCSH) without supplementation ការព្យាបាល CSH ដោយប្រើកាល់ស្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីត (CaCSH) គ្មានការបន្ថែមសារធាតុចិញ្ចឹម |
ជួយបន្សាបជាតិពុលនៅក្នុងសូលុយស្យុង និងធ្វើឱ្យមេដំបែអាចរស់រាន និងលូតលាស់បាន។ | ទិន្នផលប្រេងនៅមានកម្រិតទាបនៅឡើយ ដោយសារខ្វះប្រភពអាសូត និងផូស្វ័រគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការបង្កើនម៉ាសកោសិកា។ | ទិន្នផលប្រេងអតិបរមាសម្រេចបានត្រឹមតែ ១,៤៩ ក្រាម/លីត្រ |
| Optimized Two-Step Cultivation in CaCSH ការបណ្តុះកោសិកាជាពីរដំណាក់កាលក្នុង CaCSH ដោយបន្ថែម KH2PO4 និង (NH4)2SO4 |
ផ្តល់នូវលក្ខខណ្ឌល្អបំផុតសម្រាប់ការបង្កើនម៉ាសកោសិកាជាមុន រួចទើបជំរុញឱ្យមានការផលិតប្រេងបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ទាមទារដំណើរការស្មុគស្មាញ (ពីរដំណាក់កាល) និងមានការចំណាយបន្ថែមលើសារធាតុគីមីបំប៉ន។ | ទិន្នផលប្រេងអតិបរមាកើនឡើងដល់ ៥,២០ ក្រាម/លីត្រ (ផលិតភាព ១,៧៣ ក្រាម/លីត្រ/ថ្ងៃ) |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារឧបករណ៍មន្ទីរពិសោធន៍ជីវបច្ចេកវិទ្យាស្តង់ដារ និងសារធាតុគីមីជាក់លាក់សម្រាប់ការវិភាគកម្រិតខ្ពស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់មេដំបែដែលញែកចេញពីព្រៃកោងកាងក្នុងខេត្តច័ន្ទបុរី និងដំឡូងមីក្នុងស្រុក។ ទោះបីជាមានភាពស្រដៀងគ្នានឹងកម្ពុជាក៏ដោយ លទ្ធផលនៃទិន្នផលអាចប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួចអាស្រ័យលើពូជដំឡូងមី និងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនៅកម្ពុជា។ វាមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសផលិតដំឡូងមីដ៏ធំមួយដែលមានសក្តានុពលក្នុងការកែច្នៃ។
វិធីសាស្ត្រនេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ណាស់ក្នុងការអនុវត្តនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការកែច្នៃកាកសំណល់កសិកម្មឱ្យមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់។
ជារួម ការអនុវត្តបច្ចេកវិទ្យានេះអាចជួយប្រែក្លាយកសិផលតម្លៃទាបនៅកម្ពុជា ទៅជាផលិតផលជីវបច្ចេកវិទ្យាដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ ព្រមទាំងគាំទ្រដល់និរន្តរភាពថាមពល និងបរិស្ថាន។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Oleaginous yeast (មេដំបែផលិតប្រេង) | មេដំបែប្រភេទពិសេសដែលមានសមត្ថភាពផលិត និងផ្ទុកប្រេង ឬលីពីត (Lipid) នៅក្នុងកោសិការបស់វាបានរហូតដល់ជាង ២០% នៃទម្ងន់កោសិកាស្ងួតរបស់វា នៅពេលដែលបរិយាកាសបណ្តុះមានផ្ទុកជាតិស្ករ (កាបូន) ច្រើន តែខ្វះខាតសារធាតុអាសូត។ | ដូចជាសត្វខ្លាឃ្មុំដែលស៊ីអាហារច្រើនរួចសន្សំជាតិខ្លាញ់ក្នុងខ្លួនទុកសម្រាប់រដូវរងាអញ្ចឹងដែរ មេដំបែនេះស៊ីស្កររួចបំប្លែងទៅជាខ្លាញ់តូចៗទុកក្នុងខ្លួនវា។ |
| Cassava starch hydrolysate (អេដ្រូលីហ្សាតម្សៅដំឡូងមី) | វត្ថុរាវដែលទទួលបានពីការបំបែកម៉ូលេគុលម្សៅដំឡូងមីដែលមានទំហំធំៗ ទៅជាជាតិស្ករសាមញ្ញ (គ្លុយកូស) ដោយប្រើប្រាស់អង់ស៊ីម (Amylase) ឬអាស៊ីត ដើម្បីអាចយកទៅធ្វើជាប្រភពចំណីកាបូនសម្រាប់មីក្រូសារពាង្គកាយ។ | ដូចជាការទំពារបាយឱ្យម៉ដ្ឋរហូតដល់មានរសជាតិផ្អែម ដើម្បីឱ្យរាងកាយងាយស្រួលរំលាយនិងស្រូបយកសារធាតុចិញ្ចឹម។ |
