Original Title: Leaf Light Response of Cassava cv. Huay Bong 60 under Normal and Low O2 in Combination with 3 CO2 Concentrations
Source: doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2020.20
Disclaimer: Summary generated by AI based on the provided document. Please refer to the original paper for full scientific accuracy.

ការឆ្លើយតបទៅនឹងពន្លឺនៃស្លឹកដំឡូងមីពូជ Huay Bong 60 ក្រោមអុកស៊ីសែន (O2) កម្រិតធម្មតានិងទាប រួមផ្សំជាមួយកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) ៣ កម្រិត

ចំណងជើងដើម៖ Leaf Light Response of Cassava cv. Huay Bong 60 under Normal and Low O2 in Combination with 3 CO2 Concentrations

អ្នកនិពន្ធ៖ Pornchai Paiboon (Center for Agricultural Biotechnology, Kasetsart University), Suntaree Yingjajaval (Center for Agricultural Biotechnology, Kasetsart University)

ឆ្នាំបោះពុម្ព៖ 2020, Thai Agricultural Research Journal

វិស័យសិក្សា៖ Plant Physiology

១. សេចក្តីសង្ខេបប្រតិបត្តិ (Executive Summary)

បញ្ហា (The Problem)៖ តើកម្រិតកំហាប់កាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) និងអុកស៊ីសែន (O2) ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះដល់មុខងារឆ្លើយតបទៅនឹងពន្លឺ និងអត្រារស្មីសំយោគរបស់ស្លឹកដំឡូងមីពូជ Huay Bong 60?

វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការវាស់ស្ទង់ការផ្លាស់ប្តូរឧស្ម័ន និងមុខងារពន្លឺនៃស្លឹកដំឡូងមីនៅក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ក្រោមលក្ខខណ្ឌដែលត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។

ការវាស់ស្ទង់អត្រាផ្លាស់ប្តូរឧស្ម័ននៃស្លឹក (Leaf gas exchange measurement)
ការវិភាគដោយប្រើប្រព័ន្ធរស្មីសំយោគចល័ត (Portable Photosynthesis System)
ការសាកល្បងដោយប្រែប្រួលកម្រិត CO2 ចំនួន ៣ និង O2 ចំនួន ២ (Manipulation of 3 CO2 and 2 O2 levels)
ការវាស់ស្ទង់ពន្លឺផ្លុយអូរេសង់នៃក្លរ៉ូហ្វីល (Chlorophyll fluorescence measurement)

លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖

នៅក្រោមលក្ខខណ្ឌខ្យល់ធម្មតា (CO2 ៤០០ µmol, O2 ២១%) ស្លឹកដំឡូងមីមានអត្រារស្មីសំយោគសរុបអតិបរមា (Pmax) ៣១ µmol CO2 m-2 s-1 និងកម្រិតតិត្ថិភាពពន្លឺចន្លោះពី ១១០០ ទៅ ១៣០០ µmolPPF m-2 s-1។
ការបង្កើនកម្រិត CO2 អាចជួយបង្កើន Pmax ពី ២៦% ទៅ ៧៦% ដែលខ្ពស់ជាងឥទ្ធិពលនៃការបន្ថយកម្រិត O2 (បង្កើន Pmax បានត្រឹម ៦% ទៅ ៣៣%) ព្រោះវាជួយជំរុញសកម្មភាព Carboxylation និងទប់ស្កាត់ការដកដង្ហើមដោយពន្លឺ (Photorespiration)។
ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការបង្កើនកម្រិត CO2 និងការបន្ថយកម្រិត O2 អាចជំរុញអត្រា Pmax ឱ្យឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុត ៦១,២ µmol CO2 m-2 s-1 (កើនឡើង ៩៧%)។

២. ការវិភាគលើប្រសិទ្ធភាព និងដែនកំណត់ (Performance & Constraints)

