បញ្ហា (The Problem)៖ ការវាស់វែងបរិមាណស្ករអំពៅពាណិជ្ជកម្ម (CCS) តាមវិធីសាស្ត្រគីមីទូទៅមានភាពស្មុគស្មាញ និងចំណាយពេលយូរជាង១សប្តាហ៍។ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងវាយតម្លៃការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា FT-NIR ដើម្បីពិនិត្យរកមើលកម្រិតស្ករ CCS ឲ្យបានរហ័សជំនួសវិធីសាស្ត្រចាស់។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះបានប្រមូលសំណាកអំពៅចំនួន ១,១៥០ សំណាកពីតំបន់ឦសាននៃប្រទេសថៃ ដើម្បីយកមកវិភាគ និងបង្កើតម៉ូដែលកាលីប្រេស៊ីន (Calibration models) សម្រាប់ប៉ាន់ស្មានតម្លៃ CCS ដោយផ្អែកលើការស្កេនទឹកអំពៅ និងសរសៃអំពៅ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| FT-NIR Spectroscopy on Sugarcane Juice ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា FT-NIR ស្កេនលើទឹកអំពៅ |
មានភាពជាក់លាក់ខ្ពស់ខ្លាំង អាចប្រើសម្រាប់ការវាយតម្លៃគុណភាពកម្រិតស្តង់ដារបាន និងចំណាយពេលលឿន។ | ទាមទារការកៀបនិងចម្រាញ់យកទឹកអំពៅជាមុនសិន មិនអាចវាស់កម្រិតសរសៃអំពៅ (fiber) បានដោយផ្ទាល់។ | ផ្តល់លទ្ធផលល្អប្រសើរបំផុត (R=0.996, RMSEC=0.610, RMSEP=0.573) ដែលមានភាពខុសគ្នាត្រឹមតែ ៤.៤៣% ពីការវិភាគគីមី។ |
| FT-NIR Spectroscopy on Sugarcane Fiber ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា FT-NIR ស្កេនលើសរសៃអំពៅ |
អាចវាស់កម្រិតកាកសរសៃអំពៅបាន កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី និងមិនត្រូវការកៀបទឹកអំពៅ។ | ភាពជាក់លាក់ទាបជាងការស្កេនលើទឹកអំពៅ ស័ក្តិសមសម្រាប់តែការវាយតម្លៃគុណភាព ឬបែងចែកចំណាត់ថ្នាក់បឋមប៉ុណ្ណោះ។ | ផ្តល់លទ្ធផលមធ្យម (R=0.840, RMSEC=1.510, RMSEP=1.050) ដែលមានភាពខុសគ្នា ៤.៦១% ពីការវិភាគគីមី។ |
| Traditional Chemical Method (Baseline) ការវិភាគតាមវិធីសាស្ត្រគីមីប្រពៃណី |
ជាវិធីសាស្ត្រស្តង់ដារដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ទូទៅសម្រាប់ការកំណត់តម្លៃទិញលក់អំពៅពាណិជ្ជកម្មដោយប្រើ Polarimeter និង Refractometer។ | ដំណើរការមានភាពស្មុគស្មាញ ចំណាយពេលយូរ (អាចលើសពី១សប្តាហ៍) និងត្រូវការសារធាតុគីមីជាច្រើន។ | ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាតម្លៃគោល (Baseline) សម្រាប់ផ្ទៀងផ្ទាត់ភាពត្រឹមត្រូវនៃបច្ចេកវិទ្យា NIR។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះតម្រូវឱ្យមានឧបករណ៍ Spectrometer ឯកទេស សម្ភារៈមន្ទីរពិសោធន៍ និងកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការគណនាម៉ូដែលតំរែតំរង់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រើប្រាស់សំណាកអំពៅចំនួន ១,១៥០ សំណាក (ពូជ Khon Kaen 3) ដែលប្រមូលបានពីតំបន់ភាគឦសាននៃប្រទេសថៃ ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ២០១៣ ដល់ ២០១៥។ ដោយសារតែប្រទេសថៃ និងកម្ពុជាមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ ភូមិសាស្ត្រ និងការដាំដុះស្រដៀងគ្នា ទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់ និងអាចចាត់ទុកជាឯកសារយោងដ៏ល្អ ប៉ុន្តែនៅពេលអនុវត្តជាក់ស្តែងនៅកម្ពុជា គេចាំបាច់ត្រូវប្រមូលសំណាកពូជអំពៅក្នុងស្រុកបន្ថែមដើម្បីតម្រូវម៉ូដែល (Model calibration) ឱ្យកាន់តែសុក្រឹត។
បច្ចេកវិទ្យានេះមានសក្តានុពលខ្ពស់ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទម្លាប់នៃឧស្សាហកម្មស្ករសនៅប្រទេសកម្ពុជា ឱ្យមានភាពរហ័ស និងជឿទុកចិត្តបាន។
