បញ្ហា (The Problem)៖ ការសិក្សានេះវាយតម្លៃ និងប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុព្រមទាំងកត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ការចិញ្ចឹមក្តាមនិងបង្គាតាមបែបធម្មជាតិ (Extensive farming) របស់កសិករនៅខេត្ត Kien Giang និង Bac Lieu ប្រទេសវៀតណាម។
វិធីសាស្ត្រ (The Methodology)៖ ការស្រាវជ្រាវនេះប្រើប្រាស់ទិន្នន័យបឋមពីការសម្ភាសន៍ផ្ទាល់ជាមួយកសិករ និងប្រើប្រាស់គំរូវិភាគសេដ្ឋកិច្ចដើម្បីកំណត់កត្តាជះឥទ្ធិពល។
លទ្ធផលសំខាន់ៗ (The Verdict)៖
| វិធីសាស្ត្រ (Method) | គុណសម្បត្តិ (Pros) | គុណវិបត្តិ (Cons) | លទ្ធផលគន្លឹះ (Key Result) |
|---|---|---|---|
| Descriptive Statistics & Financial Ratio Analysis ការវិភាគស្ថិតិពិពណ៌នា និងអនុបាតហិរញ្ញវត្ថុ |
ងាយស្រួលក្នុងការគណនា និងបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីទំហំនៃការចំណាយ ចំណូល និងប្រាក់ចំណេញជាមធ្យមរបស់កសិករ។ វាជួយឱ្យការប្រៀបធៀបប្រសិទ្ធភាពហិរញ្ញវត្ថុរវាងតំបន់ទាំងពីរមានភាពងាយស្រួលយល់។ | មិនអាចបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងស៊ីជម្រៅ ឬកម្រិតនៃឥទ្ធិពលរបស់កត្តានីមួយៗ (ដូចជាការផ្តល់ចំណី ឬកម្រិតកូនពូជ) ទៅលើប្រាក់ចំណេញសរុបឡើយ។ | បង្ហាញថាខេត្ត Bac Lieu ទទួលបានប្រាក់ចំណេញខ្ពស់ជាងខេត្ត Kien Giang ចំនួន ១៣ម៉ឺនដុង/១០០០ម៉ែត្រការ៉េ ដោយទទួលបានផលចំណេញហិរញ្ញវត្ថុជាមធ្យមខ្ពស់។ |
| Cobb-Douglas Production Function (Multiple Regression) អនុគមន៍ផលិតកម្ម Cobb-Douglas (ការវិភាគតំរែតំរង់ពហុគុណ) |
អាចកំណត់បានយ៉ាងច្បាស់លាស់នូវអថេរឯករាជ្យដែលជះឥទ្ធិពលវិជ្ជមាន និងអវិជ្ជមានទៅលើប្រាក់ចំណេញ។ វាផ្តល់នូវភស្តុតាងរឹងមាំខាងសេដ្ឋកិច្ចមាត្រសម្រាប់ផ្តល់ជាអនុសាសន៍។ | ទាមទារទិន្នន័យសំណាកច្រើន និងការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចមាត្រ (Econometrics) ដើម្បីបកស្រាយលទ្ធផលឱ្យបានត្រឹមត្រូវនិងជៀសវាងភាពលម្អៀង។ | រកឃើញកត្តា៤ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ប្រាក់ចំណេញរួមមាន៖ ចំនួនដងនៃការលែងក្តាម (ឥទ្ធិពលអវិជ្ជមាន) ចំនួនដងលែងបង្គា (វិជ្ជមាន) អត្រាក្តាមធុនតូច (អវិជ្ជមាន) និងទំហំកូនក្តាម (វិជ្ជមាន)។ |
ការចំណាយលើធនធាន (Resource Cost)៖ ការសិក្សានេះពឹងផ្អែកជាចម្បងលើការចុះប្រមូលទិន្នន័យពីទីវាលតាមរយៈការសម្ភាសន៍កសិករដោយផ្ទាល់ និងទាមទារកម្មវិធីកុំព្យូទ័រសម្រាប់ការវិភាគទិន្នន័យស្ថិតិនិងសេដ្ឋកិច្ច។
