បញ្ហា (The Problem)៖ សីតុណ្ហភាពខ្ពស់ក្នុងរដូវក្តៅបណ្តាលឱ្យប៉េងប៉ោះឆឺរីជ្រុះផ្កា និងផ្លែ ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងការដាំដុះក្នុងផ្ទះកញ្ចក់។ ឯកសារនេះសិក្សាពីប្រសិទ្ធភាពនៃអរម៉ូនជីបេរ៉េលីន (Gibberellic acid ឬ GA3) ក្នុងការកាត់បន្ថយបញ្ហានេះ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងជាទម្រង់ពិសោធន៍ប្រភេទប្លុកចៃដន្យពេញលេញ (Randomized Complete Block Design) ដើម្បីប្រៀបធៀបការឆ្លើយតបរបស់ពូជប៉េងប៉ោះឆឺរី និងកំហាប់អរម៉ូន GA3។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Control (0 mg/L GA3) វិធីសាស្ត្រមិនប្រើប្រាស់អរម៉ូន (Control) |
មិនតម្រូវឱ្យមានការចំណាយបន្ថែមលើការទិញអរម៉ូន និងមិនខាតពេលវេលាបាញ់ថ្នាំ។ | អត្រាជាប់ផ្លែទាបនៅរដូវក្តៅ (៧២.៩% សម្រាប់ពូជ 'Sweet Boy') បណ្តាលឱ្យទិន្នផលធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ | ទិន្នផលជាមធ្យមទទួលបានត្រឹមតែ ១០៧.៣ ក្រាម/ចង្កោម ប៉ុណ្ណោះសម្រាប់ពូជ 'Sweet Boy'។ |
| 100 mg/L GA3 on 'Sweet Boy' Cultivar ការប្រើប្រាស់អរម៉ូន GA3 កំហាប់ ១០០ មីលីក្រាម/លីត្រ លើពូជ 'Sweet Boy' |
ជួយកាត់បន្ថយការជ្រុះផ្កា និងផ្លែដោយសារសីតុណ្ហភាពខ្ពស់ ព្រមទាំងបង្កើនគុណភាពផ្លែ (ភាពរឹង និងកម្រិតស្ករ TSS)។ | ទាមទារការបាញ់ថ្នាំឱ្យចំពេលវេលាច្បាស់លាស់ (ថ្ងៃទី ០, ២, និង ៤ បន្ទាប់ពីផ្ការីក) និងអាចធ្វើឱ្យភាពបៃតងរបស់ស្លឹកថយចុះ។ | អត្រាជាប់ផ្លែបានកើនឡើងដល់ ៩៣.៦% និងផ្តល់ទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ២៩១.២ ក្រាម/ចង្កោម។ |
| GA3 applications on 'Sweet Girl' Cultivar ការប្រើប្រាស់អរម៉ូន GA3 លើពូជ 'Sweet Girl' |
ជាជម្រើសពូជដែលមានសមត្ថភាពជាប់ផ្លែខ្ពស់ពីធម្មជាតិស្រាប់ទោះមិនប្រើអរម៉ូន។ | ការប្រើប្រាស់អរម៉ូន GA3 មិនមានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការបង្កើនទិន្នផលបន្ថែមនោះទេ ដែលធ្វើឱ្យខាតបង់ថវិកាដោយឥតប្រយោជន៍។ | ទិន្នផលរក្សាភាពថេរប្រមាណ ១៨៧.៦ ទៅ ២១២.៦ ក្រាម/ចង្កោម ដោយមិនមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងសំខាន់តាមកម្រិតកំហាប់នីមួយៗឡើយ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តវិធីសាស្ត្រនេះទាមទារការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្ទះកញ្ចក់ សារធាតុគីមីកសិកម្ម និងចំណេះដឹងបច្ចេកទេសច្បាស់លាស់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់នាខេត្តនគររាជសីមា ប្រទេសថៃ ដែលមានសីតុណ្ហភាពជាមធ្យម ៣៤.