| Carbon-nitrogen (C/N) ratio (សមាមាត្រកាបូននិងអាសូត) | ទំហំធៀបរវាងបរិមាណកាបូន (ស្ករ) និងបរិមាណអាសូត នៅក្នុងសូលុយស្យុងបណ្តុះកោសិកា។ សមាមាត្រនេះជាកត្តាកំណត់ថាតើមេដំបែគួរតែលូតលាស់បំបែកកោសិកា ឬគួរតែងាកមកផលិតសន្សំប្រេងនៅក្នុងខ្លួនវិញ។ | ដូចជាការបែងចែកប្រាក់ខែ (កាបូន) និងការចំណាយប្រចាំថ្ងៃ (អាសូត)។ បើប្រាក់ខែច្រើនតែចំណាយតិច នោះយើងនឹងសល់លុយសន្សំ (ប្រេង) ច្រើន។ |
| Ca(OH)2 treatment (ការព្យាបាលដោយកាល់ស្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីត) | ដំណើរការបន្ថែមសារធាតុគីមីកាល់ស្យូមអ៊ីដ្រុកស៊ីត [Ca(OH)2] ទៅក្នុងទឹកស្ករដំឡូងមី ដើម្បីបន្សាបជាតិពុល កម្ចាត់សារធាតុរារាំងការលូតលាស់ និងទម្លាក់កម្រិតផូស្វ័រ ធ្វើឱ្យមេដំបែអាចរស់រាន មានសុខភាពល្អ និងផលិតប្រេងបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ដូចជាការដាក់សាច់ជូរ (សារធាតុចម្រោះ) ចូលក្នុងទឹកល្អក់ ដើម្បីឱ្យកករធ្លាក់ចុះ និងធ្វើឱ្យទឹកថ្លាអាចយកមកប្រើប្រាស់បានប្រកបដោយសុវត្ថិភាព។ |
| Two-step cultivation method (វិធីសាស្ត្របណ្តុះពីរដំណាក់កាល) | បច្ចេកទេសបណ្តុះមីក្រូសារពាង្គកាយដោយបែងចែកជាពីរវគ្គដាច់ពីគ្នា៖ វគ្គទី១ ផ្តោតលើការផ្តល់ចំណី (អាសូត) ឱ្យកោសិកាបំបែកខ្លួនឱ្យបានច្រើនជាអតិបរមា និងវគ្គទី២ ប្តូរលក្ខខណ្ឌចំណី (ផ្តាច់អាសូត) ដើម្បីបង្ខំកោសិកាទាំងនោះឱ្យផលិត និងសន្សំប្រេង។ | ដូចជាការចិញ្ចឹមជ្រូក ដែលដំបូងគេឱ្យចំណីបំប៉នឱ្យវាឆាប់ធំ រួចទើបប្តូរមុខចំណីនៅខែចុងក្រោយ ដើម្បីឱ្យវាឡើងសាច់ជ្រូកបីជាន់ (ខ្លាញ់) ច្រើនមុនពេលចាប់លក់។ |
| Transesterification (ត្រង់អេស្តេរីកម្ម) | ប្រតិកម្មគីមីដែលបំប្លែងប្រេង (ទ្រីគ្លីសេរីត) ទៅជាអាស៊ីតខ្លាញ់មេទីលអេស្តេរ (FAME) ដោយប្រើប្រាស់អាល់កុល និងកាតាលីករ ដើម្បីបង្កើតជាប្រេងជីវម៉ាស (Biodiesel) ឬដើម្បីងាយស្រួលបញ្ជូនទៅម៉ាស៊ីនវិភាគសមាសធាតុគីមី។ | ដូចជាការកែច្នៃខ្លាញ់សត្វដែលខាប់ៗ ឱ្យទៅជាប្រេងឆាដែលរាវស្រាលជាងមុន ដើម្បីងាយស្រួលចាក់បញ្ចូល និងឆេះនៅក្នុងម៉ាស៊ីន។ |
| Gas chromatography / GC (ក្រូម៉ាតូក្រាហ្វ៊ីឧស្ម័ន) | ឧបករណ៍វិភាគគីមីដែលប្រើប្រាស់ឧស្ម័ន (ដូចជា អេល្យូម) ដើម្បីបំបែក និងវាស់ស្ទង់សមាសធាតុផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងល្បាយមួយ (ឧទាហរណ៍៖ ប្រភេទអាស៊ីតខ្លាញ់នីមួយៗនៅក្នុងប្រេងមេដំបែ) ដោយផ្អែកលើល្បឿននៃការសាយភាយរបស់វាក្នុងបំពង់កាពីឡែរ។ | ដូចជាការប្រណាំងរត់ ដែលអ្នករត់លឿន (ម៉ូលេគុលស្រាល) ទៅដល់ទីដៅមុន ហើយអ្នករត់យឺត (ម៉ូលេគុលធ្ងន់) ទៅដល់ក្រោយ ធ្វើឱ្យយើងអាចរាប់ចំនួនអ្នករត់តាមប្រភេទនីមួយៗដាច់ពីគ្នាបាន។ |
| Dry cell weight / DCW (ទម្ងន់កោសិកាស្ងួត) | រង្វាស់នៃម៉ាសរបស់កោសិកាមីក្រូសារពាង្គកាយ បន្ទាប់ពីវាត្រូវបានទាញយកជាតិទឹកចេញអស់ (ដោយម៉ាស៊ីនសម្ងួត)។ ការគណនាជា DCW ជួយធានាភាពសុក្រឹតក្នុងការវាស់វែងទិន្នផលប្រេងធៀបនឹងម៉ាសពិតប្រាកដរបស់កោសិកា។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ត្រីងៀតដែលហាលស្ងួតល្អ ដើម្បីដឹងពីបរិមាណសាច់ត្រីពិតប្រាកដ ដោយមិនបូកបញ្ចូលទម្ងន់ទឹកនៅក្នុងសាច់ត្រីស្រស់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