ការសិក្សានេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងខេត្តតំបន់ឆ្នេរចំនួនពីរនៅតំបន់វាលទំនាបទន្លេមេគង្គ (Kien Giang និង Bac Lieu) នៃប្រទេសវៀតណាម ដោយប្រើប្រាស់ទិន្នន័យពីកសិករចំនួន ២០៥ គ្រួសារនៅឆ្នាំ ២០១៩។ ទិន្នន័យនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីលក្ខខណ្ឌភូមិសាស្ត្រ អាកាសធាតុ និងបច្ចេកទេសវារីវប្បកម្មនៅប្រទេសវៀតណាម ដែលអាចមានភាពខុសគ្នាខ្លះពីបរិបទកម្ពុជា។ យ៉ាងណាក្តី ដោយសារខេត្តតំបន់ឆ្នេររបស់កម្ពុជាមានប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីទឹកភ្លាវស្រដៀងគ្នានឹងតំបន់ដីសណ្តទន្លេមេគង្គ របកគំហើញនេះពិតជាមានតម្លៃជាគោលគំនិតក្នុងការរៀបចំផែនការអភិវឌ្ឍន៍។
របកគំហើញនិងវិធីសាស្ត្រនៃការសិក្សានេះ មានអត្ថប្រយោជន៍ និងអាចយកមកអនុវត្តបានយ៉ាងល្អ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្មនៅតាមបណ្តាខេត្តតំបន់ឆ្នេរនៃប្រទេសកម្ពុជា។
សរុបមក ការអនុវត្តគំរូចិញ្ចឹមក្តាម-បង្គាតាមបែបធម្មជាតិនេះ មិនត្រឹមតែជួយលើកស្ទួយជីវភាពកសិករនៅតំបន់ឆ្នេរប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងធានាបាននូវនិរន្តរភាពនៃការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិប្រសិនបើត្រូវបានអនុវត្តយ៉ាងត្រឹមត្រូវ។
ដើម្បីអនុវត្តតាមការសិក្សានេះ និស្សិតគួរអនុវត្តតាមជំហានខាងក្រោម៖
| ពាក្យបច្ចេកទេស | ការពន្យល់ជាខេមរភាសា (Khmer Explanation) | និយមន័យសាមញ្ញ (Simple Definition) |
|---|---|---|
| Cobb-Douglas | ជារូបមន្តគណិតវិទ្យាក្នុងសេដ្ឋកិច្ចដែលប្រើដើម្បីវាស់ស្ទង់ថាតើកត្តាធាតុចូលផ្សេងៗ (ដូចជាចំនួនកូនពូជ ចំនួនដងនៃការលែងពូជ) ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងណាដល់ទិន្នផល ឬប្រាក់ចំណេញសរុប។ វាជួយឱ្យគេដឹងថាកត្តាណាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងជាងគេ។ | ដូចជារូបមន្តធ្វើនំមួយ ដែលប្រាប់យើងថាបើថែមស្ករ ឬម្សៅប៉ុណ្ណេះ វានឹងធ្វើឱ្យនំធំជាងមុនកម្រិតណា។ |
| Extensive farming | ជាវិធីសាស្ត្រចិញ្ចឹមសត្វ ឬដាំដុះដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើលក្ខខណ្ឌធម្មជាតិ ដោយប្រើប្រាស់ផ្ទៃដីធំទូលាយ ប៉ុន្តែចំណាយទុន និងបច្ចេកទេសតិចតួចក្នុងការផ្តល់ចំណី ឬថែទាំ។ | ដូចជាការលែងគោឱ្យស៊ីស្មៅតាមវាលស្រែធម្មជាតិ ជាជាងការចិញ្ចឹមវាក្នុងក្រោលហើយបញ្ចុកចំណីរាល់ថ្ងៃ។ |