វិធីសាស្ត្រ (Method)	គុណសម្បត្តិ (Pros)	គុណវិបត្តិ (Cons)	លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result)
Ambient Air (400 µmol CO2, 21% O2) ការវាស់ស្ទង់ក្រោមលក្ខខណ្ឌខ្យល់ធម្មតា (Baseline)	ឆ្លុះបញ្ចាំងពីស្ថានភាពពិតប្រាកដ និងធម្មជាតិរបស់រុក្ខជាតិដែលដុះនៅក្នុងចម្ការ។	អត្រារស្មីសំយោគអតិបរមាត្រូវបានកម្រិតដោយសារដំណើរការអុកស៊ីហ្សេណេសិន (Oxygenation) ឬការដកដង្ហើមដោយពន្លឺ (Photorespiration) ដែលធ្វើឱ្យបាត់បង់ថាមពល។	ស្លឹកដំឡូងមីមានអត្រារស្មីសំយោគសរុបអតិបរមា (Pmax) ត្រឹមតែ ៣១ µmol CO2 m-2 s-1 ប៉ុណ្ណោះ។
Elevated CO2 (800 - 1,200 µmol) ការបង្កើនកម្រិតកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2)	ជួយជំរុញសកម្មភាព Carboxylation យ៉ាងខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិអាចផលិតអាហារបានច្រើននិងលឿនជាងមុន។	ជាទូទៅកើតឡើងតែក្នុងលក្ខខណ្ឌពិសោធន៍ដែលគ្រប់គ្រងបាន ឬអាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីបរិបទបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុនាពេលអនាគតប៉ុណ្ណោះ។	អត្រា Pmax អាចកើនឡើងពី ២៦% ទៅ ៧៦% ធៀបនឹងលក្ខខណ្ឌធម្មតា។
Low O2 (2%) ការបន្ថយកម្រិតអុកស៊ីសែន (O2) មកត្រឹម ២%	ជួយទប់ស្កាត់ដំណើរការការដកដង្ហើមដោយពន្លឺ (Photorespiration) បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។	ឥទ្ធិពលនៃការបង្កើនអត្រារស្មីសំយោគមានកម្រិតទាបជាងការប្រើប្រាស់កម្រិត CO2 ខ្ពស់។	អត្រា Pmax កើនឡើងត្រឹមតែ ៦% ទៅ ៣៣% ប៉ុណ្ណោះ។
Combined High CO2 & Low O2 ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃ CO2 ខ្ពស់និង O2 ទាប	លុបបំបាត់ការបាត់បង់ថាមពលដោយសារ Photorespiration ទាំងស្រុង និងធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិបញ្ចេញសក្តានុពលអតិបរមា។	ជាលក្ខខណ្ឌពិសោធន៍ដ៏តឹងរ៉ឹងបំផុត ដែលមិនអាចកើតមាន ឬអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅក្នុងចម្ការបាន។	Pmax ឡើងដល់កម្រិតអតិបរមា ៦១,២ µmol CO2 m-2 s-1 ដែលស្មើនឹងការកើនឡើងដល់ទៅ ៩៧%។

ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះទាមទារការបំពាក់ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់សរីរវិទ្យារុក្ខជាតិកម្រិតខ្ពស់ និងប្រព័ន្ធគ្រប់គ្រងការផ្គត់ផ្គង់ឧស្ម័នចម្រុះសម្រាប់ការពិសោធន៍យ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

Hardware: ត្រូវការប្រព័ន្ធវាស់ស្ទង់រស្មីសំយោគចល័តកម្រិតខ្ពស់ ដូចជាឧបករណ៍ភ្ជាប់ជាមួយម៉ាស៊ីនវាស់ពន្លឺផ្លុយអូរេសង់នៃក្លរ៉ូហ្វីល (ឧទាហរណ៍ម៉ាក LI-COR)។
Materials: ទាមទារការប្រើប្រាស់ធុងឧស្ម័នលាយពិសេស (អាសូត ៩៨% និង អុកស៊ីសែន ២%) និងកាប់ស៊ុលឧស្ម័ន CO2 សម្រាប់គ្រប់គ្រងបរិយាកាសក្នុងបន្ទប់ពិសោធន៍ស្លឹក។
Software: ត្រូវការកម្មវិធីវិភាគទិន្នន័យសម្រាប់គណនារូបមន្តគណិតវិទ្យាស្មុគស្មាញ (ដូចជា Non-rectangular hyperbola) និងកម្មវិធីស្ថិតិសម្រាប់វិភាគកម្រិតខុសគ្នា (ANOVA)។
Expertise: ទាមទារអ្នកស្រាវជ្រាវដែលមានចំណេះដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកសរីរវិទ្យារុក្ខជាតិ (Plant Physiology) និងជំនាញក្នុងការវាស់ស្ទង់ការផ្លាស់ប្តូរឧស្ម័នក្នុងស្លឹកដោយផ្ទាល់។

