បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះដោះស្រាយបញ្ហាការបំផ្លាញទិន្នផលផ្កាម្លិះដោយដង្កូវស៊ីផ្កាម្លិះ (Hendecasis duplifascialis) និងបញ្ហាប្រឈមនៃការចំណាយខ្ពស់ ព្រមទាំងហានិភ័យនៃការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ អ្នកស្រាវជ្រាវបានធ្វើការពិសោធន៍ដោយប្រើប្រាស់អន្ទាក់ពន្លឺភ្លើង ដើម្បីទាក់ទាញ និងកាត់បន្ថយចំនួនសត្វល្អិតចង្រៃនៅក្នុងចម្ការម្លិះនៅប្រទេសថៃ។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Insect Light Trap (Blue Light, 0.5m height) ការប្រើប្រាស់អន្ទាក់ពន្លឺភ្លើងពណ៌ខៀវ កម្ពស់ ០,៥ ម៉ែត្រ |
មានតម្លៃសន្សំសំចៃខ្ពស់ កាត់បន្ថយការខូចខាតផ្កាម្លិះបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព និងមិនមានផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់សុខភាពកសិករ ឬបរិស្ថានឡើយ។ | ទាមទារឱ្យមានការរៀបចំប្រព័ន្ធអគ្គិសនីនៅក្នុងចម្ការ និងការថែទាំសម្អាតអន្ទាក់ជាប្រចាំ។ | អាចចាប់មេអំបៅដង្កូវស៊ីផ្កាម្លិះ (Hendecasis duplifascialis) បានច្រើនបំផុតនៅចន្លោះម៉ោង ២ ទៅ ៤ ព្រឹក និងចំណាយត្រឹមតែ ៨៣ ទៅ ១១៤ បាត/រ៉ៃ ដែលថោកជាងការប្រើថ្នាំគីមីឆ្ងាយ។ |
| Chemical Insecticides (e.g., Cypermethrin, Monocrotophos) ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមី |
អាចសម្លាប់សត្វល្អិតបានលឿន និងងាយស្រួលរកទិញនៅតាមទីផ្សារកសិកម្មទូទៅ។ | មានតម្លៃថ្លៃខ្លាំង (ចន្លោះពី ២៦៦ ទៅ ៣៨២៤ បាត/រ៉ៃ) និងអាចបន្សល់ទុកនូវសារធាតុពុលដែលប៉ះពាល់ដល់អ្នកប្រើប្រាស់ព្រមទាំងបរិស្ថាន។ | អត្រានៃការខូចខាតផ្កាម្លិះនៅតែមានកម្រិតខ្ពស់ជាងបើធៀបនឹងការប្រើអន្ទាក់ពន្លឺ ហើយចំណាយថវិកាច្រើនជាងក្នុងការទិញថ្នាំគីមី និងជួលកម្លាំងពលកម្មបាញ់ថ្នាំ។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការចំណាយលើការប្រើប្រាស់អន្ទាក់ពន្លឺគឺមានតម្លៃថោក និងមានប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ជាងឆ្ងាយ បើធៀបនឹងការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិត។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងប្រទេសថៃ (ដូចជាខេត្ត Roi Et ជាដើម) ក្នុងចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៥-១៩៨៦។ ទោះបីជាទិន្នន័យនេះមានវ័យចំណាស់បន្តិចក្តី ប៉ុន្តែលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុត្រូពិច និងប្រភេទសត្វល្អិតចង្រៃនៅលើដំណាំម្លិះគឺមានភាពស្រដៀងគ្នាខ្លាំងទៅនឹងប្រទេសកម្ពុជា ដែលធ្វើឱ្យលទ្ធផលនេះអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។
វិធីសាស្ត្រប្រើប្រាស់អន្ទាក់ពន្លឺនេះ គឺពិតជាមានប្រយោជន៍ និងស័ក្តិសមបំផុតសម្រាប់វិស័យកសិកម្មនៅប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់សារធាតុគីមី។