ការងាកមកប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ NIR នឹងជួយសន្សំសំចៃពេលវេលា កាត់បន្ថយថ្លៃដើមប្រតិបត្តិការ និងបង្កើនទំនុកចិត្តរវាងរោងចក្រស្ករស និងកសិករដាំអំពៅនៅកម្ពុជាបានយ៉ាងប្រសើរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Commercial Cane Sugar (CCS) (ស្ករអំពៅពាណិជ្ជកម្ម) | ជាស្តង់ដាររង្វាស់ដែលប្រើសម្រាប់កំណត់បរិមាណស្ករសុទ្ធដែលអាចចម្រាញ់ចេញពីអំពៅពិតប្រាកដ ដើម្បីយកទៅគណនាតម្លៃទិញលក់អំពៅរវាងកសិករ និងរោងចក្រស្ករស។ | ដូចជារង្វាស់ដែលប្រាប់យើងថា បើយើងកៀបអំពៅ ១ តោន តើនៅទីបញ្ចប់យើងអាចផលិតបានស្ករសពិតប្រាកដប៉ុន្មានគីឡូក្រាម។ |
| Near Infrared Spectroscopy (NIRS) (បច្ចេកវិទ្យាវិសាលគមអុបទិកកម្រិតជិតអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) | ជាបច្ចេកទេសវិភាគដោយប្រើប្រាស់រលកពន្លឺជិតអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ ដើម្បីស្កេនមើលសមាសធាតុគីមីនៅក្នុងវត្ថុណាមួយ (ដូចជាជាតិស្ករក្នុងទឹកអំពៅ) ដោយមិនចាំបាច់បំផ្លាញវត្ថុនោះ ឬប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីរាវឡើយ។ | ដូចជាការថតកាំរស្មីអ៊ិច (X-ray) ដើម្បីមើលឆ្អឹងមនុស្ស តែនេះគឺការប្រើពន្លឺពិសេសដើម្បីមើលបរិមាណជាតិស្ករដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងអំពៅ។ |
| Brix (កម្រិតប្រ៊ីក ឬ ល្បាយរឹងរលាយសរុប) | ជារង្វាស់ភាគរយនៃសារធាតុរឹងទាំងអស់ដែលរលាយនៅក្នុងអង្គធាតុរាវ (ដូចជាទឹកអំពៅ) ដែលភាគច្រើនតំណាងឲ្យកម្រិតជាតិស្ករសរុបបឋម និងសារធាតុរលាយផ្សេងៗទៀត។ | ដូចជាការវាស់មើលថាតើមានជាតិស្ករ អំបិល និងសារធាតុផ្សេងៗប៉ុន្មានស្លាបព្រា ដែលបានរលាយចូលគ្នានៅក្នុងទឹកមួយកែវ។ |
| Polarization (Pol) (កម្រិតរង្វាស់ប៉ូល ឬ ស៊ុយក្រូស) | ជាតម្លៃដែលវាស់ដោយឧបករណ៍ Polarimeter តាមរយៈការបញ្ចាំងពន្លឺ ដើម្បីកំណត់ភាគរយនៃបរិមាណស្ករប្រភេទស៊ុយក្រូស (Sucrose) សុទ្ធដែលមាននៅក្នុងទឹកអំពៅ មិនរាប់បញ្ចូលសារធាតុផ្សេង។ | ដូចជាការប្រើវ៉ែនតាការពារពន្លឺថ្ងៃ (Polarized glasses) ដើម្បីត្រងមើលតែពន្លឺណាដែលយើងចង់ឃើញ ដោយនៅទីនេះគឺចម្រាញ់វាស់រកតែស្ករស៊ុយក្រូសសុទ្ធ។ |
| Partial Least Squares Regression (PLSR) (តំរែតំរង់ការ៉េអប្បបរមាដោយផ្នែក) | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិដែលប្រើសម្រាប់វិភាគ និងបង្កើតសមីការគណនាទំនាក់ទំនងរវាងទិន្នន័យពីរក្រុមផ្សេងគ្នា (ដូចជាទិន្នន័យរលកពន្លឺ NIR និងបរិមាណគីមីជាក់ស្តែង) ដើម្បីទស្សន៍ទាយលទ្ធផលសំណាកថ្មីៗនាពេលអនាគត។ | ដូចជាការបង្កើតរូបមន្តទាយពិន្ទុប្រឡងរបស់សិស្សម្នាក់ៗ ដោយផ្អែកលើទិន្នន័យប្រវត្តិម៉ោងសិក្សារបស់ពួកគេកន្លងមក។ |
| Root Mean Square Error of Prediction (RMSEP) (កំហុសការ៉េមធ្យមនៃការព្យាករណ៍) | ជាតម្លៃលេខដែលបង្ហាញពីកម្រិតលម្អៀង ឬភាពខុសគ្នារវាងតម្លៃដែលបានទស្សន៍ទាយដោយម៉ូដែលកុំព្យូទ័រ និងតម្លៃពិតប្រាកដដែលវាស់បានពីមន្ទីរពិសោធន៍។ | ដូចជាការវាស់ថាតើការទាយអាយុមនុស្សម្នាក់ៗរបស់យើង មានភាពខុសឆ្គងពីអាយុពិតរបស់ពួកគេជាមធ្យមប៉ុន្មានឆ្នាំ។ |
| Fourier transform near-infrared (FT-NIR) (ហ្វូរីយេត្រង់ស្វម នៀអ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ) | ជាប្រភេទម៉ាស៊ីន NIRS កម្រិតខ្ពស់ដែលបំពាក់បច្ចេកវិទ្យាគណិតវិទ្យា Fourier transform ដើម្បីប្រមូល បំប្លែង និងវិភាគទិន្នន័យរលកពន្លឺបានកាន់តែលឿន មានស្ថេរភាព និងច្បាស់លាស់ខ្ពស់ជាងម៉ាស៊ីនធម្មតា។ | ដូចជាការប្រែក្លាយកាមេរ៉ាធម្មតា ទៅជាកាមេរ៉ាឌីជីថលជំនាន់ថ្មី ដែលអាចចាប់យករូបភាពបានរហ័ស និងច្បាស់ល្អក្នុងពេលតែមួយប៉ព្រិចភ្នែក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
