បញ្ហា (The Problem)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះដោះស្រាយពីបញ្ហាផលប៉ះពាល់នៃគ្រោះរាំងស្ងួតទៅលើការលូតលាស់និងទិន្នផលកាហ្វេរ៉ូប៊ូស្តា (Coffea canephora) ព្រមទាំងតម្រូវការក្នុងការស្វែងរកយន្តការរាងកាយ និងឧបករណ៍រហ័សសម្រាប់ជ្រើសរើសពូជដែលធន់នឹងការខ្វះខាតទឹក។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការសិក្សានេះត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការពិសោធន៍ប្រព័ន្ធអ៊ីដ្រូប៉ូនិក (Hydroponics) ដោយវាយតម្លៃពូជកាហ្វេរ៉ូប៊ូស្តាចំនួន ៦ ក្រោមលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រងធម្មតា និងលក្ខខណ្ឌកង្វះទឹកដោយប្រើប្រាស់សូលុយស្យុង PEG6000។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Non-destructive Chlorophyll Estimation (SPAD-502 Meter) ការប៉ាន់ប្រមាណបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីលដោយមិនបំផ្លាញរុក្ខជាតិ (ឧបករណ៍ SPAD-502 Meter) |
មានភាពរហ័ស ងាយស្រួល មិនបំផ្លាញស្លឹករុក្ខជាតិ និងអាចវាស់លើសំណាកច្រើនក្នុងពេលតែមួយបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។ | ត្រូវការឧបករណ៍ដែលមានតម្លៃថ្លៃ ហើយតម្លៃដែលទទួលបានជាសន្ទស្សន៍ប្រយោល ដែលជួនកាលត្រូវការការផ្ទៀងផ្ទាត់ជាមួយផ្ទៃក្រឡាស្លឹកដើម្បីបានទិន្នន័យបរិមាណពិតប្រាកដ។ | សន្ទស្សន៍ SPAD មានទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានយ៉ាងខ្លាំងជាមួយនឹងដង់ស៊ីតេក្លរ៉ូហ្វីល (r=0.85**) ដែលស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់ធ្វើជាសូចនាករជ្រើសរើសពូជកាហ្វេធន់នឹងការខ្វះទឹក។ |
| Destructive Chlorophyll Extraction (Spectrophotometer) ការទាញយកក្លរ៉ូហ្វីលតាមបែបគីមី (ឧបករណ៍ Spectrophotometer) |
ផ្តល់ទិន្នន័យបរិមាណ និងដង់ស៊ីតេក្លរ៉ូហ្វីលពិតប្រាកដ និងមានភាពច្បាស់លាស់បំផុតតាមកម្រិតស្តង់ដារមន្ទីរពិសោធន៍។ | ត្រូវកាត់បំផ្លាញស្លឹក ប្រើប្រាស់សារធាតុគីមីផ្តាច់ពណ៌ (N,N-dimethylformamide) ចំណាយពេលយូរ និងមិនអាចយកស្លឹកដដែលទៅតាមដានការវិវត្តបន្តទៀតបានឡើយ។ | បង្ហាញថាការខ្វះខាតទឹកធ្វើឱ្យដង់ស៊ីតេក្លរ៉ូហ្វីលថយចុះជាមធ្យម ២៤.១៣% ប៉ុន្តែពូជធន់ (ដូចជា FRT141 និង SC05) នៅតែអាចរក្សាបានកម្រិតខ្ពស់។ |
| Gas Exchange & Fluorescence Measurement (LI-6400 & PAM-2100) ការវាស់វែងការផ្លាស់ប្តូរឧស្ម័ន និងកម្រិតរស្មីសំយោគ (ឧបករណ៍ LI-6400 និង PAM-2100) |