សរុបមក ការផ្លាស់ប្តូរពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមី មកប្រើប្រាស់អន្ទាក់ពន្លឺ មិនត្រឹមតែជួយសន្សំសំចៃថវិកាដល់កសិករកម្ពុជាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជួយលើកកម្ពស់សុវត្ថិភាពចំណីអាហារ និងការពារបរិស្ថានផងដែរ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Hendecasis duplifascialis (ដង្កូវស៊ីផ្កាម្លិះ) | ជាប្រភេទមេអំបៅយប់តូចៗ ដែលដង្កូវរបស់វាចូលចិត្តទម្លុះ និងស៊ីក្តិបផ្កាម្លិះពីខាងក្នុង ធ្វើឱ្យផ្កាស្វិត ក្រហម និងជ្រុះមិនអាចប្រមូលផលបាន។ វាជាសត្រូវចម្បងបំផុតដែលបំផ្លាញទិន្នផលផ្កាម្លិះ។ | វាប្រៀបដូចជាចោរលាក់មុខដែលលួចចូលទៅរស់នៅ និងស៊ីកម្ទេចទ្រព្យសម្បត្តិនៅក្នុងផ្ទះ (ផ្កាម្លិះ) មុនពេលម្ចាស់ផ្ទះដឹងខ្លួន។ |
| Light Trap (អន្ទាក់ពន្លឺ) | ជាឧបករណ៍ទាក់ទាញសត្វល្អិតនៅពេលយប់ ដោយប្រើប្រាស់ពន្លឺអំពូល (ដូចជាពណ៌ខៀវ ឬ UV) ផ្សំជាមួយកង្ហារបឺត ឬថាសទឹក ដើម្បីទាក់ទាញសត្វល្អិតចង្រៃឱ្យហោះចូល និងជាប់នៅក្នុងអន្ទាក់ ជួយកាត់បន្ថយការប្រើថ្នាំគីមី។ | វាដំណើរការដូចជាភ្លើងហ្វាឡាននៅរដូវវស្សា ដែលទាក់ទាញសត្វមេភ្លៀងឱ្យហោះចូលមករកពន្លឺយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់អញ្ចឹងដែរ។ |
| Cypermethrin (ថ្នាំគីមីសាយភើម៉េទ្រិន) | ជាប្រភេទថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតគីមីសិប្បនិម្មិត (Pyrethroid) ដែលកសិករនិយមប្រើសម្រាប់បាញ់សម្លាប់ដង្កូវកសិកម្ម។ ថ្វីត្បិតតែវាសម្លាប់សត្វល្អិតបានលឿន តែវាមានតម្លៃថ្លៃ បន្សល់ជាតិពុល និងសម្លាប់សត្វល្អិតមានប្រយោជន៍។ | វាដូចជាថ្នាំពុលកម្រិតធ្ងន់ដែលសម្លាប់ទាំងសត្រូវ និងអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់សុខភាពអ្នកបាញ់ខ្លួនឯងប្រសិនបើមិនប្រយ័ត្ន។ |
| Lepidoptera (លំដាប់សត្វល្អិតស្លាបស្រកា) | ជាចំណាត់ថ្នាក់វិទ្យាសាស្ត្រមួយនៃក្រុមសត្វល្អិត ដែលរួមមានមេអំបៅថ្ងៃ (Butterflies) និងមេអំបៅយប់ (Moths)។ លក្ខណៈសម្គាល់របស់វាគឺមានស្លាបដែលគ្របដណ្តប់ដោយស្រកាល្អិតៗដូចធូលីម្សៅ ហើយវដ្តជីវិតត្រូវឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលជាដង្កូវ។ | វាគឺជាពាក្យបច្ចេកទេសសម្រាប់ហៅសត្វគ្រប់ប្រភេទ ដែលវិវត្តរូបរាងពីដង្កូវតូចៗទៅជាមេអំបៅមានស្លាប។ |
| Nocturnal insect (សត្វល្អិតសកម្មពេលយប់) | សំដៅលើប្រភេទសត្វល្អិតដែលលាក់ខ្លួន ឬសម្រាកនៅកន្លែងងងឹតនាពេលថ្ងៃ ហើយចាប់ផ្តើមចេញហោះហើរ រកចំណី បន្តពូជ និងបំផ្លាញដំណាំនៅពេលយប់ ដូចជាមេអំបៅដង្កូវស៊ីផ្កាម្លិះជាដើម។ | វាប្រៀបដូចជាសត្វប្រចៀវ ឬសត្វទីទុយ ដែលដេកនៅពេលថ្ងៃ ហើយចេញរកស៊ីនៅពេលយប់ងងឹត។ |
| Natural enemies (សត្រូវធម្មជាតិ) | ជាសត្វល្អិត ឬភាវៈរស់ផ្សេងទៀត (ដូចជាពីងពាង អង្ក្រង ឬសត្វល្អិតស៊ីសាច់ជាអាហារ) ដែលជួយកសិករដោយពួកវាស៊ី ឬសម្លាប់សត្វល្អិតចង្រៃដែលបំផ្លាញដំណាំ។ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំគីមីច្រើនពេកនឹងសម្លាប់ពួកវាចោលអស់។ | ពួកវាប្រៀបដូចជាកងប៉ូលិសសម្ងាត់ ដែលជួយចាប់ចោរ (សត្វល្អិតចង្រៃ) នៅក្នុងចម្ការរបស់យើងដោយមិនគិតប្រាក់ខែ។ |
| Correlation coefficient (មេគុណទំនាក់ទំនង) | ជារង្វាស់ខាងផ្នែកស្ថិតិដែលបង្ហាញពីទំហំ និងទិសដៅនៃទំនាក់ទំនងរវាងកត្តាពីរ (ឧទាហរណ៍ ទំនាក់ទំនងរវាងចំនួនដង្កូវ និងកម្រិតសីតុណ្ហភាពអាកាសធាតុ)។ ការដឹងពីទំនាក់ទំនងនេះជួយឱ្យគេអាចទស្សន៍ទាយការរាតត្បាតបាន។ | វាដូចជាការវាស់ស្ទង់មើលថា តើពេលមេឃកាន់តែក្តៅខ្លាំង មនុស្សទិញទឹកកកញ៉ាំច្រើនជាងមុនកម្រិតណា។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