២°C (ឡើងខ្ពស់បំផុត ៤៤.៨°C)។ លក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុនេះគឺស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងរដូវប្រាំងនៅប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យទិន្នន័យនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការអនុវត្តនៅទីនេះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លទ្ធផលក៏បានបង្ហាញពីភាពលំអៀងទៅលើប្រភេទពូជ (Genotypic bias) ផងដែរ ដោយសារពូជ 'Sweet Boy' មានការឆ្លើយតបល្អ ខណៈ 'Sweet Girl' មិនមានការឆ្លើយតបនឹងអរម៉ូន។
វិធីសាស្ត្រក្នុងការប្រើប្រាស់អរម៉ូន GA3 នេះគឺមានសក្តានុពលខ្ពស់សម្រាប់ជួយប្រជាកសិករដាំដុះក្នុងផ្ទះកញ្ចក់នៅកម្ពុជាក្នុងការទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
សរុបមក ការប្រើប្រាស់អរម៉ូន GA3 គឺជាយុទ្ធសាស្ត្របន្ស៊ាំដ៏មានប្រសិទ្ធភាពមួយដើម្បីបង្កើនទិន្នផលរដូវក្តៅ ប៉ុន្តែត្រូវមានការធ្វើតេស្តសាកល្បងលើពូជនីមួយៗជាមុនសិនទើបមិនខាតបង់ថវិកា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Gibberellic acid (អាស៊ីតជីបេរ៉េលីន / អរម៉ូន GA3) | ជាប្រភេទអរម៉ូនលូតលាស់រុក្ខជាតិដែលជំរុញការលូតលាស់កោសិកា ការលាតសន្ធឹងនៃដើម និងជួយឱ្យផ្កាអាចវិវត្តទៅជាផ្លែបានល្អ ទោះបីជាស្ថិតក្នុងលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅខ្លាំង ឬគ្មានការបង្កកំណើតក៏ដោយ។ | ដូចជាវីតាមីនប៉ូវកម្លាំងពិសេសដែលជួយជំរុញឱ្យរុក្ខជាតិមានថាមពលក្នុងការប្រែក្លាយផ្កាទៅជាផ្លែ ទោះបីជាវាកំពុងស្ត្រេសដោយសារកម្តៅថ្ងៃខ្លាំងក៏ដោយ។ |
| Fruit set (ការជាប់ផ្លែ / អត្រាជាប់ផ្លែ) | គឺជាដំណើរការសរីរវិទ្យាដែលផ្កាផ្លាស់ប្តូរទៅជាផ្លែបន្ទាប់ពីមានការបង្កកំណើត ឬដោយសារការជំរុញពីអរម៉ូន។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវ វាជារង្វាស់ដែលគណនាជាភាគរយនៃចំនួនផ្កាដែលបានក្លាយទៅជាផ្លែដោយជោគជ័យ។ | ដូចជាអត្រាប្រឡងជាប់របស់សិស្សក្នុងថ្នាក់មួយអញ្ចឹងដែរ គឺចំនួនផ្កាដែលប្រឡងជាប់ក្លាយជាផ្លែធៀបនឹងចំណុះផ្កាសរុបដើម។ |
| Anthesis (ពេលផ្ការីកពេញលេញ) | ជាដំណាក់កាលលូតលាស់ដែលផ្ការបស់រុក្ខជាតិបើកស្រទាប់ពេញលេញ និងត្រៀមខ្លួនជាស្រេចសម្រាប់ការបង្កកំណើត (ការបញ្ជូន និងទទួលលំអងផ្កាឈ្មោលទៅញី)។ ការបាញ់ថ្នាំនៅដំណាក់កាលនេះគឺមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ | ដូចជាការបើកទ្វារហាងស្វាគមន៍ភ្ញៀវចូល ដែលជាពេលផ្កាត្រៀមខ្លួនបើកចំហរទទួលយកលំអងដើម្បីបង្កើតជាផ្លែ។ |
