បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះមានគោលបំណងកំណត់អត្តសញ្ញាណសមាសធាតុនៃភេរ៉ូម៉ូនផ្លូវភេទ (Sex pheromone) ដែលត្រូវបានបញ្ចេញដោយមេអំបៅញីនៃដង្កូវស៊ីកប្បាសប្រភេទ Heliothis armigera នៅក្នុងប្រទេសថៃ ដើម្បីជាមូលដ្ឋានក្នុងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃ។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវត្រូវបានអនុវត្តតាមរយៈការចិញ្ចឹមមេអំបៅនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ និងទាញយកសារធាតុភេរ៉ូម៉ូនពីក្រពេញរន្ធគូថរបស់មេអំបៅញីដើម្បីយកទៅវិភាគ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Natural Pheromone Extraction (Gland excision + Redistilled Hexane) ការទាញយកភេរ៉ូម៉ូនធម្មជាតិ (ការកាត់ក្រពេញរន្ធគូថ និងត្រាំក្នុងសូលុយស្យុង Hexane ចម្រាញ់) |
ផ្តល់នូវទិន្នន័យជាក់លាក់អំពីសមាមាត្រនៃសមាសធាតុគីមីដែលមាននៅក្នុងពូជសត្វល្អិតក្នុងស្រុកពិតប្រាកដ។ | ត្រូវការពេលវេលាច្រើនក្នុងការចិញ្ចឹមសត្វល្អិត មានភាពស្មុគស្មាញក្នុងការវះកាត់ និងទទួលបានបរិមាណសារធាតុតិចតួចបំផុត (គិតជាណាណូក្រាម)។ | រកឃើញសមាសធាតុសំខាន់ Z-11-16:Ald និងសមាសធាតុបន្ទាប់បន្សំ Z-9-16:Ald (5-7%) និង Z-11-16:OH (2-7%)។ |
| Synthetic Pheromone Blend Formulation ការប្រើប្រាស់រូបមន្តភេរ៉ូម៉ូនសំយោគ (ការលាយសារធាតុគីមីតាមសមាមាត្រ) |
មានភាពងាយស្រួលក្នុងការផលិតទ្រង់ទ្រាយធំ មិនតម្រូវឱ្យមានការចិញ្ចឹមសត្វល្អិត និងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទាក់ទាញមេអំបៅឈ្មោលក្នុងចម្ការ។ | ទាមទារការដឹងមុននូវសមាមាត្រនៃសមាសធាតុគីមី (Ratio) ដែលច្បាស់លាស់ បើមិនដូច្នេះទេប្រសិទ្ធភាពនៃការទាក់ទាញអាចនឹងធ្លាក់ចុះ។ | ការប្រើប្រាស់សមាមាត្រ 97:3 នៃ Z-11-16:Ald និង Z-9-16:Ald (ផ្អែកតាមការសិក្សាស្រដៀងគ្នា) ត្រូវបានបញ្ជាក់ថាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះទាមទារធនធានមន្ទីរពិសោធន៍កម្រិតខ្ពស់សម្រាប់ការចិញ្ចឹមសត្វល្អិត និងការវិភាគសមាសធាតុគីមីស្មុគស្មាញ។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (ចន្លោះឆ្នាំ១៩៨៨) ដោយប្រើប្រាស់មេអំបៅ Heliothis armigera ដែលចាប់បាននិងបង្កាត់ពូជក្នុងស្រុក។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីសមាមាត្រភេរ៉ូម៉ូនជាក់លាក់នៃពូជសត្វល្អិតនៅតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដែលមានសារៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាដោយសារយើងមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងប្រព័ន្ធកសិកម្មស្រដៀងគ្នា។ យ៉ាងណាក្តី ការប្រែប្រួលតាមពេលវេលា និងបរិស្ថានក្នុងរយៈពេលជាង ៣ទសវត្សរ៍កន្លងមកនេះ អាចមានឥទ្ធិពលផ្លាស់ប្តូរតិចតួចដល់សមាសធាតុជីវគីមីទាំងនេះ។
លទ្ធផលនៃការសិក្សានេះមានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការគ្រប់គ្រងសត្វល្អិតចង្រៃតាមបែបជីវសាស្រ្ត (Biocontrol)។