ផ្តល់ព័ត៌មានស៊ីជម្រៅអំពីយន្តការសរីរវិទ្យារបស់រុក្ខជាតិ ដូចជាអត្រារស្មីសំយោគ (Pn) និងប្រសិទ្ធភាពកង់ទិចអតិបរមា (Fv/Fm)។ | ឧបករណ៍មានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង ទាមទារជំនាញបច្ចេកទេសខ្ពស់ និងត្រូវវាស់វែងនៅពេលវេលាជាក់លាក់ (ឧ. ចន្លោះម៉ោង ៨:៣០-១០:៣០ ព្រឹក សម្រាប់រស្មីសំយោគ)។ | រកឃើញទំនាក់ទំនងវិជ្ជមានរវាងបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីល និងអត្រារស្មីសំយោគក្នុងលក្ខខណ្ឌកង្វះទឹក (r=0.58*)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារការវិនិយោគខ្ពស់លើឧបករណ៍វាស់ស្ទង់សរីរវិទ្យារុក្ខជាតិទំនើបៗ និងការរៀបចំប្រព័ន្ធអ៊ីដ្រូប៉ូនិក (Hydroponics) នៅក្នុងផ្ទះកញ្ចក់សម្រាប់គ្រប់គ្រងកម្រិតទឹក។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌគ្រប់គ្រងនៃផ្ទះកញ្ចក់នៅសាកលវិទ្យាល័យ Kasetsart ប្រទេសថៃ ដោយប្រើប្រាស់ពូជកាហ្វេភាគខាងត្បូងថៃ និងការបង្កើតគ្រោះរាំងស្ងួតដោយសារធាតុគីមី PEG6000 ក្នុងប្រព័ន្ធទឹក (Hydroponics)។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ទិន្នន័យនេះអាចមានគម្លាតខ្លះ ដោយសារការដាំដុះកាហ្វេជាក់ស្តែងនៅតំបន់ខ្ពង់រាបប្រឈមនឹងបញ្ហាដី និងអាកាសធាតុស្មុគស្មាញជាងនេះ ព្រមទាំងប្រើប្រាស់ពូជកាហ្វេខុសគ្នា។
វិធីសាស្ត្រនៃការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍វាស់ SPAD ដើម្បីវាយតម្លៃភាពធន់នឹងគ្រោះរាំងស្ងួតតាមរយៈស្ថិរភាពក្លរ៉ូហ្វីល គឺមានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចអនុវត្តបានយ៉ាងល្អសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
ជារួម ការផ្លាស់ប្តូរពីការវាស់ស្ទង់បែបបំផ្លាញមកប្រើឧបករណ៍ SPAD ផ្តល់នូវលទ្ធភាពជាក់ស្តែងក្នុងការជំរុញការស្រាវជ្រាវពូជដំណាំធន់នឹងអាកាសធាតុនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាពចំណាយ និងចំណេញពេលវេលា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Chlorophyll stability (ស្ថិរភាពក្លរ៉ូហ្វីល) | សមត្ថភាពរបស់រុក្ខជាតិក្នុងការរក្សាបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីល (សារធាតុពណ៌បៃតងដែលជួយធ្វើរស្មីសំយោគ) មិនឱ្យថយចុះខ្លាំងនៅពេលដែលវាជួបប្រទះនឹងកង្វះខាតទឹក ឬភាពរាំងស្ងួត។ ពូជដែលមានស្ថិរភាពក្លរ៉ូហ្វីលខ្ពស់ គឺធន់នឹងភាពរាំងស្ងួតបានល្អ។ | ដូចជាមនុស្សដែលអាចរក្សាកម្លាំងថាមពលនិងស្មារតីរបស់ខ្លួនបានល្អ ទោះបីជាត្រូវធ្វើការធ្ងន់និងមិនបានហូបបាយគ្រប់គ្រាន់ក៏ដោយ។ |
| SPAD index (សន្ទស្សន៍ SPAD) | ជាតម្លៃដែលវាស់ដោយឧបករណ៍ SPAD meter សម្រាប់ប៉ាន់ប្រមាណបរិមាណក្លរ៉ូហ្វីលនៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិដោយប្រយោល និងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ដោយមិនចាំបាច់បេះស្លឹកមកកាត់បំផ្លាញដើម្បីយកទៅកិនវិភាគតាមបែបគីមីឡើយ។ | ដូចជាការប្រើឧបករណ៍វាស់កម្តៅបាញ់លើថ្ងាស ដើម្បីដឹងថាមនុស្សម្នាក់ក្តៅខ្លួនកម្រិតណា ដោយមិនបាច់បូមឈាមយកទៅពិនិត្យក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍។ |
