បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមក្នុងផលិតកម្ម និងទីផ្សាររបស់កសិករខ្នាតតូចដាំល្ងក្នុងប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ដោយធ្វើការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពរវាងប្រព័ន្ធកសិកម្មក្រោមកិច្ចសន្យា និងមិនមានកិច្ចសន្យា។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះបានប្រមូលទិន្នន័យបឋមពីកសិករចំនួន ១០២នាក់ តាមរយៈការសម្ភាសន៍ដោយផ្ទាល់ និងប្រើប្រាស់កម្មវិធី STATA 14 សម្រាប់វិភាគទិន្នន័យ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Contract Farming System (Informal Model) ប្រព័ន្ធកសិកម្មក្រោមកិច្ចសន្យា (ទម្រង់ក្រៅផ្លូវការ) |
កសិករទទួលបានទិន្នផលខ្ពស់ជាង មានលទ្ធភាពទទួលបានឥណទាន ព័ត៌មានទីផ្សារ និងការបណ្តុះបណ្តាលបច្ចេកទេសបានទូលំទូលាយ។ | ទាមទារការចំណាយដើមទុនខ្ពស់លើការប្រើប្រាស់ធាតុចូលកសិកម្ម (ជីធម្មជាតិ ជីគីមី និងថ្នាំកសិកម្ម) និងថ្លៃពលកម្មជួល។ | ទទួលបានទិន្នផល ២៦១.០៣ kg/ha ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ១២៧,៥៨៨ MMK/ha និងអត្រាផលធៀបចំណាយ (BCR) ១.៤២។ |
| Non-contract Farming System ប្រព័ន្ធកសិកម្មមិនមានកិច្ចសន្យា (កសិកម្មទូទៅ) |
ចំណាយដើមទុនតិចលើធាតុចូលកសិកម្ម និងមានការចំណាយលើពលកម្មជួលទាបជាងប្រព័ន្ធកិច្ចសន្យា។ | ទទួលបានទិន្នផលទាប ខ្វះខាតព័ត៌មានទីផ្សារជាក់លាក់ និងមិនសូវទទួលបានការបណ្តុះបណ្តាលពីភ្នាក់ងារផ្សព្វផ្សាយ។ | ទទួលបានទិន្នផល ២៣៧.០៤ kg/ha ប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ ៩៣,២៨២ MMK/ha និងអត្រាផលធៀបចំណាយ (BCR) ១.៣២។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារឱ្យមានការចុះប្រមូលទិន្នន័យផ្ទាល់ពីកសិករ និងប្រើប្រាស់កម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគស្ថិតិសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្ម។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងផ្តោតលើទីប្រជុំជន Aunglan តំបន់ Magway ប្រទេសមីយ៉ាន់ម៉ា ក្នុងរដូវវស្សាឆ្នាំ ២០១៧ ដែលរងឥទ្ធិពលពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ (ភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង)។ ទិន្នន័យនេះពឹងផ្អែកលើកសិករខ្នាតតូចដែលអនុវត្តកិច្ចសន្យាផ្ទាល់មាត់ (Informal contract)។ នេះជារឿងសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជា ព្រោះកសិកររបស់យើងភាគច្រើនក៏ជាកសិករខ្នាតតូចដែលប្រឈមនឹងអាកាសធាតុ និងធ្វើអាជីវកម្មកសិផលដោយពឹងផ្អែកលើទំនុកចិត្តផ្ទាល់មាត់ (មិនមានឯកសារផ្លូវច្បាប់) ដូចគ្នា។
ទម្រង់នៃការសិក្សានេះមានប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការវាយតម្លៃ និងអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា។