ការស្វែងយល់ពីសមាសធាតុភេរ៉ូម៉ូនរបស់សត្វល្អិតក្នុងតំបន់ អនុញ្ញាតឱ្យភាគីពាក់ព័ន្ធនៅកម្ពុជាផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតដ៏គ្រោះថ្នាក់ មកប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធតាមដាន និងគ្រប់គ្រងដែលជាមេត្រីភាពចំពោះបរិស្ថានវិញ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Sex pheromone (ភេរ៉ូម៉ូនផ្លូវភេទ) | ជាសារធាតុគីមីដែលសត្វល្អិត (ជាពិសេសសត្វញី) បញ្ចេញទៅក្នុងបរិយាកាសក្នុងបរិមាណតិចតួចបំផុត ដើម្បីទាក់ទាញសត្វល្អិតឈ្មោលក្នុងអម្បូរតែមួយឱ្យមកបង្កាត់ពូជ។ | ដូចជាទឹកអប់ពិសេសដែលមនុស្សស្រីបាញ់ដើម្បីទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍បុរសដែលនាងចង់បានពីចម្ងាយ។ |
| Heliothis armigera (ដង្កូវស៊ីកប្បាស) | ជាប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃកសិកម្មដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតមួយ (បច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេស្គាល់ឈ្មោះវិទ្យាសាស្ត្រថា Helicoverpa armigera) ដែលដង្កូវរបស់វាស៊ីបំផ្លាញដំណាំជាច្រើនប្រភេទដូចជា កប្បាស ពោត និងសណ្តែក។ | ដូចជាក្រុមចោរដែលតែងតែលួចចូលស៊ីបំផ្លាញផលដំណាំក្នុងចម្ការរបស់កសិករឥតឈប់ឈរ។ |
| Z-11-16:Ald (សមាសធាតុគីមី Z-11-16:Ald) | ជាសមាសធាតុគីមីចម្បង (Major component) ឬ Z-11-hexadecenal នៅក្នុងភេរ៉ូម៉ូនផ្លូវភេទរបស់មេអំបៅដង្កូវស៊ីកប្បាស ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការទាក់ទាញញីនិងឈ្មោល ភាគច្រើនមានបរិមាណច្រើនជាងគេក្នុងចំណោមសមាសធាតុទាំងអស់។ | ដូចជារូបមន្តស្នូលនៃទឹកអប់ ដែលមានក្លិនខ្លាំងជាងគេ និងជាអ្នកកំណត់អត្តសញ្ញាណនៃទឹកអប់នោះ។ |
| Scotophase (ដំណាក់កាលងងឹត ឬវដ្តយប់) | ជារយៈពេលនៃភាពងងឹតនៅក្នុងវដ្តនៃពន្លឺនិងងងឹតប្រចាំថ្ងៃ ដែលសត្វល្អិតរាត្រីចរជាច្រើន រួមទាំងមេអំបៅ ចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាពជីវសាស្ត្រដូចជាការបញ្ចេញភេរ៉ូម៉ូនជាដើម។ | ដូចជាម៉ោងបិទភ្លើងចូលគេង ដែលជាពេលសត្វល្អិតរាត្រីចរចេញក្រៅដើម្បីបំពេញសកម្មភាពរបស់វា។ |
| Rectal gland (ក្រពេញរន្ធគូថ) | ជាសរីរាង្គតូចមួយស្ថិតនៅផ្នែកចុងពោះរបស់មេអំបៅញី ដែលមានតួនាទីផលិត និងផ្ទុកសារធាតុភេរ៉ូម៉ូនផ្លូវភេទមុនពេលបញ្ចេញទៅក្នុងខ្យល់ដើម្បីទាក់ទាញឈ្មោល។ | ដូចជារោងចក្រខ្នាតតូចក្នុងរាងកាយសត្វល្អិតសម្រាប់ផលិតនិងស្តុកទុក "ទឹកអប់ទាក់ទាញ"។ |
| Redistilled hexane (សូលុយស្យុង Hexane ចម្រាញ់) | ជាសារធាតុរំលាយសរីរាង្គ (Organic solvent) ដ៏បរិសុទ្ធដែលត្រូវបានយកមកចម្រាញ់ឡើងវិញ ដើម្បីប្រើប្រាស់ក្នុងការរំលាយ និងទាញយកសារធាតុភេរ៉ូម៉ូនពីក្រពេញសត្វល្អិតដោយមិនមានការលាយឡំរនាំងគីមីផ្សេងដែលរំខានដល់ការវិភាគ។ | ដូចជាទឹកស្អាតបំផុតដែលគេប្រើសម្រាប់ឆុងកាហ្វេ ដើម្បីទាញយករសជាតិកាហ្វេសុទ្ធដោយមិនមានក្លិន ឬរសជាតិផ្សេងចូលរួមរំខាន។ |
| Artificial diet (ចំណីសិប្បនិម្មិត) | ជាល្បាយចំណីដែលផ្សំឡើងពីសារធាតុចិញ្ចឹមផ្សេងៗនៅក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ ដើម្បីចិញ្ចឹមសត្វល្អិតឱ្យលូតលាស់ពេញលេញ ជំនួសឱ្យការស៊ីរុក្ខជាតិធម្មជាតិ ដែលផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការគ្រប់គ្រងការសិក្សាស្រាវជ្រាវ។ | ដូចជាទឹកដោះគោម្សៅដែលផ្សំឡើងសម្រាប់ទារក ដើម្បីជំនួសទឹកដោះម្តាយ និងធានាថាក្មេងទទួលបានអាហារូបត្ថម្ភគ្រប់គ្រាន់។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
