បញ្ហា (The Problem)៖ ប្រទេសកម្ពុជាពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើការនាំចូលបន្លែពីប្រទេសជិតខាង ជាពិសេសស្ពៃបូកគោ (Brassica pekinensis) ដែលត្រូវបាននាំចូល១០០ភាគរយពេញមួយឆ្នាំ ដោយសារកសិករជួបការលំបាកក្នុងការដាំដុះនារដូវវស្សា។ បញ្ហាប្រឈមធំៗរួមមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង ទឹកជាំដី សត្វល្អិតចង្រៃ និងកង្វះបច្ចេកទេសកសិកម្ម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅខេត្តតំបន់ទំនាបចំនួន៤ (កណ្តាល កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង ស្វាយរៀង) ដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករដាំស្ពៃបូកគោចំនួន ១២០នាក់ តាមរយៈការសម្ភាសន៍ដើម្បីវាយតម្លៃម៉ូដែលដាំដុះចំនួន៣ផ្សេងគ្នា។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Open Field (OF) ការដាំដុះផ្ទាល់ដីនៅទីវាល |
ចំណាយដើមទុនដំបូងតិចសម្រាប់ការរៀបចំ និងងាយស្រួលអនុវត្តសម្រាប់ការដាំដុះជាលក្ខណៈគ្រួសារខ្នាតតូច។ | ងាយរងគ្រោះដោយសារសត្វល្អិតចង្រៃ និងភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង (ដីឆ្អែតទឹក) ដែលធ្វើឱ្យទិន្នផលនិងគុណភាពបន្លែធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងនារដូវវស្សា។ | ទទួលបានទិន្នផលទាបបំផុតត្រឹមតែ ៧.៤៧ តោន/ហិកតា និងលក់បានតម្លៃប្រមាណ ៨២៦.២០ ដុល្លារ/តោន។ |
| Net House (NH) ការដាំដុះក្នុងផ្ទះសំណាញ់ |
ការពារសត្វល្អិតបានល្អកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី និងកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីដំណក់ទឹកភ្លៀង ដែលជួយឱ្យទទួលបានតម្លៃទីផ្សារខ្ពស់ជាងគេ។ | ទាមទារដើមទុនវិនិយោគដំបូងខ្ពស់ជាងការដាំដុះនៅទីវាល និងត្រូវការជំនាញបច្ចេកទេសក្នុងការថែទាំ។ | ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ ២២.៥៦ តោន/ហិកតា និងលក់បានតម្លៃថ្លៃជាងគេរហូតដល់ ៩៦១.៣០ ដុល្លារ/តោន។ |
| Plastic House (PH) ការដាំដុះក្នុងផ្ទះប្លាស្ទិក |
ការពារដំណាំពីការបំផ្លាញដោយទឹករលក ឬភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងនារដូវវស្សាបានយ៉ាងប្រសើរបំផុត និងផ្តល់ទិន្នផលសរុបខ្ពស់ជាងគេ។ | ត្រូវការចំណាយដើមទុនច្រើនបំផុតក្នុងការសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងទាមទារការគាំទ្របច្ចេកទេសកសិកម្មច្បាស់លាស់។ | ទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់បំផុត ២៤.៣៦ តោន/ហិកតា និងលក់បានតម្លៃទីផ្សារប្រមាណ ៩៣៧.៥០ ដុល្លារ/តោន។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការអនុវត្តម៉ូដែលដាំដុះក្នុងផ្ទះសំណាញ់និងផ្ទះប្លាស្ទិកទាមទារការវិនិយោគជាមូលដ្ឋានលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ កម្ចីកសិកម្ម និងជំនាញបច្ចេកទេសជាក់លាក់។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងដោយប្រមូលទិន្នន័យពីកសិករចំនួន ១២០ នាក់ នៅក្នុងខេត្តតំបន់ទំនាបចំនួន ៤ (កណ្តាល កំពង់ចាម កំពង់ឆ្នាំង និងស្វាយរៀង) នារដូវវស្សា។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់ពីស្ថានភាពជាក់ស្តែងនៃតំបន់កសិកម្មស្នូល និងតំបន់ជុំវិញរាជធានីភ្នំពេញ ប៉ុន្តែវាអាចនឹងមិនតំណាងពេញលេញសម្រាប់ស្ថានភាពដាំដុះនៅតំបន់ខ្ពង់រាប ឬតំបន់ភ្នំនោះទេ។
ម៉ូដែលដាំដុះទាំងនេះមានភាពប្រាកដនិយម និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាកង្វះខាតការផ្គត់ផ្គង់បន្លែនារដូវវស្សានៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការផ្លាស់ប្តូរទៅប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាផ្ទះសំណាញ់និងផ្ទះប្លាស្ទិក គឺជាដំណោះស្រាយយុទ្ធសាស្ត្រដ៏រឹងមាំមួយដើម្បីពង្រឹងខ្សែច្រវាក់តម្លៃបន្លែក្នុងស្រុក កាត់បន្ថយការនាំចូល និងបង្កើនចំណូលដល់កសិករកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Net house | គឺជារចនាសម្ព័ន្ធដាំដុះដែលគ្របដណ្ដប់ដោយសំណាញ់ ដើម្បីការពារដំណាំពីសត្វល្អិតចង្រៃ កាត់បន្ថយកម្លាំងខ្យល់ និងពន្លឺព្រះអាទិត្យខ្លាំង ដោយនៅតែអនុញ្ញាតឱ្យខ្យល់ចេញចូលនិងមានសំណើមល្អ។ | ដូចជាការចងមុងឱ្យរុក្ខជាតិ ដើម្បីការពារមូសនិងសត្វល្អិតផ្សេងៗមិនឱ្យខាំបំផ្លាញ។ |