៣. ការពិនិត្យសម្រាប់បរិបទកម្ពុជា/អាស៊ីអាគ្នេយ៍

ភាពលំអៀងនៃទិន្នន័យ (Data Bias)៖

ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅស្ថានីយស្រាវជ្រាវ Khao Hin Son ក្នុងខេត្ត Chachoengsao ប្រទេសថៃ ដោយផ្តោតតែទៅលើដំណាំដំឡូងមី Manihot esculenta ពូជ Huay Bong 60 ប៉ុណ្ណោះ។ ទោះបីជាតំបន់នោះមានអាកាសធាតុស្រដៀងគ្នានឹងប្រទេសកម្ពុជាក៏ដោយ ក៏លក្ខខណ្ឌដី និងពូជដែលកសិករខ្មែរប្រើប្រាស់ច្រើន (ឧទាហរណ៍ ពូជ KU50) អាចមានការឆ្លើយតបខុសគ្នាបន្តិចបន្តួច។ ទោះជាយ៉ាងណា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាក្នុងការស្វែងយល់ពីសក្តានុពលទិន្នផលក្រោមឥទ្ធិពលនៃការឡើងកម្តៅផែនដី និងកំណើនឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។

លទ្ធភាពនៃការអនុវត្ត (Applicability)៖

វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសក្តានុពលនៃការឆ្លើយតបពន្លឺនេះ មានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការស្រាវជ្រាវបង្កើនទិន្នផលដំណាំដំឡូងមី។

Agronomic Management in Cassava Hubs (Battambang/Pailin): ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យចំណុចតិត្ថិភាពពន្លឺ (Light saturation) អាចជួយមន្ត្រីកសិកម្ម និងកសិករក្នុងខេត្តបាត់ដំបង កំណត់ចន្លោះគុម្ព និងជួរដាំដុះឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដើម្បីបញ្ចៀសការបាំងពន្លឺគ្នា និងបង្កើនទិន្នផល។
Climate Change Adaptation strategies: ការយល់ដឹងពីការឆ្លើយតបរបស់រុក្ខជាតិទៅនឹងកំណើនឧស្ម័ន CO2 ជួយដល់អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកម្ពុជាក្នុងការរៀបចំយុទ្ធសាស្ត្រជ្រើសរើស ឬបង្កាត់ពូជដែលអាចទប់ទល់ និងទាញប្រយោជន៍ពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
Academic Research at RUA and ITC: សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទកសិកម្ម (RUA) និងវិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា (ITC) អាចយកវិធីសាស្ត្រវាស់ស្ទង់អត្រាផ្លាស់ប្តូរឧស្ម័នកម្រិតខ្ពស់នេះទៅអនុវត្តក្នុងការបណ្តុះបណ្តាលនិស្សិតជំនាញកសិកម្ម និងជីវសាស្ត្រ។

ការបកប្រែចំណេះដឹងពីសរីរវិទ្យានៃការឆ្លើយតបពន្លឺទៅជាការអនុវត្តជាក់ស្តែង អាចជួយកសិករកម្ពុជាកែសម្រួលបច្ចេកទេសដាំដុះ និងអត្រាប្រើប្រាស់ជីឱ្យស្របតាមតម្រូវការពិតរបស់ដំណាំ ដើម្បីទទួលបានទិន្នផលអតិបរមា។