| Financial efficiency | ជាសមត្ថភាពក្នុងការប្រើប្រាស់ធនធាន (លុយ ពេលវេលា កម្លាំងពលកម្ម) ដើម្បីបង្កើតប្រាក់ចំណេញឱ្យបានច្រើនបំផុត ដោយរក្សាការចំណាយឱ្យនៅកម្រិតទាបបំផុត។ | ដូចជាការចេះចាយលុយ ១ម៉ឺនរៀលទិញគ្រឿងផ្សំយកមកធ្វើម្ហូបលក់បាន ៣ម៉ឺនរៀល គឺមានប្រសិទ្ធភាពជាងទិញហើយលក់បានតែ ១ម៉ឺន៥ពាន់រៀល។ |
| Wilconxon-Mann-Whitney | ជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិ (ប្រភេទ Non-parametric) ដែលប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបទិន្នន័យពីក្រុមពីរផ្សេងគ្នា (ឧ. ប្រាក់ចំណេញកសិករនៅខេត្តពីរ) ដើម្បីរកមើលថាតើក្រុមទាំងពីរនេះមានភាពខុសគ្នាពិតប្រាកដ ឬគ្រាន់តែជារឿងចៃដន្យ ដោយមិនទាមទារឱ្យទិន្នន័យមានរបាយប្រក្រតី (Normal Distribution) នោះទេ។ | ដូចជាការថ្លឹងទម្ងន់ផ្លែស្វាយពីរថង់ដើម្បីមើលថាថង់ណាធ្ងន់ជាង ដោយមិនបាច់ខ្វល់ថាស្វាយក្នុងថង់នីមួយៗមានរាងស្អាតឬអត់នោះទេ។ |
| ANOVA | Analysis of Variance គឺជាវិធីសាស្ត្រស្ថិតិសម្រាប់ធ្វើតេស្តសម្មតិកម្ម ដើម្បីប្រៀបធៀបតម្លៃមធ្យមរវាងក្រុមចាប់ពីបីឡើងទៅ ថាតើវាពិតជាមានភាពខុសគ្នាយ៉ាងសំខាន់តាមលក្ខណៈស្ថិតិឬយ៉ាងណា។ | ដូចជាការប្រកួតប្រជែងសិស្សមកពី៣សាលាផ្សេងគ្នា ដើម្បីរកមើលថាតើកម្រិតពូកែរបស់សាលាទាំង៣នោះខុសគ្នាដាច់ស្រឡះ ឬគ្រាន់តែប្រហាក់ប្រហែលគ្នា។ |
| Binary dummy variable | ជាអថេរសិប្បនិម្មិតក្នុងម៉ូដែលស្ថិតិ ដែលត្រូវបានផ្តល់តម្លៃ ១ ឬ ០ ដើម្បីតំណាងឱ្យស្ថានភាពមានឬគ្មាននៃលក្ខណៈណាមួយ (ឧទាហរណ៍៖ លេខ១ សម្រាប់ខេត្តកៀនយ៉ាង និង លេខ០ សម្រាប់ខេត្តបាក់លីវ) ក្នុងការគណនា។ | ដូចជាកុងតាក់ភ្លើងដែលមានតែពីរជម្រើសគឺ "បើក (១)" ឬ "បិទ (០)" ដើម្បីប្រាប់កុំព្យូទ័រពីលក្ខខណ្ឌជាក់លាក់មួយ។ |
| Polyculture | ជាការចិញ្ចឹមសត្វទឹក ឬដាំដុះរុក្ខជាតិចាប់ពីពីរប្រភេទឡើងទៅក្នុងទីតាំងតែមួយនិងពេលតែមួយ ដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍អតិបរមាពីប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនោះ និងកាត់បន្ថយហានិភ័យ (ឧទាហរណ៍៖ ការចិញ្ចឹមក្តាមលាយជាមួយបង្គាក្នុងស្រះតែមួយ)។ | ដូចជាការដាំដើមចេកលាយជាមួយសណ្តែកដីក្នុងចម្ការតែមួយ ដើម្បីឱ្យរុក្ខជាតិទាំងពីរជួយគាំទ្រគ្នា និងទាញចំណូលបានពីរផ្លូវ។ |
អត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពនៅលើ KhmerResearch ដែលទាក់ទងនឹងប្រធានបទនេះ៖
ប្រធានបទ និងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលទាក់ទងនឹងឯកសារនេះ ដែលអ្នកអាចស្វែងរកបន្ថែម៖