| Inflorescence (ចង្កោមផ្កា) | ជាក្រុម ឬបណ្តុំនៃផ្កាជាច្រើនដែលដុះចេញពីទងរួមតែមួយនៅលើដើមរុក្ខជាតិ (Stem axis) ដូចជាទងផ្កាប៉េងប៉ោះដែលមានផ្កាជាច្រើនដុះតម្រៀបគ្នាក្នុងទងតែមួយ។ | ដូចជាចង្កោមសោរមួយដែលមានកូនសោរជាច្រើនដោតជាប់គ្នានៅលើកងតែមួយ។ |
| Parthenocarpy (ការកកើតផ្លែដោយគ្មានការបង្កកំណើត) | គឺជាការវិវត្តនៃកន្សោមពង (Ovary) របស់ផ្កាទៅជាផ្លែដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់ការបង្កកំណើតជាមួយលំអងឈ្មោលឡើយ។ ដំណើរការនេះជារឿយៗត្រូវបានជំរុញដោយអរម៉ូន (ដូចជា GA3) ហើយជាលទ្ធផលវាច្រើនផ្តល់នូវផ្លែដែលគ្មានគ្រាប់។ | ដូចជាមេមាន់ដែលពងបានដោយមិនចាំបាច់មានមាន់គកជាន់អញ្ចឹងដែរ គឺផ្កាអាចបង្កើតផ្លែបានដោយមិនបាច់មានលំអងឈ្មោលហោះមកប៉ះ។ |
| Total Soluble Solids / TSS (កម្រិតសារធាតុរឹងរលាយសរុប / កម្រិតស្ករ) | ជារង្វាស់ដែលប្រើដើម្បីកំណត់បរិមាណសារធាតុរឹងដែលរលាយក្នុងទឹកផ្លែឈើ ដែលភាគច្រើនជាជាតិស្ករ (Glucose និង Fructose)។ គេវាស់វាជាឯកតា °Brix ដើម្បីដឹងពីភាពផ្អែម និងគុណភាពទិន្នផល។ | ដូចជាការថ្លឹងមើលថាតើមានស្ករប៉ុន្មានស្លាបព្រាដែលបានរលាយចូលក្នុងកែវទឹកក្រូចឆ្មាររបស់អ្នក ដើម្បីដឹងថាវាផ្អែមប៉ុណ្ណា។ |
| SPAD unit (ឯកតារង្វាស់ភាពបៃតងស្លឹក / ស្ប៉ាត) | ជាឯកតាដែលទទួលបានពីឧបករណ៍វាស់សកម្មភាពពន្លឺ (SPAD meter) ដើម្បីវាយតម្លៃកម្រិតសារធាតុក្លរ៉ូហ្វីល (Chlorophyll) និងភាពបៃតងនៃស្លឹករុក្ខជាតិដោយមិនបាច់កាត់ស្លឹកចោល ដែលអាចបញ្ជាក់ពីសមត្ថភាពធ្វើរស្មីសំយោគ។ | ដូចជាការប្រើឧបករណ៍គៀបចុងម្រាមដៃដើម្បីវាស់កម្រិតអុកស៊ីសែនក្នុងឈាមរបស់មនុស្សដោយមិនបាច់បូមឈាមអញ្ចឹងដែរ។ |
| Randomized Complete Block Design / RCBD (ការរៀបចំពិសោធន៍ប្លុកចៃដន្យពេញលេញ) | គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិក្នុងការរៀបចំការពិសោធន៍កសិកម្ម ដោយបែងចែកតំបន់សាកល្បងជាប្លុក (ក្រុម) ផ្សេងៗគ្នា ហើយចែកប្រភេទថ្នាំឬពូជដោយចៃដន្យក្នុងប្លុកនីមួយៗ ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពលំអៀងពីកត្តាបរិស្ថានមិនស្មើគ្នា។ | ដូចជាការចាប់ឆ្នោតបែងចែកសិស្សពូកែ និងសិស្សខ្សោយឱ្យអង្គុយលាយឡំគ្នានៅគ្រប់ជួរតុ ដើម្បីឱ្យការប្រឡងមានភាពយុត្តិធម៌មិនលំអៀងទៅតាមកន្លែងអង្គុយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