៤. ផែនការសកម្មភាពសម្រាប់និស្សិត (Actionable Roadmap)

ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖

សិក្សាមូលដ្ឋានគ្រឹះសរីរវិទ្យារុក្ខជាតិ: អ្នកស្រាវជ្រាវត្រូវសិក្សាស្វែងយល់ឱ្យបានច្បាស់ពីទ្រឹស្តីរស្មីសំយោគប្រភេទពូជរុក្ខជាតិ C3, សកម្មភាព Carboxylation និងយន្តការនៃការដកដង្ហើមដោយពន្លឺ (Photorespiration) ដោយអាចយោងតាមសៀវភៅ Plant Physiology by Taiz & Zeiger ជាដើម។
អនុវត្តការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ស្ទង់ជាក់ស្តែង: ចូលរួមវគ្គបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេស ឬស្វែងរកឱកាសអនុវត្តការប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធវាស់ស្ទង់ LI-COR 6400/6400XT Portable Photosynthesis System សម្រាប់ការវាស់វែងអត្រាផ្លាស់ប្តូរឧស្ម័ន និងមុខងារ Chlorophyll fluorescence។
ប្រមូលទិន្នន័យពីពូជដំឡូងមីក្នុងស្រុក: រៀបចំការពិសោធន៍ដោយផ្ទាល់ទៅលើពូជដំឡូងមីដែលពេញនិយមនៅកម្ពុជា (ដូចជាពូជ KU50 ឬ Rayong) ក្រោមលក្ខខណ្ឌពន្លឺ និងអាកាសធាតុជាក់ស្តែង ដើម្បីប្រៀបធៀបជាមួយលទ្ធផលក្នុងឯកសារនេះ។
វិភាគទិន្នន័យនិងបង្កើតគំរូគណិតវិទ្យា: ប្រើប្រាស់មុខងារ Solver នៅក្នុងកម្មវិធី Microsoft Excel ឬកម្មវិធី SPSS ដើម្បីទាញយកអត្រារស្មីសំយោគអតិបរមា (Pmax) និងចំណុចតិត្ថិភាពពន្លឺ (Is) តាមរយៈរូបមន្តកោង Non-rectangular hyperbola។
ផ្តល់អនុសាសន៍ និងផ្សព្វផ្សាយដល់សហគមន៍: ចងក្រងលទ្ធផលនៃការសិក្សា និងទិន្នន័យដែលរកឃើញ ដើម្បីផ្តល់ជាការណែនាំដល់ប្រជាកសិករ អំពីគម្លាតនៃការដាំដុះដ៏ល្អប្រសើរបំផុត ដែលអនុញ្ញាតឱ្យដំណាំទទួលពន្លឺបានពេញលេញដោយមិនប្រជែងគ្នាច្រើន។

៥. វាក្យសព្ទបច្ចេកទេស (Technical Glossary)