| Water deficit stress (ភាពតានតឹងដោយសារកង្វះទឹក) | ស្ថានភាពដែលរុក្ខជាតិមិនទទួលបានទឹកគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញតម្រូវការលូតលាស់និងការធ្វើរស្មីសំយោគ ដែលជាហេតុបណ្តាលឱ្យរុក្ខជាតិត្រូវបិទរន្ធញើស (stomata) នៅលើស្លឹក ដើម្បីកាត់បន្ថយការបាត់បង់ទឹក។ | ដូចជារថយន្តដែលកំពុងរត់ជិតអស់សាំង ហើយត្រូវបន្ថយល្បឿន និងបិទម៉ាស៊ីនត្រជាក់ ដើម្បីសន្សំសំចៃសាំងឱ្យទៅដល់គោលដៅ។ |
| Maximum quantum efficiency (ប្រសិទ្ធភាពកង់ទិចអតិបរមា) | រង្វាស់ (តាងដោយ Fv/Fm) ដែលបង្ហាញពីសក្តានុពលអតិបរមារបស់ប្រព័ន្ធស្មុគស្មាញក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ (Photosystem II) ក្នុងការប្រែក្លាយពន្លឺព្រះអាទិត្យទៅជាថាមពល។ នៅពេលរុក្ខជាតិរងសម្ពាធដោយសារខ្វះទឹក តម្លៃនេះនឹងធ្លាក់ចុះ។ | ដូចជាការវាស់ប្រសិទ្ធភាពនៃផ្ទាំងសូឡា ថាតើវាអាចស្រូបពន្លឺព្រះអាទិត្យបម្លែងជាអគ្គិសនីបានល្អកម្រិតណានៅពេលដាក់ហាលថ្ងៃ។ |
| Net photosynthetic rate (អត្រារស្មីសំយោគសុទ្ធ) | ល្បឿនដែលរុក្ខជាតិស្រូបយកឧស្ម័នកាបូនិក (CO2) ពីបរិយាកាសដើម្បីផលិតជាចំណីអាហារ (ស្ករ) ដោយយកបរិមាណកាបូនិកដែលស្រូបបានសរុប ដកចេញនូវបរិមាណកាបូនិកដែលវាបញ្ចេញមកវិញតាមរយៈការដកដង្ហើមធម្មតា។ | ដូចជាប្រាក់ចំណេញសុទ្ធដែលអ្នករកបានក្នុងមួយថ្ងៃ បន្ទាប់ពីយកប្រាក់ចំណូលសរុបដកចំណាយដើមទុនរួចរាល់។ |
| Transpiration rate (អត្រានៃការភាយទឹក) | ដំណើរការដែលទឹករំហួតចេញពីស្លឹករុក្ខជាតិតាមរយៈរន្ធញើសតូចៗ (Stomata) ចូលទៅក្នុងបរិយាកាស ដែលដំណើរការនេះជួយទាញបូមទឹកពីឫសឡើងមកលើ និងធ្វើឱ្យដើមរុក្ខជាតិមានសីតុណ្ហភាពត្រជាក់។ | ដូចជាការបែកញើសរបស់មនុស្សនៅពេលក្តៅស្អុះស្អាប់ ដែលជាយន្តការជួយបញ្ចុះកម្តៅក្នុងរាងកាយកុំឱ្យក្តៅពេក។ |
| Relative water content (បរិមាណទឹកធៀប) | សូចនាករដែលបង្ហាញពីស្ថានភាពកម្រិតជាតិទឹកនៅក្នុងស្លឹករុក្ខជាតិ ដោយប្រៀបធៀបបរិមាណទឹកដែលមានជាក់ស្តែង ទៅនឹងបរិមាណទឹកអតិបរមាដែលស្លឹកអាចផ្ទុកបាន (ពេលស្លឹកតឹងប៉ោងពេញទំហឹង)។ | ដូចជាការមើលទ្រនិចបង្ហាញកម្រិតទឹកក្នុងធុងស្តុក ថាតើទឹកនៅសល់ប៉ុន្មានភាគរយធៀបនឹងកម្រិតធុងពេញ។ |
| Polyethylene glycol (ប៉ូលីអេទីឡែនគ្លីកូល) | ជាសារធាតុគីមី (PEG6000) ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវប្រើប្រាស់លាយទៅក្នុងប្រព័ន្ធទឹកដាំដុះ (Hydroponics) ដើម្បីបង្កើនកំហាប់សូលុយស្យុង និងទាញទឹកមិនឱ្យរុក្ខជាតិស្រូបយកបាន ដែលនេះជាវិធីបង្កើតលក្ខខណ្ឌរាំងស្ងួតសិប្បនិម្មិតយ៉ាងជាក់លាក់សម្រាប់ការពិសោធន៍។ | ដូចជាការដាក់អំបិលក្នុងបរិមាណច្រើនចូលទៅក្នុងទឹក ធ្វើឱ្យទឹកនោះប្រៃខ្លាំងរហូតទាល់តែយើងមិនអាចផឹកដើម្បីបំបាត់ការស្រេកទឹកបាន ទោះបីជាឃើញមានទឹកនៅទីនោះក៏ដោយ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