| Plastic house | គឺជារចនាសម្ព័ន្ធកសិកម្មដែលមានដំបូលឬជញ្ជាំងធ្វើពីប្លាស្ទិកថ្លា ដើម្បីការពារដំណាំពីភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងដោយផ្ទាល់ រក្សាសីតុណ្ហភាព និងការពារការលិចទឹក ឬការបំផ្លាញដោយសត្វល្អិតចង្រៃ ពិសេសក្នុងរដូវវស្សា។ | ដូចជាការបាំងឆ័ត្រ ឬពាក់អាវភ្លៀងឱ្យរុក្ខជាតិ ដើម្បីកុំឱ្យទទឹកភ្លៀងជោកជាំពេកក្នងរដូវវស្សា។ |
| Waterlogging | គឺជាស្ថានភាពដែលដីមានផ្ទុកជាតិទឹកលើសកម្រិតរហូតដល់គ្មានចន្លោះខ្យល់សម្រាប់ឫសរុក្ខជាតិដកដង្ហើម ដែលធ្វើឱ្យរុក្ខជាតិរលួយឫស អន់ការលូតលាស់ និងងាប់។ | ដូចជាការដែលយើងត្រូវត្រាំជើងក្នុងទឹកយូរពេក ដែលធ្វើឱ្យស្បែកយើងស្លេកនិងរលួយ ឫសរុក្ខជាតិក៏ដូចគ្នាដែរនៅពេលដីដក់ទឹកខ្លាំង។ |
| Farming contract | គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងកសិករ និងអ្នកបញ្ជាទិញ ដែលកំណត់ជាមុននូវបរិមាណ គុណភាព និងតម្លៃថេរនៃកសិផល ដែលជួយកាត់បន្ថយហានិភ័យបញ្ហាទីផ្សារសម្រាប់កសិករ។ | ដូចជាការកក់ប្រាក់ទិញអីវ៉ាន់មុនពេលចាប់ផ្តើមផលិត ដើម្បីឱ្យអ្នកផលិតមានទំនុកចិត្តថានឹងមានអ្នកទិញពិតប្រាកដនិងមិនខាតបង់។ |
| Farm diversification strategies | គឺជាការបន្ថែមប្រភេទដំណាំ ការចិញ្ចឹមសត្វ ឬមុខរបរកសិកម្មផ្សេងៗទៀតទៅក្នុងកសិដ្ឋានតែមួយ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការខាតបង់ពីការពឹងផ្អែកលើដំណាំតែមួយមុខ និងបង្កើនប្រភពចំណូល។ | ដូចជាពាក្យចាស់ពោលថា "កុំដាក់ស៊ុតទាំងអស់ក្នុងកន្ត្រកតែមួយ" ដើម្បីការពារកុំឱ្យបែកបាត់បង់ទាំងអស់ពេលធ្លាក់កន្ត្រក។ |
| Good Agricultural Practice (GAP) | គឺជាស្តង់ដារនិងគោលការណ៍ណែនាំបច្ចេកទេសក្នុងការដាំដុះកសិកម្ម ដែលធានាថាផលិតផលមានសុវត្ថិភាពសម្រាប់ការបរិភោគ មិនប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន និងធានាសុខុមាលភាពរបស់អ្នកផលិត។ | ដូចជាច្បាប់អនាម័យនិងសុវត្ថិភាពនៅក្នុងផ្ទះបាយ ដែលចុងភៅត្រូវអនុវត្តយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ដើម្បីធានាថាម្ហូបមិនពុលនិងមានអនាម័យល្អ។ |
| Purposive sampling | គឺជាវិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយផ្អែកលើលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យជាក់លាក់ណាមួយដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបានកំណត់ទុកជាមុន ថានឹងអាចផ្តល់ទិន្នន័យដែលពួកគេចង់បានបំផុត។ | ដូចជាការរើសយកតែអ្នកដែលពាក់អាវពណ៌ក្រហមមកសម្ភាសន៍ ទោះបីជាមានមនុស្សច្រើនក៏ដោយ ព្រោះគោលបំណងរបស់យើងគឺចង់ដឹងពីចំណូលចិត្តអ្នកចូលចិត្តពណ៌ក្រហម។ |
| Quota sampling | គឺជាការជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការសិក្សាដោយកំណត់ចំនួនជាក់លាក់ (កូតា) សម្រាប់ក្រុមនីមួយៗ ដើម្បីធានាថាក្រុមតំណាងនីមួយៗមានចំនួនគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការប្រៀបធៀបដោយស្មើភាពគ្នា។ | ដូចជាការបែងចែកនំឱ្យក្មេងប្រុស៥នាក់ និងក្មេងស្រី៥នាក់ឱ្យស្មើគ្នា ដើម្បីកុំឱ្យមានខាងណាទទួលបានតិចជាង ឬច្រើនជាង។ |
| Brassica pekinensis | គឺជាឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ស្ពៃបូកគោ ដែលជាប្រភេទបន្លែស្លឹកមានការពេញនិយមបរិភោគខ្លាំង ប៉ុន្តែពិបាកដាំដុះនៅតំបន់ទំនាបនៃប្រទេសកម្ពុជានារដូវវស្សា ដោយសារវាងាយរងគ្រោះដោយកម្តៅនិងទឹកជាំដី។ | វាគឺជា "ឈ្មោះផ្លូវការ" របស់ស្ពៃបូកគោដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទូទាំងពិភពលោកប្រើដើម្បីសម្គាល់វាដោយមិនច្រឡំនឹងបន្លែផ្សេង។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