ពាក្យបច្ចេកទេស	ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation)	និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition)
Gross photosynthetic rate (អត្រារស្មីសំយោគសរុប)	អត្រាសរុបនៃដំណើរការបំប្លែងពន្លឺព្រះអាទិត្យ និងឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីតទៅជាថាមពលគីមី (ស្ករ) របស់រុក្ខជាតិ មុនពេលដកចេញនូវការបាត់បង់ថាមពលតាមរយៈការដកដង្ហើមធម្មតារបស់កោសិកា។	ដូចជាប្រាក់ចំណូលសរុប (Gross Income) ដែលអ្នករកបានមុនពេលដកពន្ធ និងចំណាយផ្សេងៗ។
Photorespiration (ការដកដង្ហើមដោយពន្លឺ / អុកស៊ីហ្សេណេសិន)	ដំណើរការអវិជ្ជមានមួយដែលអង់ស៊ីម Rubisco ចាប់យកអុកស៊ីសែន (O2) ជំនួសឱ្យកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិខាតបង់ថាមពល បាត់បង់កាបូន និងបន្ថយប្រសិទ្ធភាពនៃរស្មីសំយោគជារួម។	ដូចជារោងចក្រដែលច្រឡំយកវត្ថុធាតុដើមខុសមកផលិត ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ថាមពលនិងពេលវេលាដោយមិនបានផលអ្វីសោះ។
Carboxylation (កាបុកស៊ីឡេសិន)	ដំណាក់កាលដំបូងនៃវដ្តកាល់វីន (Calvin cycle) ដែលកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) ពីបរិយាកាសត្រូវបានចាប់យក និងរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយម៉ូលេគុលផ្សេងទៀតដើម្បីបង្កើតជាម៉ូលេគុលសរីរាង្គ (ស្ករ) សម្រាប់ចិញ្ចឹមរុក្ខជាតិ។	ដូចជាការចាប់យកខ្យល់អាកាស (CO2) មកចាក់ពុម្ពបំប្លែងទៅជាដុំឥដ្ឋ (ស្ករ) សម្រាប់សាងសង់ផ្ទះ (រុក្ខជាតិ)។
Light saturation (ចំណុចតិត្ថិភាពពន្លឺ)	កម្រិតពន្លឺដែលអត្រារស្មីសំយោគរបស់រុក្ខជាតិឡើងដល់ចំណុចកំពូល ពោលគឺទោះបីជាផ្តល់ពន្លឺព្រះអាទិត្យ ឬពន្លឺសិប្បនិម្មិតបន្ថែមទៀតក៏ដោយ ក៏អត្រារស្មីសំយោគមិនអាចកើនឡើងទៀតនោះទេ។	ដូចជាកែវទឹកដែលពេញហៀរ ទោះបីជាអ្នកចាក់ទឹកបន្ថែមទៀតប៉ុណ្ណាក៏ដោយ ក៏កែវនោះមិនអាចផ្ទុកទឹកបានទៀតទេ។
Electron transport rate (អត្រាដឹកជញ្ជូនអេឡិចត្រុង)	ល្បឿននៃចលនាអេឡិចត្រុងឆ្លងកាត់ប្រព័ន្ធទទួលពន្លឺ (Photosystems) នៅក្នុងក្លរ៉ូប្លាស ដើម្បីបង្កើតម៉ូលេគុលថាមពលខ្ពស់ (ATP និង NADPH) សម្រាប់យកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងដំណើរការបង្កើតស្ករ។	ដូចជាល្បឿននៃខ្សែពាននៅក្នុងរោងចក្រដែលដឹកជញ្ជូនថាមពលយ៉ាងលឿន ទៅកាន់ម៉ាស៊ីនផលិតស្ករ។
Stomatal conductance (កម្រិតចំហររន្ធញើសស្លឹក)	ការវាស់ស្ទង់ពីកម្រិតនៃការបើកចំហរន្ធញើសតូចៗនៅលើស្លឹក (Stomata) ដែលគ្រប់គ្រងបរិមាណឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីតចូលទៅក្នុងស្លឹក និងការបញ្ចេញចំហាយទឹកចេញមកក្រៅបរិយាកាសវិញ។	ដូចជាទ្វារចេញចូលរវាងរុក្ខជាតិនិងបរិយាកាស បើទ្វារបើកធំ ខ្យល់ចេញចូលបានច្រើន តែទឹកក៏ងាយហួតចេញដូចគ្នា។
Rubisco (អង់ស៊ីម រូប៊ីស្កូ)	អង់ស៊ីម (Enzyme) ដ៏សំខាន់បំផុតនៅក្នុងរស្មីសំយោគ ដែលមានតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងការចាប់យកឧស្ម័នកាបូនឌីអុកស៊ីត (CO2) ពីបរិយាកាសមកបំប្លែងជាអាហាររុក្ខជាតិ។	ដូចជាមេជាងសំណង់ដ៏សំខាន់ម្នាក់ដែលមានតួនាទីចាប់យកឥដ្ឋ (CO2) មកសាងសង់ជារូបរាងរុក្ខជាតិ។

៦. ប្រធានបទពាក់ព័ន្ធ (Further Reading)

អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖

ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