សរុបមក ការរៀបចំប្រព័ន្ធកសិកម្មក្រោមកិច្ចសន្យាឱ្យមានរចនាសម្ព័ន្ធច្បាស់លាស់ ដោយមានការគាំទ្រផ្នែកបច្ចេកទេស និងឥណទាន នឹងជួយបង្កើនប្រាក់ចំណូលកសិករ និងធានាស្ថិរភាពខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់នៅកម្ពុជា។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Contract Farming (កសិកម្មក្រោមកិច្ចសន្យា) | ប្រព័ន្ធកសិកម្មដែលកសិករ និងអ្នកប្រមូលទិញធ្វើកិច្ចសន្យាព្រមព្រៀងគ្នាជាមុនលើបរិមាណ គុណភាព និងតម្លៃកសិផល ព្រមទាំងអាចមានការផ្តល់ធាតុចូលកសិកម្ម និងការគាំទ្របច្ចេកទេស។ | ដូចជាការកុម្ម៉ង់ទិញទំនិញជាមុន ដោយអ្នកទិញចេញលុយ ឬពូជឱ្យកសិករដាំសិន ហើយកសិករត្រូវលក់ផលឱ្យអ្នកទិញវិញតាមតម្លៃដែលបានសន្យា។ |
| Enterprise Budgeting (ការវិភាគថវិកាសហគ្រាស/ការប៉ាន់ស្មានថ្លៃដើមនិងផលចំណេញ) | វិធីសាស្ត្រវាយតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចដែលធ្វើការប៉ាន់ស្មាន និងកត់ត្រាការចំណាយ (Cost) និងប្រាក់ចំណូល (Return) សម្រាប់ដំណាំ ឬសកម្មភាពកសិកម្មជាក់លាក់ណាមួយ ដើម្បីស្វែងរកប្រាក់ចំណេញសុទ្ធ។ | ដូចជាការធ្វើបញ្ជីចំណូលចំណាយសម្រាប់តូបលក់ចាប់ហួយមួយ ដើម្បីដឹងថាការលក់ទំនិញនោះចំណេញឬខាត។ |
| Variable Cost (ការចំណាយអថេរ) | ប្រភេទនៃការចំណាយដែលប្រែប្រួលដោយផ្ទាល់ទៅតាមទំហំនៃផលិតកម្ម ដូចជាថ្លៃពូជ ជី ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត និងថ្លៃពលកម្ម។ បើដាំដុះច្រើន ការចំណាយនេះនឹងកើនឡើងទៅតាមនោះ។ | ដូចជាលុយចាក់សាំងម៉ូតូឌុប បើរត់បានចម្ងាយកាន់តែឆ្ងាយ ត្រូវអស់លុយចាក់សាំងកាន់តែច្រើន។ |
| Opportunity Cost (ថ្លៃដើមឱកាស) | តម្លៃនៃជម្រើសដ៏ល្អបំផុតបន្ទាប់ដែលត្រូវបានបោះបង់ចោល។ នៅក្នុងការសិក្សានេះ គឺសំដៅលើកម្លាំងពលកម្មគ្រួសារដែលកសិករចំណាយលើចម្ការខ្លួនឯង ដែលជាធម្មតាអាចរកប្រាក់បានប្រសិនបើពួកគេយកពេលនោះទៅធ្វើការឱ្យគេ។ | ដូចជាការយកពេលរៀនគួរទៅលេងហ្គេម ថ្លៃដើមឱកាសគឺជាចំណេះដឹងដែលអ្នកបាត់បង់ដោយសារមិនបានទៅរៀន។ |
| Return per unit of capital invested / Benefit-Cost Ratio (អត្រាផលធៀបចំណាយ) | សូចនាករហិរញ្ញវត្ថុដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងអត្ថប្រយោជន៍ ឬប្រាក់ចំណូល ទាក់ទងនឹងការចំណាយសរុប។ បើអត្រានេះធំជាង ១ មានន័យថាការវិនិយោគនោះទទួលបានប្រាក់ចំណេញ។ | ដូចជាការបោះទុន ១ម៉ឺនរៀល បើបានមកវិញ ១ម៉ឺន៤ពាន់រៀល (អត្រា ១.៤) នោះ ៤ពាន់រៀលគឺជាប្រាក់ចំណេញ។ |
| Purposive Random Sampling (ការជ្រើសរើសគំរូចៃដន្យតាមគោលដៅ) | វិធីសាស្ត្រជ្រើសរើសអ្នកចូលរួមក្នុងការស្រាវជ្រាវ ដោយដំបូងអ្នកស្រាវជ្រាវកំណត់តំបន់ ឬក្រុមគោលដៅជាក់លាក់ណាមួយ (Purposive) រួចទើបជ្រើសរើសកសិករដោយចៃដន្យ (Random) ពីក្នុងក្រុមគោលដៅនោះ។ | ដូចជាការចង់ភ្លក់រសជាតិស្វាយ ដោយអ្នកតម្រង់ទៅរកតែកន្ត្រកស្វាយទុំ (គោលដៅ) រួចលូកដៃចាប់យកមួយផ្លែណាក៏បាន (ចៃដន្យ) ដើម្បីញ៉ាំ។ |
| Supply Chain (ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់) | បណ្តាញនៃទំនាក់ទំនងរវាងបុគ្គល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ក្នុងការផលិត និងចែកចាយផលិតផលមួយ ចាប់តាំងពីការផ្គត់ផ្គង់ធាតុចូល ការដាំដុះ ការប្រមូលផល ការកែច្នៃ រហូតដល់ទំនិញទៅដល់ដៃអ្នកប្រើប្រាស់ចុងក្រោយ។ | ដូចជាដំណើររបស់ត្រីពីទន្លេ (អ្នកនេសាទ) ទៅកាន់ផ្សារ (អ្នកលក់ដុំ/រាយ) រហូតក្លាយជាម្ហូបលើតុអាហាររបស់អ្នក។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
